I SA/Bk 200/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-09-26
Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński, Wojciech Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który posiadał tytuł prawny do dzierżawy gruntów rolnych i uzyskał wyrok sądu zakazujący naruszania jego posiadania, może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), mimo że w trakcie roku kalendarzowego doszło do naruszeń jego posiadania przez inną osobę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rolnik, który posiadał tytuł prawny do dzierżawy gruntów rolnych i uzyskał wyrok sądu zakazujący naruszania jego posiadania, jest trwałym posiadaczem tych gruntów w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, nawet jeśli doszło do przemijających naruszeń jego posiadania przez inną osobę. W związku z tym, organ administracji błędnie odmówił przyznania pomocy finansowej ONW, opierając się na wadliwej ocenie materiału dowodowego dotyczącego posiadania i utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej.Stan faktyczny
Skarżąca D. J. wnioskowała o przyznanie pomocy finansowej ONW na rok 2009. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, powołując się na zawyżenie powierzchni gruntów rolnych. Po uchyleniu decyzji przez organ drugiej instancji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania płatności, nakładając sankcje. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję, podnosząc wątpliwości co do trwałego posiadania i rolniczego gospodarowania gruntami. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2011 r., stwierdził, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej D. J. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pani D. E. J. (dalej powoływana także jako: "Skarżąca") złożyła w dniu [...].05.2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009, w którym ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 41,05 ha. (płatność ONW).
Po rozpatrzeniu sprawy w dniu [...].08.2010 r. decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał Skarżącej płatności ONW w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu wskazał, że gospodarstwo Skarżącej zostało skierowane do kontroli na miejscu. Przeprowadzona w dniach [...].04.2010 r. i [...].05.2010 r. kontrola na miejscu wykazała zawyżenie powierzchni gruntów rolnych zgłoszonych do płatności w zakresie ONW o 16,65%.
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła błędne ustalenia przeprowadzonej kontroli na miejscu.
Decyzją z dnia [...].11.2010 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W przedmiotowej decyzji organ II instancji nie zanegował ustaleń z przeprowadzonych kontroli na miejscu, natomiast stwierdził naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wskazał, że w sprawie istotne znaczenie miało ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki do przyznania Skarżącej płatności, w szczególności czy posiadała grunty rolne położone na działce ewidencyjnej o nr [...] w obrębie R., gmina D., powiat g., zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście rolniczo gospodarowała na tych gruntach w 2009 roku. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe kwestie nie zostały dostatecznie wyjaśnione przez organ I instancji, dlatego też należało uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu [...].03.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] na mocy, której odmówił Skarżącej przyznania płatności ONW na rok 2009, nakładając jednocześnie stosowne sankcje.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpoznania. Podtrzymując stanowisko dotyczące wątpliwości związanych z rolniczym gospodarowaniem przez Skarżącą w 2009 r. działki o nr [...], organ odwoławczy dodatkowo dostrzegł, że dla nałożenia sankcji finansowych niezbędne jest wykazanie przez organ winy rolnika w stwierdzonych nieprawidłowościach. Jedynie celowe zawyżenie deklarowanych powierzchni gruntów pozwala na nałożenie na rolnika sankcji. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca zmodyfikowała wniosek o przyznanie płatności w dniu [...] maja 2009 r. (obejmując część działkę o nr [...]), a zatem w dniu, w którym Sąd Rejonowy w O. w sprawie sygn. akt [...], zakazał pozwanej E. J. naruszania posiadania przez Skarżącą nieruchomości rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr [...] i [...]. Dlatego też, rozważenia wymaga okoliczność, czy przekonanie Skarżącej o prawidłowości zadeklarowania spornych działek do płatności obszarowych znajdować może uzasadnienie w fakcie posiadania przez nią tytułu prawnego do tych gruntów (umowa dzierżawy z [...] grudnia 2007 r.) oraz posiadania korzystnego orzeczenia sądu, chroniącego jej posiadanie spornych gruntów.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...].06.2011 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania Skarżącej płatności ONW w pomniejszonej wysokości.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem
w sprawie płatności ONW", płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r.
