I SA/Bk 251/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy p o s t a n a w i a 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. K. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką studiujących dzieci. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony w wysokości około 3.500 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Poza tym skarżący nie posiada żadnych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych. Dochód żony wnioskodawcy nie wystarcza na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych rodziny, co przekłada się na to, iż jego rodzina aktualnie ma zaległości czynszowe, za energię elektryczną oraz zaciągnięte kredyty (k. 13-14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2011 r. skarżący wskazał, iż jego miesięczne wydatki zamykają się kwotą 2.899,25 zł i przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie – 491,11 zł, energia elektryczna – 192,58 zł, kredyt hipoteczny – 579,99 zł, gaz – 63,66 zł, telewizja – 64,50 zł, telefon komórkowy córki – 59 zł, kredyt gotówkowy żony – 399,01 zł, telefon stacjonarny – 62,42 zł, kredyt gotówkowy wnioskodawcy - 407,18 zł, kredyt odnawialny na ROR – 79,90 zł, Internet – 59,90 zł, telefon komórkowy żony – 100 zł, wydatki na zakup soczewek i płynu dla 4 osób – 220 zł, leki – 120 zł. Skarżący wskazał, iż jego żona uzyskała dochód netto z ostatnich trzech miesięcy w wysokości 3.139,86 zł (k. 18-19). Do oświadczenia skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki oraz uzyskiwane dochody, a także wyciąg z rachunku bankowego oraz dokumenty potwierdzające aktualne zadłużenie (kredyty) (k. 20-31). Na wstępie należy odnieść się do wniosku K. B. w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsza sprawa dotyczy składek ZUS, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym orzeczono w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez skarżącego podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna K. B. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowo – administracyjnego tj. kosztów ustanowienia adwokata. Należy bowiem stwierdzić, iż w złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką studiujących dzieci. Praktycznie jedynym stałem źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest wynagrodzenie żony w wysokości około 3.139,86 zł netto, gdyż skarżący jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca poza mieszkaniem nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Miesięczne wydatki skarżące zamykają się kwotą 2.899,25 zł, bez kosztów wyżywienia. Uzyskiwane dochody aktualnie nie wystarczają do pokrycia bieżących kosztów utrzymania rodziny. W związku z tym skarżący ma zaległości czynszowe i w regulowaniu innych bieżących wydatków oraz ma zaciągniętych kilka kredytów oraz debet na rachunku ROR. Powyższe okoliczności, a w szczególności wysokość miesięcznego dochodu pięcioosobowej rodziny skarżącego, w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami, a także brak zgromadzonych oszczędności oraz posiadane zaległości w regulowaniu bieżących opłat pozwalają na stwierdzenie, iż K. B. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego tj. kosztów ustanowienia adwokata. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie II sentencji.