I SA/Bk 234/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok oddala skargę A. D. złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności związanej do krów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...], przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie i płatność dodatkową zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku oraz odmówił przyznania płatności związanej do krów. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji w części dotyczącej przyznania płatności związanej do krów. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) była powierzchnia deklarowana, tj. 13,82 ha. Ustalając liczbę zwierząt kwalifikowanych do płatności związanej do krów organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i ustalił, że w odniesieniu do zwierząt o numerach identyfikacyjnych: [...] (ur. [...] lutego 2017 r.) i [...] (ur. [...] grudnia 2017 r.), do których skarżący żądał przyznania przedmiotowej płatności nie zostało spełnione kryterium wieku, a w odniesieniu do zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...] nie zostało spełnione kryterium płci (wskazane zwierzę to samiec), zatem do tych zwierząt płatność związana do krów nie przysługuje. W odniesieniu do zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...], organ na podstawie danych zawartych w bazie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) ustalił, że nie było ono w posiadaniu skarżącego zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i przez wymagany okres 30 dni od dnia złożenia wniosku, bowiem zostało sprzedane [...] stycznia 2018 roku. Powyższe oznacza, że warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm., dalej jako: "ustawa o płatnościach") nie zostały spełnione, a zatem do tych zwierząt płatność do krów nie przysługuje. Organ wskazał, że różnica liczby zwierząt zadeklarowanych i zwierząt zatwierdzonych wynosi 4 szt. (różnica procentowa: 66,66%). Organ powołał się na przepisy art. 31 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014, str. 48; dalej jako: "rozporządzenie nr 640/2014". Odnosząc się do nich wskazał, że organ pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącemu przyznania płatności związanej do krów i nałożył sankcję w wysokości 1494,80 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że podnoszona kwestia przyjęcia przez system nieprawidłowych danych wskutek czego skarżący został ukarany za nieprawidłowe wypełnienie wniosku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż we wszelkich dostępnych źródłach, które miały na celu pomóc wnioskodawcom wypełnić wniosek w prawidłowy sposób znalazły się stosowne informacje w zakresie płatności związanej do krów Zdaniem organu błędna deklaracja wskazanych zwierząt nie nosi również znamion błędu oczywistego, albowiem została wykryta przez organ pierwszej instancji dopiero w trakcie kontroli administracyjnej, podczas obowiązkowej weryfikacji wniosku o przyznanie płatności na 2018 rok. W ocenie organu nie można też uznać, że zaistniałe błędy powstały bez winy skarżącego, albowiem posiadał on informacje dotyczące wieku i płci spornych zwierząt. Wszystkie niezbędne informacje w tym zakresie zawiera paszport bydła oraz księga rejestracji stada bydła. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję, zarzucił uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że do momentu wydania decyzji z [...] stycznia 2019 r. nie wiedział, że złożony wniosek był wypełniony błędnie. Zwrócił uwagę, że błąd tkwi w systemie informatycznym ARiMR w G.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest uprawnienie organu do wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Warunki i tryb udzielania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego regulują między innymi przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U z 2018 r., poz. 1312), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniach o przyznanie przedmiotowych płatności, organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Organ zasadnie wskazuje, że art. 3 ust. 2 pkt. 3 ww. ustawy wprowadza modyfikacje w stosowaniu art. 9 k.p.a., polegającą na tym, że w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich organ udziela stronom tylko na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zatem należy stwierdzić, iż niezależnie od wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady ogólnej, polegającej na tym, iż na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron oraz ochrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym, nie zwalnia to strony od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Ponadto należy wskazać, że na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących opublikowanych aktach prawnych (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 21 października 1987 r., SA/Gd 657/87). Wobec powyższego obowiązki informacyjne ciążące na organie nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem usług świadczenia pomocy prawnej, czy udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasada wysłuchania stron w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego znacznie odbiega od regulacji zawartych w art. 10 § 1 - § 3 k.p.a. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i przed wydaniem decyzji, umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań powstaje tylko wtedy, gdy strony zgłoszą żądania w tym zakresie. Również i w tym przypadku regulacja zawarta w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy wyczerpuje materię realizacji zasady ogólnej, czego konsekwencją jest wyłączenie stosowania art. 10 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy Skarżący na żadnym z etapów postępowania nie wystąpił z żądaniami, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. W ocenie Sądu organ prawidłowo, w oparciu o wypełniony przez Skarżącego wniosek o przyznanie płatności na 2018 r. odtworzył stan faktyczny w sprawie, konfrontując ów stan z posiadanymi informacjami w systemie informatycznym. W wydanych rozstrzygnięciach organ wyjaśnił co było podstawą zajętego stanowiska zarówno z punktu widzenia prawnego jak i faktów. Przyznał Skarżącemu Jednolitą Płatność Obszarową, płatność na zazielenienie oraz płatność redystrybucyjną na 2018 r. w nieznacznie pomniejszonej wysokości ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Odmówił przyznania płatności do wnioskowanej ilości krów i nałożył sankcję administracyjną. Przesłanki przyznania płatności związanej do krów zostały uregulowane w art. 