I SA/Bk 212/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę Pan J. R. (dalej skarżący) złożył w dniu [...] kwietnia 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, w którym ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 28,88 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanych płatności wskazując na okoliczność uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia kontroli na miejscu w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt w dniu [...] września 2012 r. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Organ odwoławczy decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Dyrektor w pierwszej kolejności przywołał treść § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) oraz art. 30 i art. 31a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173). Wskazał, że w przypadku, gdy rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8), odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. Przez uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu należy rozumieć umyślne działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel nie podjął wszelkich środków mających na celu zapewnienie przeprowadzenia w pełni kontroli na miejscu. Jak ustalono w sprawie, skarżący nie tylko nie udzielił w trakcie kontroli niezbędnej pomocy, ale wręcz uniemożliwił jej przeprowadzenie. Potwierdzają to raport z czynności kontrolnych z [...] września 2012 r., notatka służbowa pracownika Powiatowego Inspektoratu Weterynarii sporządzona na okoliczność odmowy kontroli z [...] września 2012 r., zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia z [..] października 2012 r. oraz wniosek o pomoc przy przeprowadzeniu kontroli z [...] października 2012 r. Zauważono, że sam skarżący w protokole z [..] września 2012 r. oraz w piśmie odwoławczym potwierdził fakt przerwania kontroli. Jako istotny wskazano również fakt, że skarżący po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych nie wniósł żadnych uwag, co do niezgodności wpisów w nim zawartych. Zdaniem Dyrektora nie można uznać wskazanego w odwołaniu braku winy, bowiem skarżący odmawiając udzielenia niezbędnych informacji i okazania niezbędnych dokumentów wykazał się brakiem należytej staranności oraz niedbalstwem. Ponadto wyjaśnienia dotyczące odmowy przeprowadzenia kontroli nie są spójne: w odwołaniu wskazano brak czasu, natomiast w protokole z dnia [...] września 2012 r. brak powiadomienia o kontroli. Zdaniem organu strona nie przedstawiła w toku postępowania dowodów, które mogłyby doprowadzić do ewentualnej zmiany ustaleń w sprawie. Według organu odwoławczego w sprawie nie było podstaw do uwzględnienia wyników kontroli wykonanej w dniu [...] października 2012 r., ponieważ producent mógł dopełnić czynności usunięcia nieprawidłowości występujących wcześniej w gospodarstwie. Dyrektor wyjaśnił, że przepisy nie stanowią o obowiązku powiadomienia rolnika o kontroli. Rolnik jest natomiast zobowiązany zapewnić przy wykonywaniu czynności kontrolnych niezbędną pomoc. Przede wszystkim umożliwić osobom kontrolującym wykonanie obowiązków tj. udostępnić miejsca przetrzymywania zwierząt i dostarczyć stosowną dokumentację. Uznano, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) określający przesłanki odstąpienia od stosowania sankcji finansowych, bowiem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. nie nałożył na stronę sankcji. W skardze do sądu administracyjnego, skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika, zaskarżył decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.w całości zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 8 oraz art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez przeprowadzenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w zakresie wzajemnej zgodności w dniu [...] września 2012 r., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim z treści raportu z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności z dnia [...] września 2012 r. wynika, iż czynności kontrolne zostały w dniu [...] września 2012 r. za zgodą kontrolerów przełożone na inny termin oraz pominięcie, iż w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności z dnia [...] września 2012 r. istnieje jednoznaczny zapis, że osoby kontrolujące umówiły się ze skarżącym na inny termin przeprowadzenia kontroli, 2. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie spełnia wymogów określonych w powyższych przepisach, bowiem sprowadza się jedynie do bezkrytycznego powtórzenia argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012 był art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Przepis ten stanowi, że wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje zostają odrzucone, jeżeli beneficjenci lub ich reprezentanci uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli. Wszelkie kwoty, które już wypłacono z tytułu tej operacji, zostają odzyskane, uwzględniając kryteria określone w art. 18 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że stwierdzony w sprawie stan faktyczny dawał podstawy do stwierdzenia, że zachodziły przesłanki do zastosowania tego przepisu. Otóż z Raportu z czynności kontrolnych (k. [...]akt adm.) wynika, że w dniu [...] września 