I SA/Bk 214/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Dnia [...] listopada 2006 r. Pani D. P. (dalej także jako: "Skarżąca"), złożyła wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych dołączając Plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...].09.1972 r., akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...].06.1975 r., akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...].08.1973 r., akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...].08.1973 r., umowę przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego Nr [...] z dnia [...].05.1978 r., akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...].02.1980 r., postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].02.2005 r., sygn. akt: [...] oraz oświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego z dnia [...].01.2007 r. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym ustalono, iż na dzień złożenia wniosku Skarżąca posiadała gospodarstwo rolne składające się z działek o numerach ewidencyjnych: [...] położonych w obrąbie B., gmina S. oraz z działek o numerach ewidencyjnych: [...] położonych w obrębie P., gmina S., o łącznej powierzchni [...] ha (w tym użytków rolnych [...] ha) we współwłasności z córka B. P. w udziale obejmującym po 1/2 części. Gospodarstwo rolne składające się z powyższych działek wchodziło w skład spadku po zmarłym mężu Skarżącej – J. P. (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...]). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] lutego 2007 r. nr [...] odmówił Skarżącej przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że dokumenty przedłożone w sprawie nie potwierdzają własności gospodarstwa rolnego zgłoszonego we wniosku, a działki o numerach ewidencyjnych: [...] stanowią współwłasność Skarżącej z córką B. P. Tym samym organ pierwszej instancji uznał, że Skarżąca nie spełniła jednego z warunków wymaganych do przyznania pomocy finansowej określonego w § 3 ust. 1 pkt. 3, lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 286 poz. 2870 zm. Dz. U. Nr 93 poz. 781 ze zm.). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że sama Skarżąca w złożonym odwołaniu potwierdziła, iż posiada gospodarstwo rolne we współwłasności z córką B. P., a zatem działki o numerach ewidencyjnych: [...] nie zostały uwzględnione przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej. To natomiast spowodowało, że Skarżąca nie wykazała, że spełnia warunki do otrzymania płatności do gospodarstwa niskotowarowego tj. nie wykazała, że w dniu złożenia wniosku prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym jej własność albo jej małżonka, albo przedmiot ich współwłasności. W złożonej do Tut. Sądu skardze na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., Skarżąca wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia wniosła o zmianę niekorzystnej decyzji, podnosząc, że w przypadku, który jej dotyczy nie ma wyraźnej granicy między współwłasnością małżeńską, a współwłasnością z córką, nie powinna, więc być dyskryminowana poprzez pozbawienie gospodarstwa wnioskowanej płatności. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznając podniesione przez Skarżącą zarzuty za bezzasadne wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z [...] października 2007 r. Tut. Sąd Wydział II zawiesił postępowanie sadowe w sprawie, z uwagi na wystąpienie Prezesa NSA do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności §3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) – dalej jako: "rozporządzenie Rady Ministrów" z art.3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) - dalej jako "ustawa EFOiGR" oraz art.92 ust.1 Konstytucji RP przez to, że ograniczył prawo do otrzymania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolnicza w gospodarstwie rolnym stanowiącym własność producenta rolnego albo jego małżonka albo przedmiot ich wspólnej własności. Postanowieniem z 24 marca 2009 r. sygn. U 6/07, Trybunał Konstytucyjny działając na podstawie art.39 ust.1 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. W konsekwencji tego orzeczenia Tut. Sąd postanowieniem z 21 maja 2009 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W wyniku kontroli legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. stwierdzono uchybienia przepisów prawa materialnego, ustanawiające zasady przyznawania pomocy finansowej na rozwój gospodarstw niskotowarowych, które uprawniały sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia o prawie Skarżącej do uzyskania wsparcia finansowego na rozwój gospodarstwa niskotowarowego były przywołane wyżej przepisy ustawy EFOiGR i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów. Wykładnia § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów, zgodnie z którym płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzez wyłączenie z warunków uprawniających do otrzymania pomocy finansowej współwłasność rolnika inną niż małżeńska, nie może być zaakceptowana w kontekście rozumienia instytucji własności na gruncie polskiego systemu prawa. Nie można przyjąć, iż wymienione w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów przypadki własności tj. odrębna własność producenta rolnego, odrębna własność jego małżonka lub ich współwłasność, stanowią wyczerpujący katalog podmiotów właścicielskich, którym może być przyznana płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o EFOiGR. Takie (błędne) stanowisko wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której odmówiono Skarżącej przyznania wsparcia finansowego z uwagi m.in. na to, że jest ona tylko współwłaścicielem, a nie wyłącznym właścicielem gospodarstwa rolnego odziedziczonego wraz z córką po zmarłym mężu. Rozumienie instytucji własności (współwłasności), wykluczające współwłasność inną niż tylko małżeńska, jest zbyt wąskie i sprzeczne ze znaczeniem tej instytucji przyjętym w polskim orzecznictwie i doktrynie na gruncie przepisu art. 195 kc i następnych. Zgodnie z brzmieniem art.195 kc, własność tej samej rzeczy może niepodzielnie przysługiwać kilku osobom (współwłasność). Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części (vide: S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, s. 242-243 oraz E. Gniewek "Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz.", Zakamycze 2001). Z istoty współwłasności wynika zatem, iż współwłaściciel, który de facto posiada prawo do całości rzeczy, nie może być traktowany gorzej niż właściciel. Zaprezentowane w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji nieprawidłowe rozumienie instytucji współwłasności spowodowały zastosowanie przez organy błędnej wykładni przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów, co stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej w skrócie jako: "u.p.p.s.a."). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor [...] Oddziału ARiMR, rozstrzygając o prawie Skarżącej do płatności uwzględni stanowisko Sądu, co do uprawnień współwłaścicieli gospodarstwa rolnego do wspólnotowego wsparcia finansowego do gospodarstw niskotowarowych tj. obowiązany będzie do uwzględnienia interpretacji przepisu §3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów dokonanej przez z Sąd. Na mocy art. 152 u.p.p.s.a. stwierdzono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Natomiast z uwagi na brak wniosku Skarżącej o zwrot kosztów sądowych odstąpiono od orzekania o ich zwrocie (art.200 w zw. z art. 210 u.p.p.s.a.).