I SA/Bk 239/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej stwierdzenia nadpłaty w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na 2013 r. oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...], Burmistrz Miasta S. stwierdził M. S. (dalej powoływana także jako: "Skarżąca") nadpłatę w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2013 r. w kwocie 39 zł. Wskazał, że na koncie podatnika figuruje nadpłata w kwocie 39,00 zł, albowiem zobowiązanie w łącznym zobowiązaniu pieniężnym wynosi właśnie 39,00 zł, zaś wpłat dokonano na kwotę 78,00 zł. 2. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca, wskazując że uregulowanie zobowiązania przez J. B. miało na celu mataczenie w sprawie, albowiem nieruchomość będąca przedmiotem podatku jest nieruchomością wspólną po ciotce S. K. Opisując stosunki rodzinne powstałe w wyniku postępowań spadkowych, Skarżąca stwierdziła, że J. B. i jego rodzina nie powinny być podatnikami w łącznym zobowiązaniu, albowiem nie są współwłaścicielami spornej nieruchomości, zarówno budynkowej jak i gruntowej. 3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako: "o.p."). Wskazał, że na podstawie analizy przepisów art. 73 § 2, art. 74 oraz art. 74a o.p., odnosząc ich treść do rozpoznawanej sprawy, przyjąć należało, że zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 74 a o.p., przewidujący określenie wysokości nadpłaty przez organ podatkowy. Wydanie takiej decyzji powinno było zostać poprzedzone wszczęciem postępowania na podstawie art. 165 o.p. w sprawie określenia wysokości nadpłaty i po jego przeprowadzeniu powinna zostać wydana decyzja określająca wysokość nadpłaty na podstawie art.74a o.p. Tymczasem zaskarżona decyzja nie została poprzedzona wszczęciem postępowania w jakiejkolwiek sprawie na podstawie art. 165 o.p., a ponadto wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art.74a o.p. w zestawieniu z jej sentencją nie znajduje zastosowania, bowiem czym innym jest instytucja stwierdzenia nadpłaty, o czym orzekł Organ I instancji w zaskarżonej decyzji, a czym innym jest określenie wysokości nadpłaty. Pierwsza z wymienionych instytucji, wymaga wydania decyzji na podstawie art. 75 § 1 o.p., w przypadku złożenia wniosku przez podatnika o stwierdzenie nadpłaty, zaś druga z nich dotyczy określenia wysokości nadpłaty przez organ podatkowy (z urzędu). Organ zwrócił również uwagę, że stronami postępowania są wszyscy współposiadacze, czy też współwłaściciele, według zestawienia z dnia 19 stycznia 2004 r. Starostwa Powiatowego w S. (organ nie ustalił tytułu opodatkowania z art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) przedmiotowej nieruchomości, a nie tylko Skarżąca, co by wynikało z treści zaskarżonej decyzji, która nie została skierowana do pozostałych osób zobowiązanych. Pominięcie stron postępowania, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Wymienione wyżej nieprawidłowości proceduralne oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, zdaniem Kolegium, skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Organ zweryfikuje również zasadność zarzutów Skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. 4. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżąca zarzuciła niezgodność z prawem. Zdaniem Skarżącej, J. B. i jego rodzina nie są współwłaścicielami i nie powinni płacić podatku za to, co nie jest ich własnością. Skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość budynkowa o pow. 12 m2 grunt o pow. 76 m2, a także grunt rolny o pow. 691 m2 jest wspólną nieruchomością po S. K., która nigdy nie była właścicielką nieruchomości w S. przy ul. G. Jednocześnie informowała, że nieruchomość ta została wybudowana przez jej mamę, która zmarła [...] września 1983 r. i na pewno nigdy nie dostała jej w spadku. Spadkobiercami po zmarłej matce zostali jej dzieci: D. H., S. S. i M. S., zgodnie z postanowieniem Sądu w S. z [...] grudnia 1988 r. Mimo powoływana się na powyższy dokument, organ w S. woli fikcję po cioci i niechęć do faktów. 5. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje. 6. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaradczy spór w sprawie, jak wynika z treści odwołania od decyzji Organu I instancji jak i skargi do Sądu, dotyczy zasadności obciążenia J. B. i jego rodziny łącznym zobowiązaniem pieniężnym za 2013 r. Zdaniem Skarżącej, J. B. i jego rodzina nie są współwłaścicielami spornej nieruchomości, położonej przy ul. G. w S. o pow. 691 m2 posadowionego na niej budynku mieszkalnego. 7. