I SA/Bk 253/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) grudnia 2014 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR ) w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] odmawiającą przyznania W. N. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Z akt wynika, że skarżący złożył w dniu [...] kwietnia 2013 r. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,40 ha. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. została przeprowadzona w gospodarstwie wnioskodawcy kontrola na miejscu w zakresie Programu rolnośrodowiskowego (nr raportu [...]), podczas której stwierdzono następujące nieprawidłowości: kod nieprawidłowości E7 - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów; kod nieprawidłowości E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymogów. Na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem B (wariant 2.10), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - inspektorzy terenowi stwierdzili, że 170 szt. jabłoni spełniało wymogi (wysokość powyżej 0,8 m, grubość około 1 cm) określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. nr 29, poz. 189). Pozostałe drzewka nie spełniały określonych wymogów, stwierdzono liczne wypady, wysokość sadzonek 30 - 150 cm, liczne cięcia sadzonek na wysokości 20-30 cm, wysokość odrostów od 20 - 49 cii (zdjęcia nr 1-12). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że stwierdzona obsada podczas kontroli na deklarowanej powierzchni wynosi 170 sztuk jabłoni, tj. 50 sztuk na 1 ha. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33. poz. 262 ze zm.), określającym wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów i wariantów, w przypadku wariantu 2.10 - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów powoduje zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100 % do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienie. Zatem, w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo dokonał zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100 % w ramach wariantu 2.10 w stosunku do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem B, na której stwierdzono ww. nieprawidłowości. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji w sposób prawidłowy nie rozpatrzył usunięcia z plantacji i przycięcia drzewek jabłoni z uwagi na porażenie chorobą grzybową w kategoriach siły wyższej. O zaistniałej sytuacji wnioskodawca nie poinformował, jak też nie złożył żadnych dokumentów potwierdzających porażenie drzew owocowych przez chorobę grzybową do dnia kontroli, naruszając tym samym wymóg art. 47 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR oparł się na wynikach kontroli przeprowadzonej w zakresie Programu rolnośrodowiskowego (nr raportu [...]). Raport z kontroli jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości, zaś sposób jego podważania jest uregulowany w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów. Skarżący skorzystał z możliwości wniesienia uwag. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu w dniu [...] stycznia 2014 r. dokonał korekty raportu polegającej na usunięciu kodów nieprawidłowości E3 i E6, a w dniu [...] lutego 2014 r. nie uwzględnił kolejnych zastrzeżeń informując, że pozostałe ustalenia dokonane podczas kontroli są prawidłowe. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR analiza protokołu z czynności kontrolnych wskazuje, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania dokumentacji pokontrolnej. Kontrola i protokół został sporządzony zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią, w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i złożył skargę do tut. Sądu. Wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Skarżący wskazał, że w myśl obowiązującego prawa płatności można pozbawić jeżeli stwierdzono niezgodności w trakcie kontroli i wykazano je w sprawozdaniu. Nadmienił, że na terenie jego gospodarstwa w 2012 r. czynności kontrolne nie były prowadzone. Wydana decyzja narusza § 28 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. oraz art. 54 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zdaniem skarżącego z przepisów prawa wynika, że nie karze się rolnika od razu utratą płatności, a daje mu się możliwość skorzystania z działań naprawczych. On takich możliwości nie otrzymał. W związku z powyższym wydana decyzja narusza art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 54 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, § 33 oraz § 37 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., § 43 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia13 marca 2013 r. Strona zwróciła uwagę, że kupiony materiał sadzeniowy jak najbardziej spełniał wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. W maju 2013 r. uprawa została zaatakowana przez chorobę grzybową powodującą zamieranie głównego pędu. W związku z posiadaną wiedzą skarżący zastosował metodę mechaniczną walki z patogenem grzyba, przycinając pęd główny na wysokość 20 cm poniżej miejsca porażenia. Skarżący uważa, że postąpił zgodnie z zasadami hodowli sadu. W ten sposób powstrzymał chorobę i stworzył możliwość rozwoju drzewkom bez patogenu. Przedsięwzięte środki zostały zaś zakwalifikowane na jego niekorzyść. Jego zdaniem przepisy tej samej ustawy nie mogą wykluczać się wzajemnie. Z jednej strony został nałożony obowiązek dbania o stan fitosanitarny roślin, z drugiej strony stawiany jest wymóg, by drzewka nie były niższe jak 80 cm. Jest to niezgodne z wykładnią prawa. Skarżący dodał, że w 2014 r. gospodarstwo ponownie było poddane kontroli, w trakcie której nie stwierdzono uchybień, co świadczy to że zabiegi ochronne okazały się skuteczne. