I SA/Bk 200/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Józef Orzel,, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego kwotę 1215 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Urząd Celny w B. w dniu [...].10.2002 r. wydał w stosunku do Pana A. M. postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania celnego w sprawie samochodu osobowego marki a o numerze nadwozia [...] wprowadzonego na polski obszar celny bez przedstawienia go organowi celnemu, bez objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu i bez uiszczenia należności celnych i podatkowych. Następnie dnia [...].10.2002 r. Urząd Celny w B. wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania celnego w sprawie w/w samochodu w stosunku do Pana R. B. W dniu [...].12.2002 r. z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w B. została wydana decyzja Nr [...], w której stwierdzono, że w odniesieniu do w/w samochodu osobowego w dniu 20.08.2000 r. powstał z mocy prawa dług celny w przywozie na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, określono kwotę wynikającą z długu celnego oraz naliczono odsetki od dnia powstania długu celnego. Od powyższej decyzji pełnomocnik Pana R. B. w dniu 16.01.2003 r. złożył odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2003 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2003 r. skierowaną do Pana R. B. i Pana A. M. na zasadzie odpowiedzialności solidarnej, stwierdził, iż w stosunku do w/w samochodu osobowego powstał z mocy prawa, na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie, określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz odmówił przyjęcia w/w samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Od powyższej decyzji Pan A. M. wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż przed zakupem w/w samochodu jego legalność sprawdzał na policji oraz powołał okoliczności, ze względu na które nie jest w stanie uiścić należności celnych określonych w zaskarżonej decyzji. Ponadto odwołanie od w/w decyzji złożył pełnomocnik Pana R. B. radca prawny Pan B. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w stosunku do Pana R. B. Po rozpatrzeniu odwołań od w/w decyzji Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...].07.2003 r. uchyli w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie w znacznej części. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego oraz po rozpatrzeniu materiału dowodowego decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2003 r. wydaną z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w B., skierowaną do Pana A. M. stwierdzono, że w stosunku do samochodu osobowego a o numerze nadwozia [...]6, rok produkcji 1991 powstał z mocy prawa, na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie, określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz odmówił przyjęcia w/w samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Celnej w B., po rozpatrzeniu odwołania Pana A. M. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w B. w dniu 20.11.2000 r. w Starostwie Powiatowym w S. dokonali sprawdzenia dokumentów załączonych do wniosków o rejestrację pojazdów sprowadzonych z zagranicy i po raz pierwszy zarejestrowanych w Polsce. Do wniosku o rejestrację samochodu osobowego marki a o numerze nadwozia J[...] załączone zostało zgłoszenie celne dopuszczające przedmiotowy pojazd do obrotu na polskim obszarze celnym na formularzu SAD Nr [...] z dnia [...].07.2000 r. wystawione w Oddziale Celnym w L. Po dokonaniu sprawdzenia w komputerowej bazie danych Oddziału Celnego w L. okazało się, że w/w samochód nie figuruje w ewidencji towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż samochód osobowy marki a o numerze nadwozia [...] został w dniu 20.08.2000 r. zakupiony na giełdzie samochodowej w S. przez Pana A. M. zamieszkałego w S. przy ul. S. [...] na podstawie umowy kupna – sprzedaży zawartej z Panią M. K. zamieszkałą w P. przy ul. S. [...]1. Sprzedająca okazała się osobą fikcyjną, a przekazany kupującemu dowód odprawy celnej nieprawdziwy. W dniu 4.02.2001 r. w/w samochód został na podstawie umowy komisu Nr [...] przekazany A s.c. w B. przy ul. T. [...] w celu sprzedaży. Następnie przedmiotowe auto zostało sprzedane za pośrednictwem komisu Panu R. B., który dokonał rejestracji samochodu w Referacie Komunikacji Urzędu Miejskiego w B. Toczące się przeciwko A. M. dochodzenie w sprawie popełnienia przestępstw skarbowych określonych w art. 86 § 3 KKS i art. 54 § 2 KKS oraz art. 91 § 2 KKS postanowieniem z dnia 25.05.2001 r. zostało umorzone z powodu nie wykrycia sprawcy (odnośnie jednego czynu) i z powodu niepopełnienia czynu zabronionego określonego w art. 91 § 2 KKS. Prowadzone postępowanie celne – zdaniem organu – wykazało, że A. M. jest w myśl art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikiem czyli osobą, która w chwili nabycia towaru wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o tym, że towar został wprowadzony nielegalnie. Świadczą o tym jego wyjaśnienia złożone w dniu 3.04.2001 r. w Komendzie Powiatowej Policji w S., a także dowody zebrane w postępowaniu karnym w sprawie [...]