I SA/Bk 227/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Ż. na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 14 maja 2024 r. nr 2004-SEW1.720.912.2023.27 w przedmiocie pozostawienia zarzutów bez rozpoznania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. , Pismem z dnia 11 sierpnia 2023 r., sprecyzowanym w dniu 23 września 2023 r., Z. Ż. (dalej: "skarżący") złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku. Postanowieniami o numerach 2004-SEW1.720.912.2023.4 i 2004-SEW1.720.912.2023.5 z dnia 15 listopada 2023 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku rozpatrzył wniesione zarzuty. W dniu 8 grudnia 2023 r. skarżący złożył zażalenia na ww. postanowienia po rozpoznaniu których, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, postanowieniami nr 2001-IEW.720.54.2023 i 2001-IEW.720.55.2023 z 15 lutego 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienia w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że wniesione zarzuty zawierały braki formalne, do których uzupełnienia skarżący powinien zostać wezwany. Realizując zalecenia organu odwoławczego, Naczelnik wezwał skarżącego do złożenia informacji wyszczególnionych w wezwaniu, pouczając jednocześnie o skutku nieuzupełnienia braków w zakreślonym, 7-dniowym terminie w postaci pozostawienia zarzutów bez rozpoznania. Termin na uzupełnienie braków upłynął bezskutecznie wraz z dniem 2 maja 2024 r. Pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. skarżący wniósł skargę na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 14 maja 2024 r. nr 2004-SEW1.720.912.2023.27 w przedmiocie pozostawienia zarzutów bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Naczelnik wyjaśnił, że na zawiadomienie o pozostawieniu zarzutów bez rozpoznania skarga nie przysługuje, w związku z czym pouczył skarżącego o możliwości złożenia do WSA skargi na bezczynność organu podatkowego, z czego skarżący skorzystał. Jednocześnie złożył niniejszą skargę na ww. zawiadomienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w świetle art. 58 § 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Natomiast skarga jest niedopuszczalna, jeżeli nie spełnia ustawowo określonych warunków odnośnie przedmiotu skargi, jej formy i treści. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Natomiast granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, jak wynika treści § 2a i § 3 art. 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w: 1) sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, 2) w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wyszczególnienie w cytowanych wyżej przepisach p.p.s.a. wymienionych aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż wskazane, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik, pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 2004-SEW1.720.912.2023.25, wezwał skarżącego do uzupełnienia wniesionych zarzutów poprzez wskazanie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie. Precyzując, organ pierwszej instancji poprosił o wskazanie co konkretnie i któremu tytułowi wykonawczemu skarżący zarzuca, ze wskazaniem podstawy prawnej zarzutu. Naczelnik wskazał skarżącemu możliwe sposoby uzupełnienia ww. braków, zakreślił siedmiodniowy termin na ich realizację oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania w postaci pozostawienia zarzutów bez rozpoznania. Pełnomocnik skarżącego odebrał wezwanie 25 kwietnia 2024 r., a zatem termin na uzupełnienie braków formalnych wniesionych zarzutów upłynął wraz z dniem 2 maja 2024 r. Ponieważ skarżący nie odpowiedział na wezwanie, zaskarżonym zawiadomieniem Naczelnik poinformował o pozostawieniu zarzutów bez rozpoznania, jednocześnie pouczając o możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu podatkowego – w sytuacji niezadowolenia z wydanego rozstrzygnięcia – z czego skarżący skorzystał. Następnie skarżący złożył również skargę, będącą przedmiotem niniejszego postępowania. W tym miejscu należy wskazać, że jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, nie ulega wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. W najnowszej literaturze przedmiotu nie ma w tej kwestii wątpliwości (por. np. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 311; W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 120; G. Łaszczyca /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2013, s. 625; R. Stankiewicz /w:/ M. Wierzbowski, A. Wiktorowska: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 386). Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Poza tym pozostawienie sprawy bez rozpoznania z tej przyczyny, co do zasady (tzn. o ile możliwość wystąpienia z żądaniem nie jest ograniczona terminem prawa materialnego) nie pozbawia strony uprawnienia do rozpoznania jej sprawy. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., było wadliwe – wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., II GSK 3/11), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania aktu administracyjnego. Pozostawienie przez organ żądania skarżącego bez rozpoznania nie zamyka mu zatem możliwości złożenia do sądu skargi, jednakże powinna być to skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynności organu, poprzedzona stosownym ponagleniem. Reasumując, sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy czynności materialno-technicznej, a tym samym - jako dotycząca czynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a.) - podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.