I SA/Bk 242/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.),, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej B. A. kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata A. K. kwotę brutto 219,60 zł (słownie: dwieście dziewiętnaście złoty sześćdziesiąt groszy), w tym VAT 39,60 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złoty sześćdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. B. A. (dalej: skarżąca) złożyła w dniu 14.05.2007 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, w którym ubiegała się o przyznanie pomocy ONW do powierzchni 6,69 ha. W związku ze stwierdzeniem w wyniku kontroli administracyjnej wniosku nieścisłości dotyczących deklarowanej powierzchni działek Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w B. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień. W dniu 05.12.2007 r. skarżąca złożyła korektę wniosku, w której zmniejszyła powierzchnię działek rolnych (w O.) - A na działce ewidencyjnej nr [...] oraz D na działce ewidencyjnej nr [...] łącznie o 2,35 ha oraz zwiększyła powierzchnię działki B na działce ewidencyjnej nr [...] z 1,64 ha do 1,80 ha. W złożonym oświadczeniu wyjaśniła m.in., iż wpisała omyłkowo zamiast powierzchni działki rolnej powierzchnię działki ewidencyjnej, informacje o powierzchni działek brała z protokołu kontroli. Decyzją z [...].02.2008 r. nr [...] organ I instancji odmówił przyznania płatności ONW - Nizinne strefa II na rok 2007 i nałożył sankcję w wysokości 620,40 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 i art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18 ze zm.) zmiany do wniosku składane z inicjatywy rolnika dotyczące użytkowania, lub dodania działki rolnej lub części działki rolnej można było składać do dnia 31.05.2007 r. Ze względu na stwierdzoną różnicę (54,14%) pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną we wniosku (6,69 ha), a stwierdzoną (4,34 ha) na podstawie art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.06.368.74 ze zm.) płatność ta została odmówiona i nałożono sankcję. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca ponownie wyjaśniła, że powierzchnię działek podała na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej w 2006 r., wskazała też na omyłkowe wpisanie powierzchni działki ewidencyjnej. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...].04.2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstnacyjną, podtrzymując zawartą w tej decyzji argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca stwierdziła, że powierzchnia ogólna jej gospodarstwa nie zmieniła się od lat. Wskazała, że wszystkie powierzchnie gruntów były brane z druków kontroli, która miała miejsce w 2006 r. Skarżąca zarzuciła, iż nie została zawiadomiona o przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, jej zdaniem bezpodstawne było wezwanie jej do Agencji i złożenia korekty. Zwiększoną powierzchnię działki [...] zaproponowała pracownica Agencji, która poprawiała wniosek. Skarżąca podniosła również, iż wnioski o płatności są coraz bardziej zawiłe i niezrozumiałe, trudno jest też uzyskać pomoc w ich wypełnieniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: ONW) zasadniczo przysługuje rolnikowi spełniającemu warunki określone w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448). Natomiast stosownie do art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.06.368.74 ze zm.) jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 o więcej niż 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych działań. Jeżeli różnica wynosi więcej niż 50 %, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 3 akapit drugi i ust. 5 podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich działań wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność. Jeżeli ta kwota nie może zostać w pełni odliczona od tych płatności pomocowych, pozostające saldo zostaje anulowane (art. 16 ust. 6). Stosownie zaś do art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18 ze zm.) obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Z przepisów tych wynika, że dofinansowanie jest uzależnione od powierzchni posiadanych gruntów rolnych, stąd rozstrzygnięcie w tym zakresie winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznej powierzchni gruntów rolnych posiadanych przez wnioskodawcę i spełniających wymogi przyznania płatności. W razie ustalenia różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, koniecznym staje się rozważenie, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające zastosowanie obniżek i wykluczenia płatności w świetle przesłanek zawartych w art. 68 rozporządzenia nr 796/2004. Podkreślenia wymaga, że postępowanie wyjaśniające winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., stosownie do której organ administracyjny winien dokonać ustaleń zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W tym celu organ winien określić zakres postępowania wyjaśniającego oraz środki dowodowe niezbędne dla należytego ustalenia stanu rzeczy. Rozwinięciem powyższej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., stosownie do którego organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.). Należy przy tym dodać, iż konieczność przeprowadzenia postępowania w przedmiocie płatności zgodnie z powyższymi wymogami znajduje wyraz w samej ustawie z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), w której obok odesłania do przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie i z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej akcentuje się wyraźnie - w art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej m.in. stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w niniejszej sprawie ustalenia dotyczące powierzchni działek organy podjęły w oparciu o wnioski (deklaracje) skarżącej - pierwotny z 14.05.2007 r. i korektę wniosku z 05.12.2007 r., w uzasadnieniu tym zabrakło jednak odniesienia do pojęcia "obszaru zatwierdzonego zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004". Organy pominęły też fakt, iż skarżąca w toku postępowania wyjaśniała, że wpisując we wniosku o przyznanie płatności powierzchnię działek rolnych opierała się na protokole kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie w 2006 r., wskazywała też na fakt omyłkowego wpisania powierzchni działki ewidencyjnej. Organy obu instancji w wydanych decyzjach w żaden sposób nie odniosły się do tych twierdzeń, mających w istocie na celu wykazanie braku winy. W toku postępowania sądowoadministracyjnego tut. Sąd na wniosek strony dopuścił jako dowód dokumenty dotyczące przyznania skarżącej płatności na rok 2006, w tym dotyczące kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej. Z kopii raportu kontroli dołączonej do skargi wynikają inne dane dotyczące powierzchni działek rolnych, niż zawarte w raporcie kontroli przesłanym przez organ, w którym po jego sporządzeniu naniesiono poprawki. Skarżąca stwierdziła, iż nie otrzymała wersji protokołu kontroli z naniesionymi poprawkami, wskazywała też, że pomocy przy wypełnianiu wniosków udzielali jej pracownicy ARiMR. Organ mimo zarządzenia wezwania do osobistego stawiennictwa celem wyjaśnienia podnoszonych okoliczności nie stawił się na wyznaczoną rozprawę. Powyższe oznacza, że organy obu instancji nie rozważyły wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności w świetle art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji zostało wydane w oparciu o przepis art. 152 ww. ustawy. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 tej ustawy. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2, § 6 pkt 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).