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.);
2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi",
lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których
jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.).
Organ podkreślił, że dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem dziełek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego,
ale niezbędnym jest faktyczne użytkowanie rolnicze gruntów rolnych, przejawiające się wykonywaniem zabiegów agrotechnicznych.
Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy,
w szczególności oświadczenie Skarżącej z dnia [...] września 2009 r., notatka urzędowa Komendy Powiatowej Policji w G. z [...] czerwca 2009 r., postanowienie Komendy Powiatowej Policji w G. z dnia [...] lipca 2009 r.
o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zniszczenia płodów rolnych
oraz zeznania części świadków, nie pozwalają na przyjęcie, że sporne grunty położone na działce o nr [...] znajdowały się w posiadaniu Skarżącej oraz były
przez nią faktycznie użytkowane w 2009 r. Dlatego też, wnioskowane płatności
do gruntów położonych na działce o nr [...] nie zostały przyznane. Jednocześnie,
z uwagi na przekonanie Skarżącej o prawidłowości zadeklarowanych działek,
a w konsekwencji braku celowego wprowadzenia organu w błąd, organ nie stosował obniżek i wyłączeń dotyczących płatności ONW.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., decyzją z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji, organ przytaczając przesłanki przyznania płatności ONW oraz rozumienia pojęcia posiadania użytku rolnego, uznał że Skarżąca nie użytkowała jako posiadacz zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych, położonych na działce o nr [...]. Wskazał, że w świetle nieprecyzyjnych zeznań świadków, w zakresie posiadania przez Skarżącą spornej działki w maju 2009 r., najbardziej wiarygodnym dowodem w tej kwestii jest urzędowa notatka Komendy Powiatowej Policji w G. z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz oświadczenie Skarżącej z dnia [...] września 2009 r., z których wynika, że "w dniu 9 czerwca 2009 r.
za pomocą wynajętych osób, Skarżąca wykonała zabiegi agrotechniczne w celu naprawy pola i prawidłowego zasiewu".
Organ zaznaczył, że nie bez znaczenia dla uznania danego podmiotu
za producenta rolnego ma czynne prowadzenie działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Skarżąca wprawdzie wykonała w czerwcu 2009 czynności wsiewu i kultywatorowania
na części spornych działkach rolnych ale trudno uznać takie działania za działanie zgodne z normami, z dobrą kulturą rolną. Dlatego też samo legitymowanie się
przez Skarżącą faktem, iż dokonywała czynności na spornych działkach rolnych
w okolicach dnia 9 czerwca 2009 r. nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z § 2 wnioskodawcy należy się płatność ONW, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. Jednocześnie podkreślił, że posiadanie powinno mieć charakter trwały, zaś takiej cechy niewątpliwie nie posiadało posiadanie spornych gruntów przez Skarżącą.
Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie:
- art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niezasadne przyjęcie, iż Skarżąca
nie była posiadaczem nieruchomości na dzień 31 maja 2009 r. i nie utrzymywała gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy w dobrej kulturze rolnej,
- art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 Kpa poprzez nie dokonanie wyczerpującej
i wszechstronnej oceny materiału dowodowego w kwestii wyjaśnienia,
czy posiadanie działki [...] przez E. D. J. miało charakter trwały,
- art. 107 § 3, art. 11, art. 15 Kpa poprzez odrzucenie dowodów kluczowych
w sprawie w postaci zdjęć dokumentujących stan działki nr [...] położonej w obrębie R. gm. D. na dzień 27.05.2009 r. oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, szczególnie zeznań świadków i oświadczenia Skarżącej,
- błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych, przyjętych za podstawę uchylenia decyzji o przyznaniu dopłat bezpośrednich.
