I SA/Bk 187/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. z [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z [...] kwietnia 2012 r. nr [...], w której odmówiono A. O. (dalej również jako skarżący) przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie ww. płatności. Podczas kontroli w jego gospodarstwie przeprowadzonej 16 stycznia 2012 r. w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, inspektorzy terenowi stwierdzili, że w dniu kontroli producent rolny nie posiada rejestru działalności rolnośrodowiskowej (kod pokontrolny - 02). Ponadto, w odniesieniu do działki oznaczonej we wniosku jako F stwierdzono nieprawidłowości w postaci braku zasiewu uprawy na dzień kontroli (kod pokontrolny - W28) oraz braku zasiewu do 10 października (kod pokontrolny - W31). Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego dotyczącym posiadania i prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Wskazał, że strona stwierdziła, iż rejestr znajduje się u doradcy. Z akt wynika natomiast, że skarżący został powiadomiony o kontroli trzy dni przed jej terminem. Dlatego też zobowiązany był do przygotowania dokumentacji i przedstawienia jej inspektorom terenowym. W związku z tą nieprawidłowością, Dyrektor Oddziału Regionalnego uznał, że prawidłowo zastosowano w tej sprawie § 16 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm. (dalej w skrócie: "rozporządzenie z 20 lipca 2004 r.") i odmówiono przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011. Organ odwoławczy potwierdził również prawidłowość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonym brakiem siewu do 10 października. W takim przypadku, zgodnie z załącznikiem 5 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dla wariantów K01B i K01c wynosi 100%. Organ nie uznał przy tym przedstawionej przez stronę opinii o nawiedzeniu gospodarstwa klęską suszy, gdyż objęła ona uprawy wnioskodawcy w 2006 r. Ponadto nie uwzględnił wyjaśnień, iż z powodu choroby nie wykonał siewu na działce F. Stwierdził, że zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE L z 30 kwietnia 2004 r., Nr 153, s. 30 ze zm.), o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Dyrektor Oddziału Regionalnego zauważył, że skarżący nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego o niezdolności do wykonywania zawodu rolnika. Ponadto dokonał jednocześnie siewu poplonu ozimego na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem C. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i złożył skargę do Sądu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podał, że był w posiadaniu rejestru i dostarczył go do Agencji. Dodał, że nie mógł obsiać działki ze względu na ciężki stan zdrowia. Dostarczył na tę okoliczność orzeczenie lekarskie. Wskazał, że część działek obsiana została przy pomocy rodziny i najemników. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestię sporną stanowi w tej sprawie odmowa przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych związana ze stwierdzonymi podczas kontroli w gospodarstwie skarżącego nieprawidłowościami w zakresie braku zasiewu uprawy na dzień kontroli i braku zasiewu do 10 października działki oznaczonej identyfikatorem F oraz nie prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Oceniając przeprowadzone postępowanie Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w kwestii ustaleń faktycznych dotyczących prowadzenia przez skarżącego rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że jednym z warunków udzielenia producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej jest zobowiązanie się do prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, z tym że rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez ARiMR (zob. § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r.). Skutkiem nie prowadzenia rejestru jest zawieszenie płatności w danym roku (§ 16 ust. 3 tego aktu). Organy stwierdziły, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Utożsamiły jednocześnie nie okazanie rejestru w dniu kontroli z jego nie prowadzeniem przez skarżącego. Tymczasem już z oświadczenia strony złożonego w dniu kontroli wynika, że rejestr jest prowadzony i znajduje się w posiadaniu doradcy. W toku prowadzonego postępowania skarżący przedłożył ponadto kserokopię tego rejestru. Dążąc do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy organy powinny wyjaśnić twierdzenia strony w tym zakresie i ocenić, czy w danym roku rejestr był prowadzony. Zgodnie z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ ten ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Wyniki ustaleń powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, która wedle przepisu art. 107 § 3 Kpa powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zebrane dowody i ich ocena nie dają w ocenie Sądu podstaw do twierdzeń o braku wiarygodności stanowiska skarżącego w tej kwestii. Nieuprawnione jest założenie, że nie okazanie rejestru w czasie kontroli oznacza, że producent rolny nie prowadzi go w ogóle. Nie posiadanie rejestru i nie prowadzenie rejestru stanowią dwie odrębne nieprawidłowości oznaczane w protokole z czynności kontrolnych innymi kodami pokontrolnymi. W sprawie tej stwierdzono nie posiadanie rejestru działalności rolnośrodowiskowej (kod pokontrolny - 02). Natomiast w świetle zastosowanego w sprawie § 16 ust. 3 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. tylko nie prowadzenie rejestru skutkuje zawieszeniem płatności w danym roku. Organy powinny zatem zweryfikować twierdzenia skarżącego o znajdowaniu się tego dokumentu u doradcy. W tym celu zasadnym staje się przeprowadzenie dowodu z zeznań tego doradcy, co pozwoli na ustalenie, czy rejestr był prowadzony w danym roku, czy tylko sporządzony na użytek prowadzonego postępowania. Nie wyjaśnienie tych wątpliwości stanowi o naruszeniu przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W omawianym zakresie organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i orzekły w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W kwestii pozostałych nieprawidłowości Sąd podziela natomiast stanowisko organów. Stwierdzenie braku siewu do 10 października (kod pokontrolny - W31) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności, co wynika z załącznika numer 5 do rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. Pamiętać bowiem trzeba, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych (w stosunku do których stwierdzono uchybienie) o wysokości określone w tym załączniku (zob. § 16 ust. 1 pkt 1 tego aktu). Strona nie kwestionowała wystąpienia tej nieprawidłowości. Organy rozważyły przy tym twierdzenia skarżącego o braku możliwości dokonania siewu jednej z działek z powodu choroby, w kontekście pojęcia siły wyższej, o której mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Jedną z kategorii siły wyższej, jakie wymienia ten przepis jest długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu. Przy czym, stosownie do art. 39 ust. 2, o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że skarżący nie zawiadomił Kierownika Biura Powiatowego o niezdolności do wykonywania zawodu, uniemożliwiającej dokonanie na działce F siewu w czasie przewidzianym przez przepisy prawa. Na swój stan zdrowia powołał się dopiero w trakcie kontroli. Trafnie przy tym organ zauważył, iż skarżący dokonał jednocześnie siewu poplonu ozimego na innej działce zgłoszonej we wniosku. Oceny takiej nie zmienia powołanie się przez skarżącego na pomoc rodziny w obsianiu części działek. Skarżący miał obowiązek poinformować organ o chorobie uniemożliwiającej wypełnienie wszystkich zobowiązań. Wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 20 września 2011 r. wskazuje, że skarżący uznany został za okresowo całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do września 2012 r. Jednocześnie nie stwierdzono jednak niezdolności badanego do samodzielnej egzystencji. Skarżący mógł więc niezwłocznie poinformować organ o swojej chorobie, zwłaszcza, że składając wniosek o płatność potwierdził, iż znane są mu zasady jej przyznawania i zobowiązał się do informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne lub nadmierne jej przyznanie. W związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów postępowania należało jednak wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Podstawę ku temu stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną oraz wskazania, co do dalszego postępowania. Przedmiotem postępowania powinna być weryfikacja twierdzeń strony o prowadzeniu rejestru działalności rolnośrodowiskowej.