. Z dowodów tych wynika, że samochód kupił on za pośrednictwem S. K. w okolicach C., wszelkie dokumenty niezbędne do zarejestrowania samochodu otrzymał od S. K., a umowę kupna pisała E. K. podpisując się jako M. K. Data powstania długu celnego ustalona została w oparciu o przepis art. 222 § 3 Kodeksu celnego na dzień 28.08.2000 r., w którym to dniu A. M. złożył wniosek w Starostwie Powiatowym w S. o zarejestrowanie w/w samochodu. Inna data wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny nie mogła być ustalona z braku dowodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. zarzucił decyzji: • naruszenie art. 230 § 4 Kodeksu celnego w związku z powiadomieniem dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego po upływie 3 lat od dnia jego powstania • nieprawidłowe określenia przez organ celny daty powstania długu celnego w przedmiotowej sprawie • naruszenie art. 200 § 1 Kodeksu celnego poprzez pozbawienie Strony możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie. Ponownie podniósł, że nie zgadza się z uznaniem go za dłużnika w przedmiotowej sprawie, gdyż dochował należytej staranności przy zakupie samochodu marki a, a złożone przez niego w dniu 3.04.2001 r. zeznania są nieprawdziwe. Podkreślił również, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy był i jest jego stan zdrowia. Od dłuższego czasu leczy się z powodu zaburzeń depresyjnych, już w 1995 r. stwierdzono u niego upośledzenie umysłowe. Organ celny wie o jego dolegliwościach i zna stan jego zdrowia i treść opinii lekarskich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Z akt sprawy niespornie wynika, że przedmiotowy samochód a, nr nadwozia [...], rok produkcji 1991 został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, a tym samym powstał dług celny w przywozie (art. 210 § 1 Kodeksu celnego). W myśl art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ celny przytoczył treść w/w przepisu i uznał, że "na gruncie ustalonych okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie organ I instancji zasadnie stwierdził, iż Pan A. M. dokonując zakupu samochodu wiedział lub mógł przypuszczać tj. przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że samochód znajduje się na polskim obszarze celnym z naruszeniem prawa". Organy obu instancji nie rozważyły jednak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego stanu zdrowia A. M. w aspekcie istnienia przesłanek z art. 210 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. Na potrzeby Prokuratury Okręgowej w B. wydana została w sprawie VI [...] opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych lekarzy psychiatrów B. M. i I. O. po przeprowadzeniu obserwacji sądowo-psychiatrycznej w warunkach szpitalnych w terminie 5.08.2002 r. – 11.09.2002 r. Opinia w oparciu o dane z akt sprawy, dane z dokumentacji lekarskiej, na podstawie obserwacji sądowo-psychiatrycznej i wywiadu od żony zawiera następującą reasumpcję: 1. U A. M. nie stwierdzamy choroby psychicznej. Stwierdzamy natomiast obniżoną poniżej przeciętnej sprawność intelektualną, istnienie organicznych zmian w O.U.N. i sytuacyjną reakcję depresyjną. 2. W chwili dokonywania zarzucanego mu czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozumienia znaczenia i kierowania swoim postępowaniem (zachodzą warunki art. 31 pkt 2 KK)... W aspekcie powyższej opinii Sąd uznał, że organy celne nie rozważyły stanu zdrowia A. M. przyjmując a priori, że mógł on wiedzieć lub przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że nabywany samochód był wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie (art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego). Drugą przyczyną – wziętą przez Sąd z urzędu w oparciu o przepis art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skutkującą uchylenie zaskarżonej decyzji było nie rozważenie przez organy celne, że po stronie dłużników solidarnych w przedmiotowej sprawie mogą wystąpić inne osoby tj. S. K., E. K., D. M., M. M. Organy celne pierwotnie uznawały, że dłużnikiem solidarnym z A. M. jest R. B., który kupił samochód w autokomisie. Nie wzięły jednak w ogóle pod uwagę tego, że dłużnikami solidarnymi w trybie art. 221 Kodeksu celnego mogą być wymienione wyżej osoby, objęte śledztwem w sprawie VI Ds [...], które uczestniczyły w dostarczeniu A. M. samochodu, dokumentów i sporządzały umowę kupna – sprzedaży. Wymienione wyżej okoliczności uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Pozostałe zarzuty skargi nie są zasadne. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika miejsce i sposób wejścia A. M. w posiadanie przedmiotowego samochodu i podważanie w skardze tych ustaleń jest gołosłowne. Nie naruszony też został przepis art. 230 § 4 i 4a ustawy Kodeks celny. Bieg 3-letniego terminu, o którym mowa w § 4 w/w przepisu uległ bowiem zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego i postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe (art. 230 § 5 Kodeksu celnego). Postępowanie karne skarbowe przeciwko A. M. wszczęte było postanowieniem z dnia [...].03.2001 r., a zakończone zostało postanowieniem z dnia 18.03.2002 r. Przepis art. 230 § 5 mówiący o zawieszeniu biegu terminu, o którym mowa w § 4 wszedł w życie 19 marca 2001 r. na podstawie zmiany ustawy Kodeks celny dokonanej ustawą z dnia 22.12.2000 r. (Dz.U. Nr 12 z 2001 r., Nr 12, poz. 92). Niezasadny jest też zarzut nie zapewnienia Panu A. M. czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, bowiem pismo z dnia 29.04.2004 r. informujące stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego doręczone zostało skarżącemu 4.05.2004 r. Z przytoczonych na wstępie powodów Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).