W uzasadnieniu skargi, autorka podkreśliła, że organ odwoławczy
nie uzasadnił w sposób jasny i wyczerpujący, dlaczego uznaje, że posiadanie
przez nią działki o nr [...] nie miało charakteru trwałego. Wskazała,
że z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] maja 2009 r. wynika, że była posiadaczem spornej działki także w maju 2009 r. Zaznaczyła
przy tym, że zgodnie z art. 340 § 2 k.c. przeszkoda przemijająca nie przerywa posiadania, jak również posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane. Jednocześnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle
nie ustosunkował się do jej zarzutów w kwestii dowodów związanych z trwałym posiadaniem i użytkowaniem spornej działki, w szczególności faktu przyznawania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego i ONW do danej działki za 2008 r.
oraz w latach następnych, czyli lata 2010-2012.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z treści decyzji organów administracyjnych obu instancji wynika, iż podstawą do odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności ONW, do części działki
o nr [...] był fakt, iż Skarżąca nie była trwałym posiadaczem tejże działki w 2009 r. jak również, że nie utrzymywała tej działki w tzw. dobrej kulturze rolnej.
W ocenie Sądu powyższe, kategoryczne stanowisko organów obu instancji,
w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie może być uznane za prawidłowe.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie płatności ONW, warunkiem przyznania płatności jest między innymi, posiadanie przez rolnika działek rolnych
na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz przestrzeganie wymogów i norm określonych w przepisach
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W świetle powyższej regulacji zasadnicze znaczenie dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie miało ustalenie, czy Skarżąca była posiadaczem zadeklarowanej do płatności części działki o nr [...] oraz czy działka ta, była utrzymywana zgodnie z odpowiednimi normami przez cały 2009 r. Pozostałe przesłanki przyznania wnioskowanych płatności były spełnione przez Skarżącą,
co nie było kwestionowane przez organy administracji.
Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten,
kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą cudzą (posiadacz zależny). Jednocześnie w myśl art. 340 k.c. domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy,
to jest faktyczna władza (corpus possessionis), czyli fizyczne władanie rzeczą
oraz wola wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi hebendi),
przy czym w przypadku posiadacza samoistnego jest to władztwo nad rzeczą wykonywane dla siebie tak jak właściciel, to jest wykonywanie wszelkich praw
jak właściciel, z wyłączeniem dopuszczenia właścicielskiego władztwa nad rzeczą
dla innych osób.
Zgodzić się należy z organem, iż z istoty płatności ONW wynika, że pomoc finansowa jest udzielana podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych a dodatkowo, prowadzona działalność rolnicza musi być zgodna odpowiednimi normami. Płatności przysługują rolnikowi, którzy faktycznie użytkuje działkę rolną, w okresie wskazanym przez obowiązujące przepisy prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zgodzić się należy ze Skarżącą, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie może jednoznacznie wskazywać, że Skarżąca nie była trwałym posiadaczem spornej części działki o nr [...] oraz, że działka ta nie była użytkowana rolniczo w 2009 r.
Organy ARMiR obu instancji przyjęły, że Skarżąca nie była posiadaczem spornej części działki oraz, że nie użytkowała jej rolniczo przez cały 2009 r. Powyższe organy wywiodły na podstawie oświadczenia Skarżącej z dnia
[...] września 2009 r., notatki urzędowej Komendy Powiatowej Policji w G.
z [...] czerwca 2009 r. oraz postanowienia Komendy Powiatowej Policji w G.
z [...] lipca 2009 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zniszczenia płodów rolnych w dniu 9 czerwca 2009 r. na szkodę E. J.
W ocenie Sądu, powyższe dokumenty nie stanowią dowodu, iż sporna działka przez część 2009 r. była w posiadaniu E. J., a w konsekwencji,
że nie mogła być w posiadaniu Skarżącej. Ze wskazanych przez organy dokumentów niewątpliwie wynika, że w dniu 9 czerwca 2009 r. Skarżąca, za pośrednictwem osób trzecich dokonała na spornej części działki "zabiegów agrotechnicznych w celu naprawienia danego pola i prawidłowego zasiewu". Z kolei z notatki urzędowej Komendy Powiatowej Policji w G. z [...] czerwca 2009 r., wynika, że osoby działające na zlecenie Skarżącej dokonały zasiewu mieszanki zbożowej w dniu
9 czerwca 2009 r. Jednakże na podstawie powyższych dokumentów, wbrew twierdzeniom organów, nie można wywieść wniosku, iż Skarżąca w związku
z dokonywaniem czynności agrotechnicznych w czerwcu 2009 r. nie była
w posiadaniu działki we wcześniejszych miesiącach 2009 r., jak również,
że nie wykonywała wcześniej jakichkolwiek prac rolniczych.
