I SA/Bk 187/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 2011 r. oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2011 r. utrzymująca w mocy, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzję z [...] lutego 2011 r. odmawiającą umorzenia Panu T. K. (dalej przywoływany jako skarżący, wnioskodawca) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2011 r. (I kwartał 2011 r.) w kwocie 321 zł. Jak wskazano w ww. decyzji, skarżący uzasadniał wniosek o umorzenie należności swoimi kilkunastoletnimi, przewlekłymi chorobami, ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie (realizacja recept, zalecenia żywieniowe), co, przy ograniczonej możliwości pracy, spowodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Podniósł, że od dwóch lat jest niezdolny do pracy, w związku z czym przedłożył zaświadczenia lekarskie. Analizując złożony wniosek organ stwierdził, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego (tj. 8,14 ha), w konsekwencji podlega ubezpieczeniu i jest obowiązany do opłacania składek na to ubezpieczenie. Organ wskazał, że skarżącemu odmówiono prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ nie stwierdzono u niego częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej skarżącego ustalono, że jego rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego i renty socjalnej jego żony I. K. Skarżący otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, które stanowią dodatkowe źródło dochodu – w 2010 r. wyniosły one ok. 3.000 zł. Rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Wnioskując o umorzenie należności skarżący nie wykazał, że w jego gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe, które osłabiłyby kondycję finansową i spowodowały obniżenie zdolności płatniczych. Zaznaczono, że pomimo narastającego zadłużenia skarżący nie podejmuje działań zmierzających do uregulowania zaległości. Oceniono, iż skarżący posiada źródła dochodu i majątek, z którego możliwe jest regulowanie należności. W skardze do sądu administracyjnego Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem odmawiającym umorzenia ciążących na nim należności. Wskazał na brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym błędne ustalenia odnośnie jego niezdolności do pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena procesu zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej – z punktu widzenia zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem dokonanie oceny, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, czy został on zebrany w sposób prawidłowy oraz czy jest wystarczający do podjęcia decyzji. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy w sposób merytoryczny, lecz dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez organy administracji publicznej. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie rozstrzyga zatem o tym, czy należność powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do kompetencji organów administracyjnych, Sąd zaś nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt l SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) - dalej "u.s.r.", który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z regulacji tej wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawia organom w omawianej kwestii uznanie – "luz decyzyjny" - polegający na możliwości (a nie konieczności – obowiązku) umorzenia tych należności. Wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania. W tym zakresie organ korzysta z przyznanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego – nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie w zakresie umorzenia składek uzasadniał swoimi przewlekłymi chorobami, które skutkowały niezdolnością do pracy oraz wiązały się z ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie, co powodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Organ rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny. Rozpatrując wniosek skarżącego, organ ocenił jego sytuację zdrowotną, a także stan majątkowy, w tym zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. Organ nie kwestionował podnoszonych dolegliwości zdrowotnych, stwierdził natomiast, że skarżącemu odmówiono przyznania renty rolniczej (prawomocną decyzją z [...] czerwca 2009 r.), ponieważ nie stwierdzono u niego częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Ustalono także, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 8,14 ha wraz z domem i budynkami gospodarczymi, w którym prowadzi działalność rolniczą. Potwierdza to fakt, iż w 2010 r. otrzymał on płatności do gruntów rolnych w wysokości około 3.000 zł, które przysługują osobom użytkującym grunty rolne. Płatności te stanowią też niewątpliwie dodatkowe źródło dochodu, oprócz innych dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest również renta socjalna jego żony w wysokości około 500 zł miesięcznie, rodzina korzysta także ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Skarżący nie wykazał natomiast, że miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia losowe mające wpływ na jego sytuację finansową. Przy ocenie wniosku skarżącego istotna jest również stosunkowo niewysoka kwota należności tj. 321 zł za kwartał. Jak zauważył organ, konieczność składki na ubezpieczenie społeczne rolników wynika z faktu, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym (o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego), czego skarżący nie kwestionował. Przy badaniu okoliczności sprawy organ uwzględnił fakt, iż sytuacja skarżącego jest trudna. Tym niemniej, w oparciu o przywołane powyżej fakty, takie jak prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego i czerpanie z niego korzyści, uzyskiwanie innych dochodów, a także posiadanie określonych środków majątkowych stwierdził, iż możliwym jest zapłata objętej wnioskiem należności w kwocie 321 zł. Tym samym nie zachodziła możliwość zastosowania umorzenia. Trzeba też zauważyć, że wniosek, który legł u podstaw kontrolowanego postępowania administracyjnego, jest kolejnym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników składanym przez skarżącego (co potwierdzają akta sprawy). Stąd organ dysponował w tym zakresie także uprzednio zgromadzonym materiałem dowodowym. Skarżący w piśmie z 14 czerwca 2011 r. złożonym na rozprawie podniósł, iż jego dzieci uczą się w szkole średniej, jednakże nie wskazał, jakie dodatkowe wydatki są z tym związane, podobnie jak w przypadku choroby żony, na okoliczność której przedłożył kartę informacyjną ze szpitala z 1 czerwca 2011 r., a zatem wystawioną już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Faktu ponoszenia wydatków w tym zakresie skarżący nie podnosił w toku postępowania administracyjnego. Nie wpływają na ocenę zaskarżonej decyzji – wyrok Sądu Rejonowego Sądu Pracy w B. z [...] czerwca 2010 r. wydany z powództwa córki skarżącego A. K. w sprawie dotyczącej mobbingu, informacja z [...] grudnia 2009 r. o wizycie A. K. w poradni psychologiczno-pedagogicznej w związku z posądzeniem jej o kradzież, postanowienie Prokuratury R. w S. z [...] maja 2011 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko m.in. N. K. i A. K., decyzja z [...] stycznia 2011 r. o wykreśleniu skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej, pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z [...] maja 2011 r. do skarżącego stwierdzające, że nie ma możliwości podjęcia działań w jego (bliżej nieokreślonej) sprawie. Skarżący nie wykazał, że okoliczności wynikające z tych dokumentów skutkują obniżeniem jego możliwości płatniczych, co jest decydujące dla oceny wniosku o umorzenie. Podsumowując, w ocenie Sądu, organ rozpatrzył podnoszone przez skarżącego wnioski i twierdzenia w całości. Dokonana w sprawie ocena sytuacji wnioskodawcy opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów. Trzeba zauważyć, że wniosek o umorzenie należności ZUS-u może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Stąd w przypadku zaistnienia takich okoliczności skarżący może ponownie wystąpić do organu z takim wnioskiem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.