I SA/Bk 220/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Pan J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego wskazując, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką T. S. oraz synem K. S. (17 lat). Źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez T. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - około 2.000 zł miesięcznie oraz dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego - około 3.000 zł miesięcznie w okresie letnim. W styczniu 2010 r. firma T. S. poniosła stratę w wysokości 2.580 zł, przy osiągniętym przychodzie 2.218 zł brutto. W lutym bieżącego roku strata przedsiębiorstwa wyniosła 2.092 zł, przy przychodzie brutto 4.608 zł. Natomiast w marcu firma wykazała dochód w kwocie około 2.000 zł. Skarżący podniósł, że wspólnie z małżonką spłaca kredyt w wysokości 39.135 franków szwajcarskich (miesięczna rata zależna od kursu walut, wynosi około 1.800 zł) oraz kredyt na kwotę 100.000 zł (miesięczna rata wynosi około 2.000 zł), a także kredyt hipoteczny w wysokości 120.000 zł (miesięczna rata około 700 zł). Wydatki na bieżące utrzymanie rodziny pochodzą z kredytów odnawialnych (50.000 zł oraz 5.000 zł) oraz z prowadzonego przez stronę gospodarstwa rolnego. W 2009 r. wnioskodawca otrzymał dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie 5.000 zł. We wniosku Skarżący wskazał, że jego majątek stanowią: dom o powierzchni 160 m² (ustanowiona hipoteka); dom o powierzchni 140 m², nieruchomość rolna o powierzchni 7,5 ha, budynek gospodarczy o powierzchni 66 m², samochody osobowe marki Opel Astra Clasic rok prod. 2006 oraz Peugeot 206 rok prod. 2004. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W piśmie z 18 czerwca 2010 r. J. S. oświadczył ponadto, że miesięczne raty spłat zaciągniętych kredytów wynoszą łącznie około 4.500 zł. Małżonka prowadzi w M. sklep, w którym zatrudnia jedną osobę. Małżonkowie nie osiągają dochodu z tytułu posiadania dwóch domów jednorodzinnych oraz budynku gospodarczego w W. W gospodarstwie rolnym prowadzona jest uprawa i sprzedaż płodów rolnych. Skarżący nie posiada jednak maszyn rolniczych i inwentarza żywego. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył także: zeznanie podatkowe PIT 28 za 2009 r. poświadczające dochód uzyskany przez małżonkę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; deklaracje dla podatku od towarów i usług firmy małżonki za okres luty - kwiecień 2010 r.; harmonogramy spłat rat zaciągniętych kredytów; rachunki i faktury poświadczające wysokość ponoszonych opłat oraz wyciąg z rachunku bankowego małżonki za okres kwiecień - maj 2010 r. Postanowieniem z 30 czerwca 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie. Powtórzył okoliczności przedstawione we wniosku. Dodatkowo nie zgodził się z twierdzeniem, że o dobrej sytuacji materialnej rodziny świadczy fakt, że jest w stanie spłacać raty zaciągniętych kredytów i pokryć koszty utrzymania w oparciu o uzyskiwany dochód miesięczny i kredyty odnawialne. Spłata posiadanych kredytów nie jest zdaniem strony przywilejem. W przypadku braku spłaty chociażby jednej raty, bank podejmie działania w celu wyegzekwowania należności. Skarżący podniósł, że stara się o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, gdyż nie jest w stanie natychmiastowo spłacić zobowiązania ustalonego w decyzji organu. Do sprzeciwu Skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego T. S. za okres marzec - maj 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd, stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. Rozpoznając ten wniosek Sąd zauważa więc, iż zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy przede wszystkim podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r., I FZ 152/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać przy tym należy, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (zob. postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645). Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają w ocenie Sądu podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda Skarżący spłaca kredyty bankowe, których miesięczne raty przedstawiają kwotę rzędu 4.500 zł, a przedłożone wyciągi z konta bankowego małżonki wskazują na ujemne miesięczne salda, to jednak te okoliczności nie przesądzają jeszcze o jego trudnej sytuacji materialnej. Zwrócić należy uwagę, że Skarżący mimo deklarowania niewielkich dochodów znajduje jednak środki na spłatę tych kredytów. Świadczy to o tym, że jego sytuacja majątkowa nie jest na tyle zła, jak wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Potwierdza to również fakt, iż Skarżący dysponuje majątkiem w postaci czterech nieruchomości oraz dwóch samochodów osobowych. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania sądowego. Skarżący nie wykazał tym samym, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na uiszczenie kosztów sądowych oraz pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzeczono więc jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.