I SA/Bk 1854/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. B. (dalej: "Skarżący") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od sierpnia 2013 r. do grudnia 2014 r. w łącznej kwocie 20.586,52 zł. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący wskazał, że decyzja została wydana nieprawidłowo, bowiem nie uwzględniała powołanych przez Skarżącego okoliczności, dotyczących zarówno przesłanek z tytułu całkowitej nieściągalności, jak i przesłanek pomimo braku całkowitej nieściągalności. Do wniosku załączył kopię decyzji wójta gminy R. z dnia [...]. Lipca 2016 r. i [...] listopada 2016 r., kopię umowy dożywocia z dnia [...] maja 2013 r., kopie orzeczeń wydanych w sprawie dzieci – K. B. i A. B. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał swoją decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania, że nie została spełniona przesłanka z art. art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. – dalej: "u.s.u.s.") organ wyjaśnił, że Zakład może, ale nie musi umorzyć należności z powodu całkowitej ich nieściągalności. Wskazał też, że Skarżący pozostaje wspólnikiem spółki jawnej Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego "G.", której majątek wycenił na kwotę około 220 tysięcy złotych. Organ wskazał na treść art. 28 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2016, poz. 1578) stwierdzając, że dopóki wierzyciel może wyegzekwować dług, dopóty przesłanka całkowitej nieściągalności nie jest spełniona. Następnie organ rozważył przesłanki umorzenia należności wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141 poz. 1365 – dalej: "Rozporządzenie"), które uzależniają umorzenie należności od spełnienia wyjątkowych okoliczności związanych z sytuacją materialną lub zdrowotną zobowiązanego i jego rodziny. Organ zauważył, że Skarżący dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał urealniony, choć niepełny dochód rodziny. Zdaniem organu, Skarżący pominął dochody matki żony, a także świadczenie rentowe przyznane dla córki A. (724,40 zł netto). Ponadto Skarżący nie wykazał, jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem rodziny, ograniczając się jedynie do wskazania łącznej kwoty 1.820,00 zł. Organ podkreślił, że ocena możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb zobowiązanego i jego rodziny, określona w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, nie może polegać tylko na prostym zestawieniu dochodów i wydatków. Zobowiązany musi się liczyć z tym, że umorzenie należności na podstawie przepisów Rozporządzenia możliwe jest wyłącznie wtedy, gdy wykaże, iż spłata zaległości wobec ZUS pociągnie za sobą zbyt drastyczne skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczą one takich sytuacji, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Oznacza to, że trudności płatnicze zobowiązanego nie mogą być okresowe, a cechować się muszą trwałym i pogłębiającym się charakterem. Nadto istotne jest, czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Organ zakwestionował złożone przez Skarżącego oświadczenie o wysokości ponoszonych kosztów na utrzymanie (1.820 zł), wskazując, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podał, że przeniósł własność nieruchomości na Pana O. w zamian za zapewnienie mieszkania "w stanie ogrzanym i oświetlonym, dostarczenie wyżywienia, pomoc i pielęgnowanie w chorobie". Organ uznał, że niezbędne potrzeby w zakresie zapewnienia mieszkania i wyżywienia zapewnia Skarżącemu i jego rodzinie Pan O. Dodatkowo organ wskazał, że Skarżący uprawia w przydomowym ogródku podstawowe gatunki warzyw z przeznaczeniem na wyżywienie. Zdaniem organu wynika z tego, że Skarżący ponosi on jedynie koszty wykształcenia dzieci (dowóz do szkoły, zakup przyborów szkolnych) oraz wydatki związane z zakupem środków czystości, odzieży czy leków. W tych okolicznościach Zakład odmówił uznania, że spłata zaległości wobec ZUS pozbawi Skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu w sprawie Skarżącego nie została też spełniona przesłanka w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić Skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Organ zauważył, że działalność w formie spółki jawnej została zawieszona, lecz nie z powodu okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Organ odmówił wiarygodności twierdzeniu Skarżącego, że troje członków jego rodziny (matka żony, syn K. i córka A.) wymaga stałej opieki. Wskazał przy tym, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] października 2015 r. wynika, że córka A. jest trwale i całkowicie niezdolna do pracy, zaś decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. stwierdził, że jej stan zdrowia nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnej egzystencji. Tożsama decyzja została wydana przez w Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. wobec syna Skarżącego – K. Odnośnie stanu zdrowotnego matki żony Skarżącego organ stwierdził, że nie jest on organowi rentowemu znany, ponieważ nie zostały dołączone żadne dokumenty na tą okoliczność. W tych okolicznościach organ przyjął, że stan zdrowia członków rodziny Skarżącego nie uniemożliwia podjęcia przez niego lub jego małżonkę pracy zarobkowej i pozyskiwania środków na spłatę zaległości wobec ZUS. Organ odwoławczy podtrzymał więc swoje ustalenia i nie znalazł podstaw do umorzenia Skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenia. W skardze do Sądu Skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i o zasądzenie kosztów postępowania, rozstrzygnięciu ZUS zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj. - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § l i 3 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oparcie się wyłącznie na niektórych dowodach z pominięciem pozostałych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, z jakich powodów część dowodów nie została przez organ wzięta pod uwagę, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego; 2) art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności; 3) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że Skarżący nie spełnia wymienionych w tym przepisie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zarzuty skargi oraz ich uzasadnienie nie zasługują na uwzględnienie. Nietrafnym jest twierdzenie o rzekomym naruszeniu przez organ art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 7 kpa. W toku postępowania podjęto bowiem wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Skarżona decyzja oparta została o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (usus) jak też o przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 usus stanowią zamknięty katalog, w którym zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz w związku z tym mogą one być umarzane. Wbrew twierdzeniu Skarżącego w rozstrzygnięciu organu wskazano, iż Pan J. B. pozostaje nadal wspólnikiem spółki jawnej Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego "G." o określonej wartości oraz posiada z tego tytułu stosowny udział w w/w Spółce, co daje potencjalne możliwości uzyskiwania przez Skarżącego dodatkowych dochodów. Obciążenie nieruchomości - działki o powierzchni 0,2426 ha wchodzącej do majątku w/w Spółki hipoteką nie oznacza braku jej spłaty przez dłużnika oraz w związku z tym zaspokojenia wierzyciela. Nieuprawnionym jest twierdzenie Skarżącego o skupieniu się przez ZUS na sytuacji majątkowej członków rodziny zobowiązanego. Z treści decyzji jednoznacznie wynika, iż uwzględniając przesłanki, zawarte w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, organ rentowy uwzględnił nie tylko dochody i wydatki zobowiązanego ale również dochody i wydatki osób uznanych za rodzinę zgodnie z § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia wspólnie zamieszkujących i gospodarujących z zobowiązanym. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż na co słusznie wskazał organ w decyzji, Skarżący zataił część swojego dochodu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazał jako dochód kwotę 520 zł, a wydatki określił na 1820 zł, co za tym idzie musi mieć dodatkowe źródło dochodu, którego nie wykazał. Uwzględniono także brak poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia uniemożliwiających prowadzenie działalności oraz opłatę składek. Zasadnie także ZUS odmówił wiarygodności oświadczeniu Skarżącego, iż troje członków z jego rodziny (matka żony, syn K. i córka A.) wymagają stałej opieki opierając się, m.in. na decyzji z dnia [...].01.2016r. powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wskazał na przeniesienie przez Skarżącego dnia [...].05.2013r. w ramach zawartej umowy dożywocia własność nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 8, 13 ha oraz nieruchomości o powierzchni 11,55 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym na J. O. w zamian za dożywocie oraz zapewnienie zobowiązanemu i jego rodzinie mieszkanie, wyżywienie, pomoc i pielęgnowanie w chorobie. W przedmiotowej sprawie ZUS jako wierzyciel składkowy wystąpił do sądu powszechnego ze skargą pauliańską celem stwierdzenia bezskuteczności czynności. Zgromadzony w toku przeprowadzonego postępowania materiał dowodowy oraz jego ocena nie potwierdziła, iż ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną czy zdrowotną Skarżącego nie jest on w stanie opłacić zaległości wobec ZUS-u, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Trudności płatnicze, czy brak możliwości spłacenia zadłużenia jednorazowo, nie uniemożliwia jego uregulowania choćby w systemie ratalnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.