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy i stanowią, że płatność związana do zwierząt gatunku bydło domowe jest przyznawana rolnikowi w formie płatności do krów, jeżeli: a) posiada samice tego gatunku: - których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesięcy, - przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki. Nadto, płatności zwijane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt. Stosownie do art. 19 ust. 1 omawianego aktu prawnego wysokość płatności: 1) obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, 2) do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej -po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100 %. Przenosząc powyższe uregulowania prawne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy organ prawidłowo ustalił, że podstawą przyznania Skarżącemu jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) była powierzchnia deklarowana tj. 13,82 ha. Ustalając liczbę zwierząt kwalifikowanych do płatności związanej do krów organ oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach niniejszej sprawy i ustalił, że w odniesieniu do zwierząt o numerach identyfikacyjnych: [...] (ur. [...].02.2017 r.) i [...] (ur. [...].12.2017 r.), do których Skarżący żądał przyznania przedmiotowej płatności nie zostało spełnione kryterium wieku, a w odniesieniu do zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...] nie zostało spełnione kryterium płci (wskazane zwierzę to samiec), zatem do tych zwierząt płatność związana do krów nie przysługuje. W odniesieniu do zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...] organ na podstawie danych zawartych w bazie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) ustalił, że nie było ono w posiadaniu Skarżącego zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i przez wymagany okres 30 dni od dnia złożenia wniosku, bowiem zostało sprzedane w dniu [...].01.2018 roku. W ocenie Sądu organ tym samym prawidłowo odmówił Skarżącemu przyznania płatności związanej do krów i nałożył stosowne sankcje, bowiem warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy nie zostały spełnione Zgodnie z art. 31 ust. 1,2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", w przypadku gdy dla wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy związanej z produkcją zwierzęcą lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą, lub w ramach rodzaju działania objętego danym środkiem wsparcia stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach tych systemów pomocy łub środków wsparcia, łub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków, zmniejszana jest o odsetek ustalany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, o ile stwierdzone niezgodności dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt. Jeżeli stwierdzone niezgodności dotyczą więcej niż trzech zwierząt, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia, o których mowa w ust. 1, w danym roku składania wniosków zostaje zmniejszona o: a) odsetek ustalony zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 10%; b) dwukrotność odsetka ustalanego zgodnie z ust. 3, jeżeli jest on większy niż 10%, ale mniejszy niż 20 %. Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 20%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy łub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia. Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Jeśli kwota nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty. W celu ustalenia odsetków, o których mowa w ust. 1 i 2, liczbę zwierząt zgłoszonych w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub rodzaju działania, co do której stwierdzono niezgodności, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych na potrzeby tego systemu pomocy lub środka wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia dla wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia na dany rok składania wniosków. Powyższe uregulowania prawne dały podstawę do zastosowania wskazanej w decyzjach sankcji. Organ z uwagi na zarzuty zasadnie wskazuje, że we wszelkich dostępnych źródłach, które miały na celu pomóc wnioskodawcom wypełnić wniosek w prawidłowy sposób (instrukcja wypełniania wniosku, strona internetowa ARiMR) znalazły się stosowne informacje w zakresie płatności związanej do krów. W instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności (str. 1) wskazano, że; "płatność do bydła lub płatność do krów - przysługuje maksymałnie do 20 szt. zwierząt spełniających warunki kwalifikowatności, tj. spełnienie kryterium wieku, płci (w przypadku płatności dla krów), okresu przetrzymywania", a w szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności dostępnej na stronie www.arimr.gov.pl (str. 12 - 13) wskazane zostały dodatkowo wszystkie ustawowe przesłanki przyznania przedmiotowej płatności. Wskazać należy również, że składając wniosek Skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem (część VIII wniosku Oświadczenia i zobowiązania). Ustawodawca w odniesieniu do płatności do krów jednoznacznie uwarunkował przyznanie pomocy od wieku zwierząt w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, płci oraz okresu posiadania. Organ zasadnie również uznał, że błędna deklaracja wskazanych zwierząt nie nosi również znamion błędu oczywistego, albowiem została wykryta przez organ dopiero w trakcie kontroli administracyjnej, podczas obowiązkowej weryfikacji wniosku o przyznanie płatności na 2018 rok. W przedmiotowej sprawie organ nie miał możliwości jego wykrycia na podstawie treści złożonego w dniu [...].05.2018 r. wniosku o przyznanie płatności na 2018 rok ani dołączonych do niego załączników. Sama deklaracja zwierząt, tj. numery identyfikacyjne oraz złożone wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na 2018 rok załączniki, tj. oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności do krów z pewnością nie budziły na etapie złożonego wniosku żadnych wątpliwości. Nie można też uznać, że zaistniałe błędy powstały bez winy Skarżącego, albowiem nie posiadał informacji dotyczących wieku i płci spornych zwierząt. Wszystkie niezbędne informacje w tym zakresie zawiera paszport bydła oraz księga rejestracji stada bydła. Sąd nie znalazł również podstaw do porównywania złożonego wniosku z wnioskami złożonymi przez Skarżącego za inne lata. Każdy z wniosków jest autonomiczny i podlega autonomicznej weryfikacji przez organ kontrolno-nadzorczy. Sąd tym samym nie znalazł podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia ze względu na prawidłowo ustalony stan faktyczny i nie budzący wątpliwości stan prawny w sprawie. Samo niezadowolenie Skarżącego i jego przekonanie o pomijaniu jego udziału w sprawie nie może stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia. Organ działał w sprawie na podstawie prawa i w jego granicach, a wydane rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości Sądu pod względem formalno-prawnym. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).