I SA/Bk 243/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe D. Sp. z o.o. w B. w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do lipca i za październik 2013 r. oraz za odsetki za zwłokę od tej zaległości oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego B. z dnia [...] października 2014 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej W. W. jako członka zarządu za zaległości podatkowe "D." Sp. z o.o. z siedzibą w B. w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i październik 2013 r. oraz za odsetki za zwłokę od tej zaległości. Zdaniem organu odwoławczego z treści art. 116 Ordynacji podatkowej wynika, że w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu i bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Natomiast wskazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy do członka zarządu. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] wynika, że zarząd Spółki jest jednoosobowy. Skarżąca pełniła w 2013 r. funkcję członka zarządu. Spółkę może zaś reprezentować dwóch członków zarządu łącznie lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. W ocenie organu odwoławczego wystąpiły następujące przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej: pełnienie obowiązków członka zarządu w dacie upływu terminu płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i październik 2013 r. oraz bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez Skarżącą okoliczności, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, gdyż to R. G.– prokurent Spółki i jednocześnie jedyny członek zarządu "L." Sp. z o.o. posiadającej 88,88 % udziałów w Spółce "D.", podejmował wszystkie wiążące decyzje. Organ wskazał, że z odpowiedzialności podatkowej nie może zwalniać sposób reprezentacji Spółki. Podejmowanie decyzji dotyczących Spółki przez R. G. i niewyrażenie przez niego zgody na zgłoszenie wniosku o upadłość nie stanowi zatem przesłanki zwalniającej Skarżącą z odpowiedzialności za zaległość podatkową Spółki. W świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych Skarżąca miała prawo, a także obowiązek prowadzenia spraw Spółki. Zatem w sytuacji, gdy nie mogła wykonywać tego prawa (brak zgody prokurenta), winna rozważyć złożenie rezygnacji. Tym bardziej, że prokurent nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki postanowiło pokryć stratę bilansową za okres 01.01.2011 r. do 31.12.2011 r. w wysokości 668.008,67 zł z zysków Spółki w okresie najbliższych 5 lat. W sprawozdaniu z działalności zarządu za 2012 r. podano, że w grudniu 2011 r. trudna sytuacja finansowa Spółki zmusiła do zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników i powzięcia uchwały o wyrażeniu zgody na zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz uchwały o zbyciu nakładów poczynionych na remont i modernizację budynku. Rok 2012 r. również zamknął się stratą 566.193,88 zł. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Skarżącą złożyła skargę do Sądu i wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań prokurenta spółki R. G., zgodnie z zapisem umowy spółki i KRS reprezentującym Spółkę w stosunkach zewnętrznych wraz z członkiem zarządu. Skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z umową spółki reprezentacja Spółki jest dwuosobowa: członek zarządu i prokurent. Przy takiej reprezentacji była praktycznie ubezwłasnowolniona, gdyż R. G. nigdy nie wyrażał zgody na złożenie wniosku o upadłość. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Podstawą orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe spółki z.o.o. "D." z siedzibą w B., był art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie, z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Jednocześnie zakres odpowiedzialności członków zarządu ww. spółek prawa handlowego ogranicza treść art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym wspomniana odpowiedzialność obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Analizując powyższy przepis należy uznać, że w tym szczególnym postępowaniu organ zobowiązany jest wykazać, że dochodzona zaległość podatkowa powstała w czasie pełnienia przez osobę trzecią obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Natomiast członek zarządu, który potencjalnie może odpowiadać jako osoba trzecia za zaległości podatnika jakim jest spółka z o.o., powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanek pozwalających na uwolnienie się od odpowiedzialności tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Pogląd o takim rozkładzie ciężaru dowodzenia jest już ugruntowany w orzecznictwie (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I SA/Lu 350/13 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I FSK 189/06, publ. w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Bezspornym w sprawie jest, że w 2013 r. i w dacie upływu terminu płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, października 2013 r. Skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki z o.o. "D." oraz sposób reprezentacji spółki tj. dwóch członków zarządu łącznie lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. Nie jest również kwestionowane, że zaległości podatkowe, których dotyczy zaskarżona decyzja wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez Skarżącą obowiązków członka zarządu w spółce. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej została też w sposób skuteczny wykazana przesłanka bezskuteczności egzekucji ze spółki z o.o. "D.". Spór w sprawie dotyczy natomiast wystąpienia okoliczności pozwalających na uwolnienie się Skarżącej od odpowiedzialności za zaległości spółki z. o.o. "D.", poprzez uznanie, że nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło nie z winy Skarżącej oraz przyjęcie, iż spółka w sposób trwały jest pozbawiona środków umożliwiających zaspakajanie jej zobowiązań. Należy przy tym wskazać za organem, że Sąd Rejonowy w B. VIII Wydział Gospodarczy w postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...] oddalając wniosek wierzyciela Spółki o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje majątku stwierdził, iż stan majątku dłużnika nie pozwala ani na zaspokojenie choć w minimalnym stopniu wierzycieli ani na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, zatem zachodzi przesłanka negatywna do ogłoszenia upadłości. Skarżąca tym niemniej twierdzi, że postępowanie upadłościowe nie mogło być uruchomione, bowiem z uwagi na sposób reprezentacji spółki bez zgody prokurenta nie mogła złożyć wniosku o upadłość. Natomiast prokurent R. G. nigdy nie wyrażał zgody na złożenie wniosku o upadłość. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w myśl postanowień art. 21 ust.1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U z 2012 poz.1112) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust.2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Z powyższego wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości osób prawnych, a taką jest niewątpliwie spółka z o.o., może zgłosić każdy, kto ma prawo ich reprezentacji. Uprawnienie to przysługuje więc członkom zarządu spółki kapitałowej powołanym do reprezentowania osoby prawnej. Każdy z reprezentantów spółki kapitałowej (osoby prawnej) jest, więc uprawniony do samodzielnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, chociażby przy reprezentacji spółki obowiązywało współdziałanie dwóch lub więcej członków organu. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym osoby mające prawo reprezentować osobę prawną albo inną jednostkę organizacyjną, składając wniosek o postawienie jej w stan upadłości, działają nie w imieniu własnym, lecz w imieniu tej osoby prawnej. W tym więc zakresie art. 20 ust. 2 pkt 2 Prawo upadłościowe i naprawcze uważać należy za ustawowe wyłączenie zasady reprezentacji łącznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008 r., Sygn. akt II CSK 255/08, OSNC-ZD 2009, Nr 3, poz. 69). Skład orzekający w sprawie powyższy pogląd aprobuje i przyjmuje za swój. Tym samym wbrew stanowisku Skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy nie było przeszkód aby wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości bez zgody prokurenta spółki. Przy takim założeniu nie było potrzeby przesłuchiwania w sprawie prokurenta spółki z o.o. "D.", bowiem okoliczność braku zgody na złożenie wniosku nie mogła wpłynąć na zmianę oceny wystąpienia okoliczności pozwalających na uwolnienie się Skarżącej od odpowiedzialności za zaległości spółki z. o.o. "D.". W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 180 ustawy Ordynacja podatkowa nakazujący jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, uznano za niezasadny. Tym samym skład Sądu rozpatrujący skargę w niniejszej sprawie popiera stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 499/14. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za niezasadna i na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.