2012 r. podjęto próbę przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt. Jako przyczynę nie przeprowadzenia kontroli wskazano odmowę gospodarza z powodu braku zawiadomienia o kontroli. W Raporcie zaznaczono, że skarżący został poinformowany o utracie dopłat bezpośrednich. Skarżący złożył podpis na raporcie potwierdzając jego przyjęcie. Nie ma zatem podstaw by podważać okoliczność, że skarżący potwierdził fakt odmowy przeprowadzenia kontroli, został też poinformowany o utracie dopłat. Trzeba zauważyć, ze w treści Raportu zawarto pouczenie o możliwości złożenia przez kontrolowanego zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole, w przypadku, gdy z tymi ustaleniami się nie zgadza. Skarżący nie złożył takich zastrzeżeń, stąd uprawnionym jest stwierdzenie, że zaakceptował ustalenia zawarte w protokole. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w innych dokumentach. W Notatce służbowej (k. [...] akt adm.) osoba kontrolująca wskazała, że skarżący wobec wstępnego stwierdzenia nieprawidłowości w jego gospodarstwie zarzucił, że nie został powiadomiony o kontroli, a następnie odmówił przeprowadzenia kontroli. Okoliczności te podniósł także Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. w Zawiadomieniu o popełnieniu wykroczenia z [...] października 2012 r. skierowanym do Komendanta Powiatowego Policji w S. (k. [...] akt adm.) oraz we wniosku o pomoc przy przeprowadzeniu kontroli z [...] października 2012 r. (k. [...] akt adm.). Przywołane dokumenty, w szczególności Raport z czynności kontrolnych, dowodzą, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w jego gospodarstwie w dniu [...] września 2012 r. Sam skarżący nie kwestionuje, że we wskazanym dniu nie zgodził się na kontrolę. W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. miał pełne podstawy by stosownie do art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 odmówić skarżącemu wnioskowanych płatności. Prawidłowości tego rozstrzygnięcia nie podważa podnoszona w skardze kwestia "przełożenia" kontroli na inny termin. Wobec jednoznacznych zapisów protokołu z [...] września 2012 r. o odmowie przeprowadzenia przez skarżącego kontroli, nie ma znaczenia fakt przeprowadzenia kolejnej kontroli w dniu [...] października 2012 r. Wskazana odmowa wywołała bowiem skutki przewidziane w przywołanym art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Należy też zauważyć, że skarżący w pismach z [...] lutego 2013 r. i [...] marca 2013 r. wyraźnie stwierdził, że jego prośba o przeprowadzenie ponownej kontroli nie została uwzględniona przez Inspektorów Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w S. Nie zmienia powyższej oceny tłumaczenie skarżącego, że powodem odmówienia kontroli były brak powiadomienia o kontroli. Organ nie ma bowiem obowiązku powiadamiania rolnika o kontroli. Zgodnie z art. 4 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 nie naruszając przepisów art. 20 ust. 4 niniejszego rozporządzenia i pod warunkiem, że nie zagraża to celowi kontroli, kontrole na miejscu można zapowiadać. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do środków dotyczących zwierząt wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Kontrole na miejscu mogą być zatem zapowiadane, ale nie muszą. Powiadomienie o kontroli jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy nie zagraża to celowi kontroli. Rolnik w świetle art. 31a ust. 8 i 9 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164), w przypadku kontroli na miejscu jest obowiązany zapewnić przy wykonywaniu czynności kontrolnych niezbędną pomoc. W szczególności winien umożliwić osobom upoważnionym do przeprowadzenia czynności kontrolnych wstęp na teren gospodarstwa rolnego, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt, dostęp do zwierząt oraz zapewnić wgląd do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzanie z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczanie tych dokumentów. Pomimo braku powiadomienia, skarżący był zatem zobowiązany do umożliwienia przeprowadzenia kontroli jego gospodarstwie. Odmowa dokonania tych czynności, wywołała konsekwencje przewidziane w przepisach. W przeprowadzonym postępowaniu organy dopełniły wymogów przewidzianych w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także w znajdujących zastosowanie przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ocenie poddano wszystkie zgromadzone dowody, w tym protokół z [...] września 2012 r. Organ odniósł się do kwestii braku powiadomienia o kontroli oraz znaczenia wyników kontroli z [...] października 2012 r. Strona nie przedstawiła dowodów, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę okoliczności sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazano wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, w tym odniesiono się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. Analiza sposobu prowadzenia postępowania w sprawie nie daje podstaw do uznania, że budzi on zastrzeżenia w kontekście zachowania zasady zaufania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie ma podstaw do uwzględnienia podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak też stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.