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 233 § 2 o.p. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2013 r. Przedmiotem niniejszej sprawy nie było zatem ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu podatkowym, a w konsekwencji podmiotów, na których ten obowiązek ciąży jak i przedmiotów opodatkowania, lecz jedynie weryfikacja, czy w sprawie, w związku z dokonanymi wpłatami, powstała nadpłata i w jakim trybie powinna zostać zwrócona. Tym samym, podnoszone w odwołaniu a następnie w skardze do sądu okoliczności związane ze wzajemnymi relacjami majątkowymi pomiędzy Skarżącą i jej rodzeństwem a rodziną J. B., zmierzające do ustalenia, na kim powinien ciążyć obowiązek podatkowy w odniesieniu do spornej nieruchomości, nie mogły mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Powyższe kwestie powinny być rozstrzygnięte przez Organ w ramach postępowania wymiarowego i w tymże postępowaniu, a nie postępowaniu dotyczącym nadpłaty, Skarżąca powinna dochodzić swoich racji. 8. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem należało stwierdzić, że nie narusza ona przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się należało z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., że Organ podatkowy I instancji, zastosował w niniejszej sprawie, nieprawidłowy tryb zwrotu nadpłaty. W sytuacji zobowiązań podatkowych powstających w wyniku doręczenia decyzji ustalających to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.), a taką niewątpliwie jest decyzja w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego, nadpłata nie może powstać na podstawie art. 73 § 2 jak i art. 74 o.p. Oznacza powyższe, że wysokość nadpłaty, stosownie do art. 74a o.p. musi określić organ podatkowy, w drodze odrębnej decyzji. W tym celu niezbędnym jest wszczęcie postępowania, stosownie do art. 165 o.p. (na żądanie strony lub z urzędu) i po jego przeprowadzeniu (z zachowaniem zasad określonych w dziale IV o.p.) wydanie decyzji określającej nadpłatę. Dopiero powyższa decyzja stanowi podstawę do zwrotu nadpłaty, w terminie 30 dni od jej wydania - art. 77 § 1 pkt 2 o.p. 9. Zgodzić się również należało z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., że Organ I instancji, niezasadnie pominął w prowadzonym postępowaniu pozostałych współwłaścicieli spornej nieruchomości. Stroną postępowania, zgodnie z art. 133 § 1 o.p. jest między innymi, podatnik, który z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do którego czynność organu podatkowego się odnosi lub którego interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Postępowanie w przedmiocie określania nadpłaty niewątpliwie dotyczy interesu prawnego wszystkich podatników określonego podatku (w niniejszej sprawie podatku rolnego i od nieruchomości), dlatego też stroną postępowania powinny być wszyscy współwłaściciele spornej nieruchomości a nie jedynie Skarżąca, jak przyjął to Organ podatkowy I instancji. 10. Końcowo, wskazać należy, iż wątpliwości Sądu budzi kwestia podstawy prawnej zastosowanej przez organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. SKO w S. uchylając zaskarżoną decyzję powołało się na art. 233 § 2 o.p., który może mieć zastosowanie wówczas, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego, albo przeprowadzone postępowanie nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie taka sytuacja w sprawie nie zachodziła, albowiem Organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania nie związanych bezpośrednio z postępowaniem dowodowym lecz dokonał wyboru niewłaściwego trybu zwrotu nadpłaty. Dlatego też, w ocenie Sądu właściwszym w sprawie byłoby zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. i wydanie decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umorzenie postępowania, ze wskazaniem jakie czynności powinien podjąć organ I instancji, celem prawidłowego wszczęcia postępowania w sprawie określania nadpłaty podatku. Tym niemniej, w realiach niniejszej sprawy, skutki procesowe decyzji wydanej zarówno na podstawie art. 233 § 2 o.p. jak i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. są zbliżone, albowiem w obu przypadkach, sprawa powróciłaby do Organu I instancji, który to Organ po prawidłowym wszczęciu postępowania, powinien we właściwym trybie dokonać zwrotu nadpłaconego podatku. Dlatego też, w niniejszej sprawie, nie można przyjąć, iż wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 233 § 2 o.p. miało istotny wpływ na wynik sprawy. 11. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.