I SA/Bk 20/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu kwoty dobrowolnie wpłaconej do depozytu w trakcie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Z. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem B. S. Źródła miesięcznego dochodu rodziny to: emerytura skarżącej – 950 zł netto oraz emerytura B. S. w kwocie 1.050 zł netto. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: media – 500 zł; ubezpieczenie samochodu – 100 zł; leczenie i rehabilitacja – 180 zł; wyżywienie – 700 zł; ubranie – 140 zł; paliwo i eksploatacja samochodu – 280 zł; usługi telekomunikacyjne – 50 zł; artykuły higieniczne – 100 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi samochód osobowy o wartości 36.500 zł (współwłasność małżeńska). Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności, uzyskiwany dochód nie starcza na pokrycie bieżących wydatków, dlatego też małż. S. korzystają z pomocy finansowej najbliższej rodziny – w formie pożyczek (k. 11 - 12). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wnioskowane zwolnienie od wpisu od skargi) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to kwota 2.000 zł netto (emerytury małż. S.). Wykazane wydatki stałe wynoszą łącznie 2.050 zł (media, ubezpieczenie samochodu, leczenie i rehabilitacja, wyżywienie, ubranie, paliwo i eksploatacja samochodu, usługi telekomunikacyjne, artykuły higieniczne). Wydatki te nieznacznie przekraczają uzyskiwany dochód, dlatego też skarżąca korzysta z pomocy najbliższej rodziny w formie pożyczek. Majątek Z. S. stanowi samochód osobowy o wartości 36.500 zł. Prowadzącemu postępowanie wpadkowe w zakresie prawa pomocy, z urzędu wiadomym jest, iż małż. S. mieszkają w domu swojej córki (sygn. akt II SA/Bk 690 – 691/15). Na wstępie należy wskazać, że na obecnym etapie postepowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł (k. 6). Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi stanowi przede wszystkim fakt posiadania przez małż. S. stałych źródeł dochodu w postaci emerytur w łącznej kwocie 2.000 zł netto, kwota ta jest wystarczająca do wygospodarowania środków niezbędnych do pokrycia wzmiankowanej opłaty sądowej tj. 100 zł, a także innych kosztów które mogą pojawić się na dalszym etapie postepowania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.