I SA/Bk 248/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z [...] maja 2018 r. M. J. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 7.883,52 zł wskazując, że na tę kwotę składają się należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) za okres od marca 2010 r. do marca 2011 r., składki na ubezpieczenia zdrowotne za okres od września 2010 r. do marca 2011 r. oraz składki na Fundusz Pracy przedsiębiorcy za okres od marca 2010 r. do marca 2011 r. W piśmie z 18 czerwca 2018 r. Skarżący doprecyzował, że wnosi o umorzenie całej zaległości, jaką posiada wobec ZUS. Decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wymieniając w decyzji następujące składki: - na ubezpieczenia społeczne za okres wrzesień 2009 – grudzień 2009r,. styczeń 2010 r. – marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r.; - na ubezpieczenia zdrowotne za okres sierpień 2010 – luty 2011 r., - na Fundusz Pracy za okresy: marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano następujące przyczyny odmownego potraktowania wniosku: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2019 r., poz. 300, dalej: "u.s.u.s."); - Skarżący nie wykazał, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; - Skarżący nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - Skarżący nie wskazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący wskazał, że zobowiązanie z tytułu składek na rzecz ZUS uległo przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymał swoją decyzję z [...] października 2018 r. w mocy. Organ dokonał ponownej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącego w kontekście przepisów art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., jak też przesłanek umorzenia należności wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365 – dalej: "Rozporządzenie"),, jednak nie znalazł podstaw do ich zastosowania. Stwierdził też, że na dzień rozpatrywania wniosku należności Skarżącego z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. W skardze do Sądu na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżący podniósł, że jego zdaniem nieopłacone składki za okresy wrzesień – październik i grudzień 2009 r., styczeń – marzec, maj – grudzień 2010 r. i styczeń – luty 2011 r. uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu [...] lipca 2019 r. Skarżący przedstawił kserokopię decyzji Prezesa ZUS z [...] marca 2013 r., nr [...]. W sentencji decyzji organ ten, na wniosek skarżącego o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia za okres 1 stycznia 1999 r. – 1 marca 2011 r. przyjmując, że stało się ono bezprzedmiotowe. W związku z powyższym organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r.., poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302- dalej "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia Skarżącemu składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres wrzesień 2009 – grudzień 2009 r,. styczeń 2010 r. – marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r.; - na ubezpieczenia zdrowotne za okres sierpień 2010 – luty 2011 r., - na Fundusz Pracy za okresy: marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca przedstawiła inną decyzję wydaną wobec niej przez Prezesa ZUS, z [...] marca 2013 r., nr [...]. W sentencji tejże decyzji organ, na wniosek skarżącego o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia za okres 1 stycznia 1999 r. – 1 marca 2011 r. przyjmując, że stało się ono bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano - cyt. "z analizy akt sprawy wynika, iż zgodnie ze stanem na dzień 28.01.2013 r. nie posiada Pan zaległości z tytułu nieopłaconych składek wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres 01.01.1999 r. – 01.03.2011 r. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż nie posiada Pan zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01.01.1999 r. – 01.03.2011 r. nie podlegają umorzeniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 09 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w . umarza postępowanie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności przyjmując, iż stało się ono bezprzedmiotowe". Ustosunkowując się do treści powyższej decyzji organ wskazał, że w decyzji tej zostało mylnie określone uzasadnienie, w którym podano, że zgodnie ze stanem na dzień 28 stycznia 2013 r. Skarżący nie posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres 1 stycznia 1999 r. – 1 marca 2011 r. zamiast wskazania, że zgodnie ze stanem na dzień 28 stycznia 2013 r. Skarżący nie posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres 1 stycznia 1999 r. – 28 lutego 2009 r., zaś składki za okres 1 marca 2009r. – 1 marca 2011 r. nie podlegają umorzeniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. Wobec treści sentencji decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2013 r. i nie do końca z nim zgodnego uzasadnienia, zachodzi poważna wątpliwość co do istnienia zaległości Skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia, których umorzenia dotyczy zaskarżona w sprawie decyzja. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia przez organ i podjęcia właściwych kroków w sprawie. Jeśli bowiem postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia za okres 1 stycznia 1999 r. – 1 marca 2011 r. zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość, to nie powinno się również toczyć postępowanie niniejsze, dotyczące okresu do 1 marca 2011 r. (wniosek Skarżącego dotyczył wszystkich posiadanych wobec ZUS zaległości a skarżona w sprawie decyzja Prezesa ZUS dotyczy składek: - na ubezpieczenia społeczne za okres wrzesień 2009 – grudzień 2009r,. styczeń 2010 r. – marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r.; - na ubezpieczenia zdrowotne za okres sierpień 2010 – luty 2011 r., - na Fundusz Pracy za okresy: marzec 2010 r., maj 2010 r. – grudzień 2010 r., styczeń 2011 r., luty 2011 r. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez dokonanie analizy dowodu w postaci decyzji Prezesa ZUS z [...] marca 2013 r. Wobec wyjaśnień organu, Sąd nie mógł sam w sposób jednoznaczny przyjąć, że w sprawie zachodzi przyczyna stwierdzenia nieważności przewidziana w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i stwierdzić nieważności skarżonej decyzji. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Za przedwczesne uznał jednocześnie dokonywanie analizy przepisów regulujących kwestie umorzenia składek na rzecz ZUS. Rozpoznając sprawę ponownie organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie po odniesieniu się do wydanej wobec Skarżącego decyzji z [...] marca 2013 r.