I SA/Bk 187/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) oddala skargę W dniu [...] maja 2019 r. P. B. (zwany dalej: "skarżącym") złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek o przyznanie płatności na 2019 rok, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w tym zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie i o przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietu 5. W dniu [...] czerwca 2019 r., w dniu [...] czerwca 2019 r. i w dniu [...] września 2019 r. skarżący złożył zmianę do wniosku. W dniu [...] października 2019 r. ARiMR przekazała na rachunek bankowy (wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów) skarżącego płatności zaliczkowe na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej między innymi w ramach pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariantu 7.4 - zachowanie lokalnych ras świń (świnie rasy puławskiej) w wysokości 62.403,60 zł. Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał skarżącemu między innymi płatność w ramach realizacji pakietu 7, wariantu 7.4 w wysokości 18.240,00 zł. W dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych płatności z tytułu zaliczki na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wypłaconych skarżącemu na podstawie złożonego w dniu [...] maja 2019 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2019. Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił skarżącemu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości 44.163,60 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor P. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (zwany dalej: "Dyrektorem POR ARiMR w Ł.) decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w S.. Po ponownym rozpatrzeniu akt sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] ustalił kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości 44.163,60 zł. Od przedmiotowej decyzji, w dniu [...] listopada 2020 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie. W związku z brakiem skutecznego doręczenia decyzji Dyrektor POR ARiMR w Ł. w dniu [...] grudnia 2020 r. wydał postanowienie nr [...] o niedopuszczalności odwołania. Decyzja z [...] października 2020 r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) została skutecznie doręczona w dniu [...] grudnia 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor POR ARiMR w Ł. decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ wysokość przekazanych na rachunek strony skarżącej płatności (62.403,60 zł) przekracza kwotę płatności ustaloną w decyzji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2019 (18.240.00 zł), to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...] czerwca 2020 r. zasadnie wszczął z urzędu postępowanie, a następnie ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności zaliczkowych na poczet ww. płatności uzyskanych na podstawie złożonego w dniu [...] maja 2019 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 w wysokości 44.163,60 zł. W ocenie organu II instancji, w przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależnie lub nadmiernie płatność w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na rok 2019. Podniósł, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505, zwanej dalej: "ustawą o Agencji") jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie ustalono, że kwota nadmiernie pobranych płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w wysokości 44.163,60 zł jest płatnością nienależną, jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. prawidłowo ustalił skarżącemu kwotę nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o uchylenie o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. oraz umorzenie postępowania administracyjnego, jak również zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: a) art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji polegające na ustaleniu stronie korekty przyznanej płatności pomimo niezaistnienia przesłanek ustawowych dla dokonania takiego ustalenia; b) art. 7, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, co do błędu organu i możliwości jego wykrycia przez stronę, co skutkowało naruszeniem art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. poprzez uznanie, że błąd organu mógł zostać wykryty przez beneficjenta pomocy w zwykłych okolicznościach; c) art. 7, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rachityczne i niewystarczające rozpoznanie zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, polegające na literalnie jednozdaniowym ustosunkowaniu się do poszczególnych zarzutów, co w żadnej mierze nie może stanowić o prawidłowym i wyczerpującym rozpoznaniu stanu faktycznego sprawy; W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z cyt. art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy UE; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Zatem, powyższe regulacje pozwalają organom na ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wynika z tego przepisu, uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. W kontrolowanej sprawie bezsprzecznie doszło do wypłaty nadmiernej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Z akt sprawy wynika bowiem, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił, że w dniu [...] października 2019 r. na podstawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 (nr dokumentu: [...]) wypłacono zaliczkę na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą wnioskował skarżący między innymi w ramach pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariantu 7.4 - zachowanie lokalnych ras świń (świnie rasy puławskiej) w wysokości 62 403,60 zł. Organ I instancji w dniu [...] stycznia 2020 r. wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał skarżącemu między innymi płatność w ramach realizacji pakietu 7, wariantu 7.4 w wysokości 18 240,00 zł. Organ II instancji zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Ponieważ wysokość przekazanych na rachunek strony płatności przekracza kwotę płatności ustaloną w decyzji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2019, różnica między kwotą wypłaconą, a przyznaną w ostatecznej decyzji, tj. 44 163,60 zł jest płatnością nadmiernie pobraną. W przypadku, gdy rolnik spełnił warunki do przyznania zaliczki na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wynikające z art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 627) i została ona wypłacona, a następnie została wydana decyzja, w której kwota płatności jest mniejsza niż wysokość przekazanych na rachunek strony płatności, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie, zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Z tych względów zarzut naruszenia art. 29 ust. 1, 2 i 8 ww. ustawy okazał się bezzasadny. Rozstrzygając kwestię zwrotu nadmiernie pobranych płatności organy rozważyły, czy w sprawie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu. Spór sprowadza się do oceny możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Według ust. 3 art. 7 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu tego przepisu wymaga zatem spełnienia jednocześnie obu przesłanek, tj. płatność dokonana musi być na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, możliwość odstąpienia od żądania zwrotu zachodzie jedynie wtedy, gdy decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W kontrolowanej sprawie organ nie kwestionuje, że płatność została przekazana na rachunek skarżącego w zawyżonej wysokości.Należy jednak zgodzić się z organem, że powyższy błąd jest tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Skarżący składając wniosek potwierdził, że zna zasady przyznawania płatności. Nadto w orzecznictwie przyjmuje się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09, opubl. CBOSA). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca, jak też to miało miejsce w niniejszej sprawie, składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. Ponadto, jak słusznie stwierdził organ, nadmierna płatność została wypłacona na rachunek skarżącego w dniu [...] października 2019 r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranej płatności została doręczona w dniu [...] sierpnia 2020 r., a zatem nie został przekroczony okres 12 miesięcy, skutkujący brakiem obowiązku zwrotu pobranej płatności. Z tych względów, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy prawidłowo stwierdziły w wydanych decyzjach, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nadmiernie pobranych płatności. Tym samym organ nie dopuścił się naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności. Stąd też zarzut skarżącego, że organ rachitycznie i niewystarczająco ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez niego w odwołaniu okazał się bezzasadny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.