I SA/Bk 191/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), Sędziowie sędzia NSA Józef Orzel, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpoznania decyzji organu I instancji w sprawie podatku rolnego i leśnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...].05.2005 r., ([...]), uchyliło decyzję Wójta Gminy Z. z [...].02.2005 r. ustalającą J. W. łączne zobowiązanie pieniężne na 2005 r., powołując jako podstawę prawną decyzji przepisy art. art. 210 i 233 § 2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisu art. 210 §§1 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Według organu odwoławczego uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie wskazuje motywów, jakimi kierował się organ wydając swoją decyzję, a nadto które fakty uznał za udowodnione i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji nie wskazał także konkretnej podstawy prawnej wymiaru podatku od nieruchomości i podatku leśnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, by organ pierwszej instancji, rozpatrując ponownie sprawę, zastosował się do dyrektyw wynikających z art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności wyjaśnił stronie, dlaczego pominął jako dowód składane w 2004 r. informacje dla potrzeb podatku rolnego. Pan J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 120 i art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie dochodzenia prawdy obiektywnej i brak dokładności w prowadzeniu sprawy oraz zaniechanie jakichkolwiek działań mogących przyczynić się do merytorycznego załatwienia sprawy. Nadto wskazał na naruszenie przepisu art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez pozbawienie stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Pozbawienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu – zdaniem skarżącego – uniemożliwiło stronie złożenia wniosków dowodowych i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału. Według skarżącego decyzja nie wskazuje, jakich czynności winien dokonać organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, a taki stan rzeczy skutkuje wskazaniem na naruszenie art. 232 ustawy Ordynacja podatkowa. W konsekwencji podniesionych zarzutów i poczynionych uwag, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki przewidziane w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Powyższe uregulowania ustawowe oznaczają, że sąd administracyjny rozpatrując skargę na konkretną decyzję zobligowany jest do zbadania, czy decyzja jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa materialnego oraz czy w postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji nie uchybiono przepisom regulującym postępowanie, czy też uchybiono tym przepisom ale w takim zakresie, który nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy także zaznaczyć, iż Sąd rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, z wyjątkiem gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §§ 1i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powołane przepisy prawa wskazują zakres kognicji sądu administracyjnego i w granicach tej kognicji należało rozpoznać niniejszą sprawę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchylając decyzję organu pierwszej instancji jako podstawę prawną swojej decyzji powołało przepisy art. 210 i art. 232 § 2 ustawy 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60). Powołany przepis art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa ma w niniejszej sprawie, dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, znaczenie drugorzędne. Zasadniczym zagadnieniem jest ocena czy okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie przepisu art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi: "Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Należy przy tym zauważyć, że decyzja kasacyjna jest jedną z postaci decyzji, jakie może wydać organ odwoławczy, a wynika to z art. 233 § 1 pkt 1-3 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, iż postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Zasada ta oznacza tyle, że organ odwoławczy - po wniesieniu przez stronę odwołania od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji – rozpatruje sprawę na nowo (zobacz A. Adamiak i inni - Ordynacja podatkowa, Komentarz, 2003, UNIMEX. Oficyna wydawnicza, str. 454-455 i 739-740). Tak więc, aby organ odwoławczy wydał decyzję przewidzianą w art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, to z ustaleń tego organu ma wynikać, że do wydania decyzji merytorycznej niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, bądź w znacznej części. Nie może stanowić podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa okoliczność, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego pominął dany dowód znajdujący się w sprawie. Z uwagi na to, że organ odwoławczy może wydać decyzję reformatoryjną i rozpoznaje sprawę, w zakresie kognicji tego organu leży ocena całego zebranego w sprawie materiału. Decyzja kasacyjna stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie może być stosowana w szerszym zakresie niż wynika to z dyspozycji przepisu art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (zobacz Komentarz j.w. str. 742-744). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a nadto zebrany w sprawie materiał nie dają podstawy do stwierdzenia, że wydana decyzja kasacyjna jest zgodna z treścią przepisu art. 233 § 2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60). Na marginesie podnieść należy, że skarżący już w odwołaniu wskazywał konkretne dowody i uchybienia organu pierwszej instancji. Taki stan rzeczy winien spowodować, tym bardziej, dokonanie przez organ odwoławczy oceny dowodów wskazanych przez podatnika. Dopiero gdy okazałoby się, że cały zebrany dotychczas materiał jest na tyle "ubogi" w porównaniu z niezbędnym do rozpatrzenia sprawy, iż zachodzi konieczność jego uzupełnienia w znacznym stopniu, można byłoby mówić o zasadności decyzji kasacyjnej. Tymczasem organ odwoławczy uchylił się od dokonania oceny dowodów zaoferowanych przez skarżącego. Tym samym brak jest w chwili obecnej uzasadnionych podstaw, że rozpatrzenie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Materiał zebrany w sprawie wskazuje również na to, że wypełnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dyspozycji art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa mogło mieć wpływ na dalszy tok postępowania. Dodatkowo tylko odnieść się należy do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, a mianowicie, że uchylając decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy uwzględnił w całości wniosek strony i w tej sytuacji nie zachodziła potrzeba wyznaczania stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Sąd nie podziela tego stanowiska, gdyż uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn formalnych, podczas, kiedy odwołujący się wskazywał w swym żądaniu na przyczyny merytoryczne. Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 kpa skutkujących stwierdzenie nieważności decyzji. Niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa nie mogło zostać uznane za rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonaniu decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.