I SA/Bk 247/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi "Stacja Paliw S. Spółka z o.o. i Wspólnicy" Spółka Jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji o odmowie zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego i umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej "Stacji Paliw S. Spółka z o.o. i Wspólnicy" Spółki Jawnej w K. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] czerwca 2012 r. nr [...] uchylająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...] lutego 2012 r. nr [...] i umarzająca postępowanie w sprawie o zwrot spółce jawnej "S" (dalej również jako Spółka) nadpłaty w podatku akcyzowym. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następujących okolicznościach faktycznych. W dniu 2 marca 2011 r. Spółka złożyła wniosek o zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym w wysokości 8.800,00 zł wskazując, że została ona stwierdzona w wyniku kontroli nr [...]. Decyzją z [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił Spółce zwrotu nadpłaty w tej wysokości. Organ ten wskazał, że w związku z przeprowadzoną w Spółce kontrolą podatkową stwierdzono nieprawidłowości, wobec czego wszczęte zostało postępowanie podatkowe zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], w której określono Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009 r. i 2010 r. Na skutek odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. wydał [...] listopada 2011 r. decyzję nr [...] uchylającą ww. decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za maj 2010 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy określając zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za ten miesiąc. W pozostałej zaś części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w wyniku rozliczenia określonych w powyższych decyzjach kwot zobowiązań podatkowych i kwot zadeklarowanych zobowiązań do zapłaty - w marcu, kwietniu, maju, czerwcu, lipcu, październiku, grudniu 2009 r. oraz maju i październiku 2010 r. powstała - nadpłata, z kolei w sierpniu, wrześniu, listopadzie 2009 r. oraz styczniu, lutym, marcu, kwietniu, czerwcu, lipcu, sierpniu i grudniu 2010 r. - zaległość podatkowa. W związku z powyższym, realizując obowiązek wynikający z art. 76 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w Ł., postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. nr [...] zaliczył z urzędu ww. nadpłaty w łącznej kwocie 3.800 zł wraz z oprocentowaniem w kwocie 1.017 zł na poczet: zaległości podatkowej Spółki w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. i części zaległości podatkowej Spółki za wrzesień 2009 r. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził brak podstaw do zwrotu stronie nadpłaty w żądanej kwocie, gdyż nadpłata w takiej wysokości nie istnieje, a nadpłata stwierdzona decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...] sierpnia 2011 r. i skorygowana decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] listopada 2011 r. w kwocie 3.800 zł zaliczona została na poczet zaległości podatkowych. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w B. w zaskarżonej w tej sprawie do Sądu decyzji z [...] czerwca 2012 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że żądanie Spółki o zwrot nadpłaty jest bezprzedmiotowe. Stwierdził, iż na dzień rozstrzygania przedmiot postępowania nie istnieje, gdyż nadpłata wynikająca z decyzji z [...] listopada 2011 r. określającej zobowiązanie podatkowe w prawidłowej wysokości została ostatecznym postanowieniem zaliczona na poczet określonych tą decyzją zaległości podatkowych. W skardze złożonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Celnej. Strona zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu powstałej nadpłaty podatnik nie posiadał zaległości podatkowych, gdyż zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym zostało określone decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Powstała nadpłata winna zatem być zwrócona podatnikowi z urzędu. Niejasne jest działanie organu, który pomimo nadpłaty stwierdzonej w protokole z kontroli przeprowadzonej w Spółce, do dnia dzisiejszego nie dokonał jej zwrotu. Organ podatkowy automatycznie z urzędu dokonał zaliczenia powstałej nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, ograniczając tym samym prawo strony do wskazania na poczet, którego zobowiązania dokonuje wpłaty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej wydał jedną z decyzji kasacyjnych, o których mowa w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej uznając, że postępowanie wszczęte wnioskiem spółki o zwrot nadpłaty w kwocie 8.800 zł jest bezprzedmiotowe. Zgodnie ze wskazaną regulacją, organ odwoławczy uzyskał m.in. kompetencję do wydania decyzji, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie. Przy czym, instytucja umorzenia postępowania znajduje zastosowanie przede wszystkim, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (zob. art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Rację ma organ wskazując, że o bezprzedmiotowości postępowania możemy mówić, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2003 r. III SA 2225/01, opublikowany w Biuletynie Skarbowym 2003/6/25). Pamiętać również należy, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 1992 r. SA 1289/91, ONSA 1992, nr 1, poz. 17). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nie można zgodzić się z Dyrektorem Izby Celnej, że decyzja organu pierwszej instancji rozstrzyga o przedmiocie, który nie istnienie. Podkreślenia wymaga, że przedmiot tego postępowania wyznacza treść wniosku Spółki o zwrot nadpłaty w kwocie 8.800 zł. Żądanie to powiązane zostało z treścią protokołu kontroli przeprowadzonej w Spółce w zakresie obrotu olejem opałowym za okres od marca 2009 r. do grudnia 2011 r. i wynikało z zobowiązań zadeklarowanych przez stronę w deklaracjach podatkowych AKC-3. Wobec nie złożenia korekty tych deklaracji, stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości stanowiły podstawę do wszczęcia wobec Spółki postępowania podatkowego, którego efektem było określenie w ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] listopada 2011 r. prawidłowego, zdaniem organu, zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okres od marca 2009 r. do grudnia 2010 r. Wynikająca z tej decyzji nadpłata w wysokości 3.800 zł, występująca w niektórych miesiącach kontrolowanego okresu, została w odrębnym postępowaniu z urzędu zaliczona na poczet zaległości podatkowych Spółki w tym podatku. W świetle tych przesłanek należało ocenić zasadność wniosku Spółki. Trzeba w tym miejscu wskazać na dysproporcję między wysokością wnioskowanego zwrotu nadpłaty (8.800 zł), a nadpłatą stwierdzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania określającego wysokość zobowiązania podatkowego (3.800 zł). Nie można więc stwierdzić, że postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty wszczęte na wniosek Spółki jest bezprzedmiotowe. Owszem, nadpłata wynikająca z decyzji wydanej z [...] listopada 2011 r. została, jak określa to organ, zadysponowana w całości na powstałe zaległości podatkowe. Nie oznacza to jednak, że przestał istnieć przedmiot postępowania, który określa wniosek spółki z 2 marca 2011 r., gdzie strona domagała się zwrotu nadpłaty w kwocie 8.800 zł. W związku z powyższym, aktualna jest nadal konieczność oceny zasadności wniosku o zwrot nadpłaty w żądanej przez stronę wysokości. To zaś skłania do stwierdzenia, że organ odwoławczy naruszył art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej. W konsekwencji orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W oparciu o art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, o kosztach postępowania zaś, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy procesowej.