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalony został prawidłowo i pozostaje pomiędzy stronami niesporny. Zarzuty zgłoszone przez skarżącego dotyczą naruszeń prawa materialnego, a mianowicie § 28 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – m2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33,poz. 262 ze zm.) oraz § 39 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z pózn. zmianami). Oba powołane przepisy regulują kwestię zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sytuacji, gdy rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Wykładnia tych przepisów wskazuje, iż dotyczą one sytuacji gdy płatność rolnośrodowiskowa została przyznana uprzednio, a następczo wystąpiły okoliczności uzasadniające jej zwrot. A zatem przepisy powyższe nie będą miały zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem skargą objęta została wyłącznie decyzja o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 54 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009. Dotyczy on sprawozdania z kontroli, obligatoryjnych elementów sprawozdania, trybu przeprowadzenia i informowania rolnika o stwierdzonych niezgodnościach. Z akt sprawy wynika, że w gospodarstwie sadowniczym skarżącego W. N. była przeprowadzona w dniu 21 sierpnia 2013 roku kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, z której sporządzony został stosowny raport, jednakże podczas niej nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości i niezgodności, które miałyby wpływ na odmowę płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonych w dniach [...].08.2013 r. i [...].09.2013 r. w zakresie Programu rolnośrodowiskowego doprowadziły do ujawnienia nieprawidłowości w realizacji pakietu 2 wariant 2.10 i zastosowanie kodów nieprawidłowości E2, E3, E6 i E7 ( nr raportu [...]) oznaczających nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew oraz niespełnianie przez materiał szkółkarski określonych wymogów. Ustalenia te zakwestionowane zostały w stosownym trybie przez skarżącego i skutkowały korektę raportu poprzez usunięcie kodów nieprawidłowości E3 i E6. Skarżący wskazywał także na przyczyny, które spowodowały, że zmniejszyła się ilość nasadzeń i dla których część nasadzeń nie spełniała parametrów wysokości i grubości pnia. Co do zasady, organ nie zanegował, iż na terenie sadu skarżącego wystąpiła choroba grzybowa i nie oceniał podejmowanych przez skarżącego działań fitosanitarnych pod kątem ich poprawności ekologicznej. Nie zarzucał także skarżącemu, iż nie zasadził właściwego materiału szkółkarskiego lub też zasadził go w nieodpowiedniej ilości. Istota w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do stwierdzenia, iż we właściwym terminie skarżący nie zawiadomił właściwych organów o istotnych zdarzeniach, które miały i mają miejsce w sadzie, a które wpływają na skuteczność ubiegania się o dopłaty. Sąd za celowe uważa podkreślić w tym miejscu, iż skarżący z tym ustaleniem w żaden sposób nie polemizuje, co oznacza, że jest ono zgodne z rzeczywistością. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100%, mając przy tym na uwadze brzmienie § 38 ust. 1 i 2 w zw. z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 roku oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku cytowanego wyżej. Trafnie nie dopatrzył się w zaistniałej w sadzie skarżącego chorobie grzybowej znamion zdarzenia o charakterze siły wyższej, bądź wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności - tak w rozumieniu § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jak i w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006. Sytuacja, jaka miała miejsce w sadzie skarżącego nie mieści się w żadnej z wymienionych enumeratywnie zdarzeń kwalifikujących. Potoczne rozumienie " siły wyższej" oznacza zdarzenie, na które nie mamy wpływu, o charakterze przypadkowym, nie do uniknięcia i nie do przewidzenia. Choroba grzybowa w sadzie do takich zdarzeń nie należy. Powinno się ją poczytywać raczej jako zjawisko normalne, przewidywalne, któremu można przeciwdziałać. Zwłaszcza, gdy mamy do czynienia z uprawą sadowniczą w warunkach ekologicznych. Nie jest także nadzwyczajną okolicznością, z którą nie należało się liczyć w momencie przystąpienia do realizacji programu. Niewątpliwie skarżący swoją bezczynnością w poinformowaniu organów (Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.) o zaistniałej chorobie grzybowej i podjętych działaniach zaradczych, które spowodowały, iż część sadzonek nie spełnia wymogów, jak też na pewnym obszarze choroba spowodowała zmniejszenie wymaganej liczby sadzonek naruszył przepis art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. i art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. To na rolnika nałożony został obowiązek niezwłocznego informowania na piśmie Agencji, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu jego złożenia. Rolnik bowiem składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej bierze równocześnie na siebie zobowiązanie do informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Informacja o zdezaktualizowaniu się danych z wniosku lub wskazanie na nieprawidłowości w stosunku do wniosku pierwotnego winno wynikać z inicjatywy własnej rolnika, jako beneficjenta środków, ale też administratora swojego gospodarstwa rolnego. Podjęcie takich kroków przez rolnika obliguje organ do zaniechania stosowania obniżek i włączeń. Ponieważ do dnia kontroli skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków prawidłowo oceniony został jego wniosek o przyznanie płatności na 2013 rok jako zdezaktualizowany, nie odpowiadający rzeczywistemu stanowi zastanemu w trakcie kontroli w terenie. Reasumując powyższe rozważania Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które skutkować by mogły uwzględnieniem skargi i z tego względu z mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.-