I SA/Bk 235/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi W. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości p o s t a n a w i a przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W. Ł. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Skarżąca podniosła, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z powodu trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni wskazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz studiującą córką. Źródło utrzymania jej rodziny stanowią dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego o powierzchni 3 ha w wysokości 500 zł miesięcznie oraz stypendium córki w wysokości 420 zł. Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności (k. 18-19) W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca wskazała, iż wraz z rodziną wynajmuje dom o powierzchni 99 m2 wraz z działką o powierzchni 600 m2. Ponadto dzierżawi grunty rolne o powierzchni 3 ha, na których uprawiane są zboża. Na wskazane we wniosku nieruchomości rolne skarżąca nie otrzymuje żadnych dopłat, nie posiada również maszyn rolniczych, samochodów osobowych oraz inwentarza żywego, a mąż zajmuje się jedynie sprzedażą płodów rolnych. Do miesięcznych wydatków jej rodziny należy zaliczyć: opłatę za energię elektryczną –261,17 zł, opłatę za gaz –200 zł, zakup żywności – około 500 – 600 zł, wynajem domu – 1.000 zł (k. 23). Do akt sprawy W. Ł. dołączyła kserokopię rachunku za gaz i energię elektryczną (k. 24-25). Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r., referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz w uzasadnieniu postanowienia wskazał między innymi, że analiza wniosku Skarżącej, wskazuje że sytuacja majątkowa W. Ł. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Rodzina Skarżącej uzyskuje miesięcznie dochody w łącznej wysokości 920 zł wraz ze stypendium córki. Natomiast wykazane wydatki wynoszą około 2.000 zł. Skarżąca nie wykazała przy tym, aby posiadała jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny. W złożonym w terminie sprzeciwie, Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wskazując na błędne ustalenie stanu majątkowego jej rodziny. Wskazała, iż Sąd żądając uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pytał jej o jakiekolwiek zadłużenie w bieżących płatnościach dotyczących rodziny, a te są znaczne. Wskazała, że zalega z płatnościami w KRUS-ie (k. 38 akt), za wywóz śmieci (k. 39 akt) oraz za wodę i kanalizację (k. 37 akt). Zaznaczyła także, że posiada zadłużenie finansowe u rodziny i znajomych, zaś za energię elektryczną opłaca rachunki z 1-2 miesięcznym opóźnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Odnosząc się do wniosku Skarżącej dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego wskazać należy, iż przytoczone przez Skarżącą we wniosku, ale przede wszystkim w sprzeciwie, okoliczności stanowią, w ocenie Sądu, dostateczne uzasadnienie do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sytuacja majątkowa Skarżącej, w świetle wskazanego w sprzeciwie zadłużenia, związanego z opłacaniem rachunków za energię elektryczną, wywóz śmieci i dostawę wody, a także zaległości w opłacaniu składek z tytułu rolniczego ubezpieczenia społecznego, uzasadniają przyjęcie, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania swojej osoby i rodziny. Istnienie znacznego zadłużenia Skarżącej, uprawdopodabnia, że oświadczenie o stanie majątkowym złożone wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w którym Skarżąca wykazała znacznie niższe dochody niż wydatki, odpowiadało prawdzie. Tym samym przyjąć należy, że sytuacja finansowa Skarżącej i jej rodziny, nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 180 zł jak również opłacenia kosztów profesjonalnego pełnomocnika, w postaci doradcy podatkowego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.