I SA/Bk 216/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi I. i A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 31 grudnia 2008 r. Państwo I. i A. C. (dalej zwani również jako Skarżący) zwrócili się do Wójta Gminy B. z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji tego organu z [...] listopada 2008 r., znak: [...], w której ustalono Skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne na 2008 r. w kwocie [...] zł. Wniosek uzasadnili tym, iż otrzymali tylko jedno awizo w dniu 17 grudnia 2008 r., po czym niezwłocznie zgłosili się do Urzędu Poczty po odbiór przesyłki (decyzji). Wówczas zostali poinformowani, że przesyłka została odesłana do nadawcy. Wyjaśniali ponadto, że w miesiącu listopadzie i grudniu były trudności w doręczaniu przesyłek, o czym powiadomili na początku grudnia 2008 r. Urząd Poczty. We wniosku podano też, że były przypadki, kiedy przesyłki w ogóle nie docierały, bądź dochodziły z opóźnieniem lub też znajdowano w swojej skrzynce przesyłki do adresatów z sąsiednich budynków. Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - w dalszej części uzasadnienia przywoływana w skrócie "o.p.", odmówiło Skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że z uwagi na niemożność doręczenia decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] w sposób określony w art. 148 § 1 i art. 149 o.p., nastąpiło skuteczne doręczenie tej decyzji w trybie art. 150 tej ustawy. Na przesyłce (kopercie) adresowanej do Skarżących uczyniona została adnotacja o jej dwukrotnym awizowaniu, tj. 28 listopada 2008 r. i 5 grudnia 2008 r. Zatem za termin doręczenia decyzji należy uznać dzień 12 grudnia 2008 r. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął z dniem 26 grudnia 2008 r. a, że był to dzień wolny od pracy, to należy uznać, iż dzień 27 grudnia 2008 r. był ostatnim dniem do wniesienia odwołania. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało nadane w placówce pocztowej 2 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego). Zatem odwołanie to zostało przesłane po upływie 14-dniowego terminu, a więc z uchybieniem terminu. Dalej Kolegium wskazało, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. W postanowieniu podniesiono, że Poczta Polska pismem z 17 marca 2009 r. poinformowała, że I. i A. C. w okresie 2008 r. nie zgłaszali pisemnych skarg oraz reklamacji dotyczących nieprawidłowego doręczania przesyłek, spowodowanego uszkodzeniem lub niezamykaniem skrzynki oddawczej na listy. Natomiast 26 listopada 2008 r. listonosz zgłosił uszkodzony zamek główny skrzynki oddawczej przy ul. [...] z numerami 1-5, 6-10, 26, 16. W ocenie organu ww. pismo nie potwierdziło wyjaśnień podatników, iż składali oni zawiadomienie do Urzędu Poczty o trudnościach w doręczaniu przesyłek oraz, że uszkodzenie dotyczyło ich skrzynki oddawczej (nr 28). W tej sytuacji Kolegium nie przyjęło wyjaśnień podatników jako uprawdopodobniających, że uchybienie nastąpiło bez ich winy. W skardze skierowanej do tut. Sądu I. i A. C. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jako naruszającego art. 150 § 2 i art. 162 § 1 o.p. oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżący powtórzyli argumentację, jaką zawarli we wniosku z 31 grudnia 2008 r. Dodali, że mając na względzie przytoczony stan faktyczny, organ drugiej instancji arbitralnie rozstrzygnął na niekorzyść podatnika. Przemawia za tym fakt, że w formie pisemnej złożył zapytanie do Urzędu Poczty, gdzie po otrzymaniu odpowiedzi, że nie było skarg pisemnych na działanie Poczty, uznał, że doręczenie zastępcze stało się skuteczne, bez dołożenia staranności w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Nie mniej jednak stan faktyczny jest zupełnie inny - były skargi ustne w okienku na poczcie dotyczące wadliwości doręczenia przesyłek jak i zgłaszane telefonicznie, a także o stanie technicznym skrzynek pocztowych - wyłamane drzwiczki itp. Sąsiedzi też mieli podobne problemy. Zdaniem Skarżących organ drugiej instancji oparł się na błędnym stanie faktycznym. Ponadto postępowanie Kolegium ograniczyło się jedynie do stwierdzenia formalnego naruszenia procedury niezachowania terminu, ceniąc bardziej błąd formalny strony niż rażące naruszenie procedury przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Powstały w tej sprawie spór dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B., wydanej w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnym. Przystępując do jego rozstrzygnięcia trzeba na wstępie podkreślić, że możliwość zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji jest gwarantowanym konstytucyjnie środkiem ochrony praw i wolności. Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wszelkie wyjątki od tej zasady, a także tryb zaskarżania, winny wynikać z ustawy - art. 78 Konstytucji RP. Wypełniając treść przywołanej wyżej normy konstytucyjnej ustawodawca podatkowy przyjął i jednocześnie nadał temu rangę zasady ogólnej, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne - art. 127 o.p. Już powyższe każe z niezwykłą ostrożnością podchodzić do każdego przypadku, w którym mogłoby dojść do ograniczenia prawa strony do dwukrotnego rozpoznania sprawy. Jeżeli zasadą jest dwuinstancyjność postępowania podatkowego, to wszelkie wątpliwości, jakie mogą powstać w konkretnym przypadku, powinny być rozstrzygane na korzyść strony domagającej się rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Dotyczy to także wątpliwości związanych z przywróceniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego. Problematyka przywracania terminów procesowych w postępowaniu podatkowym znajduje swoje uregulowanie w art. 162 o.p. W myśl tej regulacji prawnej w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli między innymi uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W tej sprawie okolicznością, na którą powoływała się strona skarżąca, a która mogłaby uzasadniać brak jej winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, były zgłaszane przez nią trudności w doręczaniu przesyłek pocztowych. Podejmując się wyjaśnienia tej kwestii organ odwoławczy ustalił, że I. i A. C. w 2008 r. nie zgłaszali do Poczty Polskiej pisemnych skarg oraz reklamacji dotyczących nieprawidłowego doręczania przesyłek, spowodowanego uszkodzeniem lub niezamykaniem skrzynki oddawczej na listy. Zdaniem Sądu powyższe nie przeczy jednak twierdzeniem strony skarżącej o trudnościach w doręczaniu przesyłek pod adres ul. [...] w S. Otóż z pisma Poczty Polskiej z 17 marca 2009 r. wynika, że "w okresie miesiąca listopad i grudzień 2008 roku listonosze zgłaszali problemy z otwieraniem przez nieznanego sprawcę drzwiczek od zamka głównego skrzynki oddawczej przy ul. [...] w S." (pismo w aktach administracyjnych sprawy bez numeracji). Ten fragment wyjaśnień Poczty Polskiej został całkowicie pominięty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przy ocenie, czy strona uprawdopodobniła brak winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem wynika z niego, że problem z doręczaniem przesyłek był zgłaszany przez listonoszy (liczba mnoga), istniał w okresie dwóch miesięcy (listopad i grudzień 2008 r.) i dotyczył całego budynku przy ul. [...] (a nie tylko wybranych numerów mieszkań). Nie zmienia tego dalsza część owego pisma, na którą wybiórczo powołał się organ, a w której Poczta opisała jedno zgłoszenie listonosza. Dotyczyło ono uszkodzenia zamka głównego skrzynki oddawczej przy ul. [...] z numerami (1-5), (6-10), (26), (16). Taka fragmentaryczna analiza przedmiotowego dowodu (pisma Poczty Polskiej) stanowi naruszenie zapisanej w art. 191 o.p. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Dokonana przez SKO w S. ocena jest niepełna i przez to nosi znamiona oceny dowolnej. Podkreślić przy tym należy, ze przepis art. 162 § 1 o.p. nie wymaga udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale jedynie uprawdopodobnienia. Nie jest tu zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie (zob. P. Pietrasz, (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P.Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 2006, s. 603). Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania narusza przepis art. 191 o.p. w zw. z art. 162 § 1 o.p., poprzez niepełną ocenę okoliczności uzasadniających przywrócenie stronie postępowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2008 r. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). O niewykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.