Sąd pragnie podkreślić, iż w aktach sprawy znajdują się dwa prawomocne wyroki - Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] listopada 2009 r. sygn. akt [...] dotyczące ochrony przysługującego Skarżącej posiadania działek o nr [...] i [...] przez pozwaną E. J. Sądy obu instancji zgodnie przyjęły, że Skarżąca weszła w posiadanie spornych działek (na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] grudnia 2007 r. ze S. J.) najpóźniej na wiosnę 2008 r. Jednocześnie naruszenia powyższego posiadania przez E. J. następowały wielokrotnie i rozpoczęły się jesienią 2008 r. Konsekwencją tychże naruszeń było uwzględnienie powództwa Skarżącej i zakazanie E. J. naruszania przysługującego posiadania Skarżącej nieruchomości rolnych,
poprzez wchodzenie na teren nieruchomości i podejmowanie na niej jakichkolwiek prac osobiście lub z wykorzystaniem innych osób. Z powyższych orzeczeń oraz istoty posiadania wynika, iż Skarżąca od chwili wejścia w posiadanie spornej działki
na początku 2008 r. była nieprzerwanie jej posiadaczem zależnym i nie utraciła tegoż posiadania, na skutek czynności (naruszeń) podejmowanych przez E. J. Jak słusznie wywodzi Skarżąca, stosownie do art. 340 k.c. domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Jednocześnie, w myśl art. 345 k.c. posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane. Tym samym, dokonywanie przez E. J. naruszeń posiadania działki o nr [...], przysługującego Skarżącej, w żaden sposób nie może świadczyć o utracie posiadania spornej działki przez Skarżącą na początku 2009 r. Skarżąca w dalszym ciągu była posiadaczem zależnym spornej działki, czego dowodem jest skuteczne skorzystanie z przysługującego jej prawa ochrony posiadania, jakie przewiduje
art. 344 § 1 k.c. Zaznaczyć należy, iż z uzasadnień wyroków sądów obu instancji wynika, że Skarżąca domagała się jedynie zakazania naruszeń dokonywanych
przez E. J., co oznacza, że zarówno w chwili złożenia powództwa (jesień 2008 r.) jak i w trakcie toczącego się postępowania uznawała się za posiadacza nieruchomości objętych powództwem. Nie było zatem potrzebny orzekania o przywróceniu posiadania.
Nie bez znaczenia dla oceny obu wyroków sądów powszechnych na wynik niniejszej sprawy ma również treść przepisu art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z orzeczeń sądów powszechnych niewątpliwie wynika, że w 2009 r. posiadaczem działki o nr [...], była Skarżąca.
Wskazać należy, iż sam organ odwoławczy, przedstawiając instytucję posiadania podkreślił, że składa się ono z dwóch elementów: fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą
dla siebie. Władztwo faktyczne nad rzeczą powinno być trwałe. Nie ulega wątpliwości, iż przez cały 2009 r. Skarżąca miała zamiar władania sporną nieruchomością rolną dla siebie, czego dowodem jest wystąpienie do sądu powszechnego o ochronę przysługującego jej posiadania. Także fizyczne władztwo nad rzeczą w spornym okresie było zapewnione, skoro to E. J. dopuszczała się naruszeń posiadania Skarżącej a nie odwrotnie. Powyższa okoliczność wskazuje, że trwałym posiadaczem spornej działki była Skarżąca, zaś to E. J. dokonywała jednorazowych i sporadycznych zawładnięć tą nieruchomością. Tym samym, w ocenie Sądu, zachowany był wymóg faktycznego, trwałego posiadania spornej działki, skoro przepisy k.c. wyraźnie w takiej sytuacji wskazują, że przemijająca niemożność posiadania nie przerwa go, zaś posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane.
