I SA/Bk 241/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz określenia straty za 2008 r. ze źródła przychodów jakim są kapitały pieniężne p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. C. R. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Jego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, która obecnie nie przynosi dochodu. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 209,81 m²; grunty rolne o powierzchni 0,6509 ha; budynek magazynowy o powierzchni 469 m²; hala montażu o powierzchni 609 m²; budynek biurowy o powierzchni 534,7 m². Wyszczególnione składniki majątku są współwłasnością wnioskodawcy i jego współmałżonki, są również obciążone hipoteką na rzecz banków [...]. Skarżący wskazał, że posiada zobowiązania z tytułu zawartych w 2008 r. umów leasingowych i umów zlecenia zawieranych od stycznia 2010 r. na czas określony do 31 grudnia 2011 r., bez możliwości ich wcześniejszego rozwiązania. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Żona nie osiąga żadnego dochodu. Według oświadczenia strony miesięczne wydatki jego rodziny to: energia elektryczna około 150 zł; woda około 130 zł; żywność - 1.000 zł; spłaty rat zaciągniętych kredytów. Z tytułu wynajmu składników majątku w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2011 r. wnioskodawca poniósł w rozliczeniu stratę w kwocie 70.716,82 zł. Skarżący ma zaległości płatnicze na rzecz banku [...] na łączną kwotę 3.055.270,11 zł. Żona ma zadłużenie na rachunku bankowym w kwocie 19,56 zł. Skarżący oświadczył, że nie może spieniężyć majątku trwałego firmy, ponieważ został zajęty przez komornika. Do akt skarżący dołączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010; dokument księgowy - sumowanie księgi firmy "P" C. D. za okres styczeń - czerwiec 2011 r.; informację o zmianie oprocentowania kredytu; harmonogram spłaty rat kredytu hipotecznego; zawiadomienie o wysokości zadłużenia rachunku bankowego firmy małżonki skarżącego; wyciągi z rachunku bankowego przedsiębiorstwa małżonki skarżącego za czerwiec 2011 r. oraz za okres czerwiec - wrzesień 2011 r.; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 19 lipca 2011 r.; dokument księgowy - sumowanie księgi firmy P.W. "H" U. D. za okres styczeń - wrzesień 2011 r.; zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) żony skarżącego i prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w roku podatkowym 2010;; ewidencja środków trwałych firmy skarżącego za 2011 r.; obwieszczenie o licytacji ruchomości przedsiębiorstwa skarżącego z [...] listopada 2009 r. Postanowieniem z 11 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący podniósł, że nie ma oparcia w aktach twierdzenie o zgromadzonych oszczędnościach i o posiadanych stałych miesięcznych dochodach. Nie rozszerzono także kwestii stwierdzenia posiadania majątku o wskazanie, jakie składniki składają się na niego. Jego zdaniem, w odniesieniu do prowadzonej dokumentacji nie można stawiać zarzutu, że stwarza ona możliwość nieujawniania środków finansowych. Skarżący zauważył ponadto, że wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego w kwocie 727.047 zł nie zostało uregulowane. Kwota ta wraz z odsetkami za zwłokę stanowi zaległość podatkową. Strona nie ma żadnych środków na spłatę tej zaległości. Skarżący dołączył do akt zawiadomienia z [...] lipca 2009 r. i [...] sierpnia 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat; dokument księgowy - sumowanie księgi firmy skarżącego za okres styczeń - październik 2011 r.; wyciąg łączony z Banku [...] za okres od 1 do 31 października 2011 r.; pismo z Banku [...] o nie prowadzeniu przez ten bank rachunków bankowych na rzecz skarżącego; zawiadomienie [...] Bank o stanie sald rachunków bankowych przeznaczonych do zamknięcia na dzień 7 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę (art. 199 u.p.p.s.a.) i może być przyznane tylko w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach. Koszty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie w przypadku, gdy strona będąca osobą fizyczną posiada jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Analizując oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty Sąd uznał, że jego sytuacja majątkowa, choć niewątpliwie trudna, pozwala na pokrycie części kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego ustalonego w kwocie 7.271 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 1.280 zł plus spłaty kredytu, co łącznie daje kwotę około 7.600 zł. Jednocześnie skarżący podniósł, że nie osiąga żadnych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i posiada zadłużenie wobec banków. Jego majątek nieruchomy obciążony jest hipoteką, a środki trwałe firmy zostały zajęte przez komornika. Dołączony "kredytowy" rachunek bankowy wskazuje, że na dzień 31 października 2011 r. saldo zadłużenia wynosi 6.855.418,99 zł. W związku z tym zadłużeniem zajęte zostały rachunki bankowe skarżącego. Z oświadczenia strony wynika, że nie posiada żadnego rachunku bankowego. Sąd pragnie jednak zauważyć, co już niejednokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądowym, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. W ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej wliczony jest obowiązek ponoszenia kosztów postępowań sądowych. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że strona uzyskuje stratę. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych w firmie. Dołączona do akt sprawy dokumentacja wskazuje, że skarżący w okresie styczeń - październik 2011 r. wykazał stratę w wysokości 123.162,28 przy uzyskanym przychodzie 327.540,00 zł. W miesiącu, gdy powstał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego skarżący wykazał z kolei dochód w kwocie 44.936,80 zł. Dodatkowo zauważenia wymaga, że środki trwałe przedsiębiorstwa skarżącego wielokrotnie przekraczają wysokość ustalonych na obecnym etapie kosztów sądowych. Pomimo zajęcia komorniczego rachunków bankowych oraz środków trwałych wnioskodawca był w stanie uzyskać środki finansowe na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto, konieczność spłaty kredytu zaciągniętego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej sam w sobie nie stanowi o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Jak już wielokrotnie wskazywano, niedopuszczalne jest preferowanie zobowiązań prywatnoprawnych ponad publicznoprawne, do których zalicza się obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, wysokość przychodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności wskazuje, że skarżący powinien partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych, stanowiących na obecnym etapie postępowanie wpis sądowy od skargi. Kwota partycypacji - 500 zł - nie będzie stanowiła zagrożenia dla bytu wnioskodawcy i jego rodziny. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.