I SA/Bk 197/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2012 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Syndyk masy upadłości I. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 75.000 zł. Oświadczył, że za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, a wartość środków trwałych spółki wynosi 1.322.527,21 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 3.844,94 zł. Syndyk podkreślił, iż sytuacja majątkowa spółki jest trudna, gdyż spółka nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Nieruchomość w F. wyceniona została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 878.000 zł, przy czym jest ona obciążona hipoteką na łączną wartość 6.138.277 zł na rzecz banku i urzędu skarbowego. Aktualnie nie ma zainteresowanych na tą nieruchomość, pomimo ogłoszenia już trzech przetargów. Kwota uzyskana ze zbycia zostanie przeznaczona na zaspokojenie wierzycieli hipotecznych. Ponadto brak jest chętnych nabywców na samochód przewłaszczony przez bank jako zabezpieczenie zaciągniętego przez spółkę kredytu (wartość pojazdu 45.950 zł). Środki ze sprzedaży zostaną przekazane w całości na rzecz banku. We wniosku wskazano ponadto, że zapasy magazynowe w postaci olejów smarowych zostały wycenione przez Syndyka na kwotę 31.972 zł, ale są to oleje przeterminowane, na które nie ma oferentów i prawdopodobnie trzeba będzie je zutylizować. Natomiast należności na rzecz spółki na ogólną kwotę 6.683.989 zł są należnościami od kontrahentów zagranicznych, na które brak jest wiarygodnych dokumentów źródłowych i są one należnościami nieściągalnymi. Postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), polegające na odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy skarżąca nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na brak dochodów i środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi w wysokości 27.547 zł. Autor sprzeciwu przypomniał treść oświadczenia strony złożonego we wniosku i wskazał, że sytuacja spółki nie daje podstaw do przypuszczenia, że w najbliższej przyszłości ulegnie poprawie w takim zakresie, który pozwoliłby na opłacenie kosztów postępowania. Podkreślił, że nie istnieje realna szansa na uzyskanie jakichkolwiek dochodów. Spółka wobec której wszczęto postępowanie upadłościowe z likwidacją, nieosiągająca żadnych dochodów, kwalifikuje się pod hipotezę normy wyrażonej w art. 246 § 2, albowiem nie ma i nie będzie posiadać żadnych środków służących pokryciu opłaty od skargi. Pełnomocnik podniósł, że referendarz oparł rozstrzygnięcie na okolicznościach mających miejsce znacznie przed złożeniem wniosku (ustanowienie pełnomocnika i opłacanie jego kosztów) albo przyszłych i niepewnych (możliwość zaspokojenia kosztów sądowych z funduszu masy upadłości w pierwszej kolejności). Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że nie można odmówić prawa pomocy, jeśli w konsekwencji spowodowałoby to wyłączenie, czy też istotne ograniczenie stronie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej ustawy procesowej). Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Dotyczy to w równym stopniu podmiotów, co do których ogłoszona został upadłość. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wybiórcze przedstawienie dokumentów obrazujących sytuację finansową podmiotu wnioskującego o prawo pomocy może spotkać się z negatywnymi konsekwencjami w postaci braku wykazania przesłanek do jej udzielenia. Z danych przedstawionych we wniosku wynika, że w 2014 r. została ogłoszona upadłość likwidacyjna spółki. Za rok 2014 spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, a wartość jej środków trwałych wynosi 1.322.527,21 zł. Spółka posiada również należności od kontrahentów zagranicznych na kwotę 6.683.989 zł, które według syndyka są nieściągalne. Z dołączonego do akt wydruku "szczegóły rachunku" wynika, że na dzień 19 lutego 2015 r. spółka dysponowała środkami w wysokości 3.844,94 zł. Ubiegając się o prawo pomocy osoba prawna jest niewątpliwie zobowiązana wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W rozpatrywanym przypadku Strona wskazuje na trudności z wyzbyciem się składników majątku upadłego (notabene nie ilustrując tego żadnymi dokumentami), zauważenia jednak wymaga, że wartość masy upadłości jest znacząca, a syndyk nadal prowadzi postępowanie upadłościowe. Skoro strona nadal dysponuje dużym majątkiem, którego wartość przewyższa wielokrotnie wysokość wpisu, to trudno jest twierdzić, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z wniosku wynika również, że spółka posiada znaczne wierzytelności i pomimo osobistego przekonania syndyka, że są one nieściągalne, nie można wykluczyć, że ich dochodzenie okaże się skuteczne. W każdym razie strona na tę okoliczność poza gołosłownym stwierdzeniem zawartym we wniosku i powtórzonym w sprzeciwie, nie przedstawiła żadnego dowodu, ani nawet tego nie uprawdopodobniła. Podkreślić ponadto trzeba, że koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo, że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.). Odnosząc się do twierdzeń wskazujących na poniesienie przez spółkę w 2014 r. straty w wysokości 84.853 zł, Sąd zauważa, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania. Strona oświadczyła jedynie, że za 2014 r. wykazana została strata. Nie przedstawiła jednak żadnej dokumentacji wskazującej na rozmiary prowadzonej wówczas działalności. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Obrazuje to, że strona była w stanie wygospodarować środki na ten cel, przy czym treść wniosku i sprzeciwu nie wskazują aby usługa prawna była świadczona na rzecz upadłego nieodpłatnie. W tych okolicznościach nie jest wiarygodne oświadczenie syndyka, jakoby nie posiadał środków na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie, które co trzeba podkreślić nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przedstawiona we wniosku sytuacja spółki może jawić się jako trudna. Jednak w świetle oświadczenia i danych zawartych we wniosku, treści sprzeciwu oraz powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że w sprawie nie zostało wykazane, iż spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Orzeczono więc jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.