Odnosząc się do kwestii rolniczego wykorzystywania spornej części działki wskazać należy, iż owszem, z oświadczenia Skarżącej z dnia [...] września 2009 r. wynika, że w dniu 9 czerwca 2009 r. dokonała zabiegów agrotechnicznych w celu naprawy danego pola i prawidłowego zasiewu. Tym niemniej, powyższe nie może przesądzać, że także wcześniej nie były na spornym gruncie wykonywane żadne prace polowe.
Podkreślić należy, co zupełnie zostało pominięte przez organ odwoławczy,
że Skarżąca działkę [...] zgłaszała do dopłat bezpośrednich i płatności ONW nie tyko w 2009 r., ale również w 2008 r. oraz w latach późniejszych 2010-2012.
Za powyższe lata, z wyjątkiem 2009 r. otrzymywała z tytułu jej posiadania
i użytkowania dopłaty bezpośrednie i płatności ONW. Przyjąć zatem należało,
że grunty te, zarówno w 2008 r. jak i latach 2010-2012 były utrzymywane zgodnie
z wymaganymi normami. Skoro tak, zasadnym wydaje się przyjęcie, że również
w 2009 r. sporny grunt był utrzymany w dobrej kulturze rolnej. W przeciwnym wypadku, Skarżącej niezmiernie trudno byłoby przywrócić sporny grunt
do odpowiednich norm w kolejnych latach, w których ubiegała się o przyznanie płatności.
Dodatkowo wskazać należy, iż z materiału zgromadzonego w sprawie,
w szczególności zeznań świadków: m.in. W. O., A. O. czy E. J., bezsprzecznie wynika, że na wiosnę 2009 r. były dokonywane na spornej działce różnego rodzaju prace polowe, jak siew zboża, trawy oraz nawozów. Okoliczność, iż zabiegi te nie były wykonywane przez Skarżącą nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanki przyznania płatności - wymogu utrzymania użytków rolnych zgodnie z normami w tzw. dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Podkreślić należy, iż wymóg ten, odnosi się do przedmiotu płatności, czyli gruntów rolnych a nie ich posiadacza - podmiotu, który ubiega się o przyznanie płatności. Wskazać należy, iż rozporządzenie w sprawie płatności ONW przewiduje możliwość zmiany posiadania gruntów rolnych w trakcie roku kalendarzowego w drodze czynności prawnych (§ 6 rozporządzenia) oraz w drodze postępowania spadkowego (§ 7 i 8 rozporządzenia). Po spełnieniu odpowiednich warunków, płatności są przyznawane przejmującemu gospodarstwo rolne lub spadkobiercom, chociaż nie użytkowali oni gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy a w konsekwencji nie utrzymywali ich w tzw. dobrej kulturze rolnej. Oznacza to, że warunek utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej ma charakter przedmiotowy, albowiem odnosi się do konkretnych użytków rolnych
a nie posiadacza tychże użytków. Dla przyznania płatności nie ma znaczenia,
kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami, istotne jest jedynie, aby przez cały rok kalendarzowy grunty te były właściwie utrzymane.
W świetle powyższego, należało stwierdzić, że organy błędnie dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przyjmując, że sporny użytek rolny nie był użytkowany rolniczo, zgodnie z obowiązującymi normami przez cały 2009 r. Powyższe wynika nie tylko z zeznań powołanych wyżej światków, ale również w dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez Skarżącą na dzień 27 maja 2009 r., czyli uzyskania korzystnego wyroku zakazującego E. J. naruszania posiadania jej działki oraz złożenia uzupełniającego wniosku o płatności obejmującego działkę o nr [...].
Reasumując należy uznać, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył
art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, albowiem dokonały błędnej oceny zgromadzonych
w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności błędnie przyjął, że Skarżąca
nie była trwałym posiadaczem działki o nr [...] w 2009 r. oraz niezasadnie uznały,
że działka ta, nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej przez cały 2009 r.
Mając na uwadze powyższe, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję, natomiast
na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach opiera się na treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło