I SA/Bk 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. S. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu kwoty dobrowolnie wpłaconej do depozytu w trakcie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z. S. (dalej powoływana także jako Wnioskodawczyni, Skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem B. S. Źródła miesięcznego dochodu rodziny to: emerytura skarżącej – 950 zł netto oraz emerytura B. S. w kwocie 1.050 zł netto. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: media – 500 zł; ubezpieczenie samochodu – 100 zł; leczenie i rehabilitacja – 180 zł; wyżywienie – 700 zł; ubranie – 140 zł; paliwo i eksploatacja samochodu – 280 zł; usługi telekomunikacyjne – 50 zł; artykuły higieniczne – 100 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi samochód osobowy o wartości 36.500 zł (współwłasność małżeńska). Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności, uzyskiwany dochód nie starcza na pokrycie bieżących wydatków, dlatego też małż. S. korzystają z pomocy finansowej najbliższej rodziny – w formie pożyczek. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Uznał, że Skarżąca jest w stanie uiścić kwotę 100 zł wpisu od skargi, z uwagi na posiadanie z mężem stałych źródeł dochodu. Zaznaczył, że koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżąca podkreślił, że naprawdę nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. W jej ocenie, kwota 100 zł jest kwotą wysoką, zważywszy na wysokość jej emerytury. Chcąc zapłacić wpis musiałby zrezygnować z jedzenia albo dojazdów do lekarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącej, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie uzasadniała zwolnienia jej od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Podkreślić należy, że wpis ten wynosi 100 zł, co przy stałych dochodach Skarżącej i jej męża w wysokości ponad 2000 zł miesięcznie nie jest kwotą wygórowaną, stanowiącą jedynie ok. 5% całych miesięcznych dochodów. Z informacji przedstawionych przez Skarżącą wynika, że ponosi ona z mężem miesięczne wydatki w kwocie niewiele większej jak dochody (ok. 2050 zł), zaś niedobór pokrywa z pożyczek od najbliższej rodziny. Należy jednak zaznaczyć, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ich wysokość. Dodatkowo wskazać należy, na co zwrócił również uwagę referendarz sądowy, że Skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w domu należącym do jej córki, a zatem wskazana we wniosku kwota 500 zł przeznaczana na media wydaje się kwotą zawyżoną. Wobec takich ustaleń nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez Skarżącą w sprzeciwie. Sprzeciw nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej Skarżącej niż wynikająca ze złożonego oświadczenia. Końcowo podkreślić należy, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżąca, bowiem dysponuje ona stałymi dochodami, umożliwiającymi utrzymanie siebie i rodziny (męża), ponoszeniem kosztów zamieszkiwania w domu córki, utrzymania samochodu i ponoszenie innych wydatków. Stwierdzić tym samym należało, że brak było podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewątpliwie kwota 100 zł pozostaje w możliwościach finansowych Skarżącej, dlatego też odmowa zwolnienia od wpisu sądowego nie może być postrzegana jako ograniczenie prawa Skarżącej do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.