I SA/Bk 256/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. z [...].03.2012 r., nr [...], 2. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego M. O. kwotę 1.577 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2012 r., nr [...], Dyrektor P. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w H. nr [...] z [...] marca 2012 r., przyznającą Panu M. O. (dalej jako "Skarżący") płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 zmniejszoną o kwotę [...] zł. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, Skarżący w złożonym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r., zadeklarował pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2 - Zachowanie lokalnych ras koni - 9 szt. klaczy. Wraz z wnioskiem Skarżący złożył "Wykaz klaczy zgłaszanych do uczestnictwa w "Programie ochrony zasobów genetycznych koni zimnokrwistych w typie sokólskim" oraz średnioroczne stany klaczy objętych tym programem w 2010/2011 r. Zgodnie z wykazem, ze zgłoszonych 9 szt. klaczy, trzy klacze B., B., B. zostały pokryte ogierem B. , który nie był uprawniony do krycia klaczy uczestniczących w programie. Organ stwierdził, że klacze uczestniczące w tym programie muszą być kryte wyłącznie uprawnionymi reproduktorami, wpisanymi do Księgi Stadnej Polskiego Związku Hodowców Koni (PZHK). Z dołączonego przez wnioskodawcę Świadectwa wpisania konia do części głównej Księgi stadnej rasy polski koń zimnokrwisty Nr [...], w sposób jednoznaczny wynika, że wpisu dokonano [...] maja 2010 r., tzn. że od tego dnia ogier B. został uprawnionym reproduktorem do krycia klaczy uczestniczących w programie. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę wykazem, ogierem B. zostały pokryte klacze: B. w dniu [...] kwietnia 2010 r., B. w dniu [...] kwietnia 2010 r., B. w dniu [...] kwietnia 2010 r., tj. przed uzyskaniem przez ogiera odpowiedniej kwalifikacji potwierdzonej stosownym dokumentem. Organ odwoławczy nie uwzględniły złożonych w toku postępowania wyjaśnień Skarżącego, że ogier B., którym pokryte zostały wymienione wyżej klacze, uzyskał kwalifikację ogiera sokólskiego w dniu [...] marca 2010 r. podczas aukcji koni w M. i od tej daty należy uważać, że ogier posiada świadectwo kwalifikacji i jest uprawniony do krycia klaczy uczestniczących w programie, a nie od wystawienia świadectwa w dniu [...] maja 2010 r. Jako podstawę materialnoprawną wydanej decyzji, organ drugiej instancji wskazał na przepisy art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), a także przepisy § 2 i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej zwane "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym"). W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, pełnomocnik Skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części "k.p.a."), polegające na przyjęciu, że świadectwo wpisania konia do części głównej stadnej w dniu [...] maja 2010 r., będące aktem o charakterze deklaratoryjnym potwierdzającym stan faktyczny zaistniały w dniu [...] marca 2010 r. na aukcji w M., że ogier B. uzyskawszy wymaganą ilość [...] punktów zakwalifikowany został jako reproduktor zarodowy, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania pełnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011; – art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ograniczenie się do rozpoznania zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie z pominięciem uzupełnienia materiału dowodowego o informację, na czym polegało naruszenie "Programu ochrony zasobów genetycznych koni zimnokrwistych w typie sokólskim", podczas gdy organ odwoławczy za organem pierwszej instancji ograniczył się jedynie i przyjął za wiarygodne informację, że ogier B. nie był uprawnionym reproduktorem, podczas gdy ogier ten został zakwalifikowany przez komisję aukcyjną jako reproduktor, a sam fakt późniejszego wydania świadectwa jako aktu deklaratoryjnego nie powoduje, że pokrycie klaczy dokonane zostało reproduktorem nieuprawnionym; – art. 80 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji z pogwałceniem zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego niepełnego materiału dowodowego; – art. 17 ust. 1, 2, 4 i 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/201 z dnia 27 stycznia 2011 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady /WE/ nr. 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r.), § 7 pkt.5, §13 ust. 2b rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 17 ust. 4 i 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, polegające na przyjęciu przez organ, że w stanie faktycznym sprawy istnieją podstawy do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, określonej jak w rozstrzygnięciu decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji lub orzeczenie co do meritum sprawy, a także o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przyczyną uchylenia decyzji była błędna, zdaniem Sądu, i sprzeczna z prawem europejskim interpretacja zastosowanych w tej sprawie przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla właściwej interpretacji przepisów regulujących sporne zagadnienie jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1). W pkt 35 preambuły do tego rozporządzenia wskazano, że "Płatności rolnośrodowiskowe powinny nadal odgrywać znaczną rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej. W tym kontekście, powinno zwrócić się szczególną uwagę na zachowanie zasobów genetycznych w rolnictwie". W myśl art. 15 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, EFFROW działa w Państwach Członkowskich poprzez programy rozwoju obszarów wiejskich. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Zgodnie z § 4 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r., zobowiązanie rolnośrodowiskowe może być realizowane m.in. w ramach pakietu "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie (pkt 7)". Zgodnie zaś z treścią § 7 pkt 5 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 jest przyznawana, jeżeli rolnik utrzymuje wpisane do księgi hodowlanej krowy, klacze, lochy lub owce matki ras wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, objęte programem ochrony zasobów genetycznych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z 6 czerwca 2008 r. w sprawie podmiotu upoważnionego do realizacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 108, poz. 691) do koordynacji oraz realizacji programów ochrony zasobów genetycznych zwierząt upoważnił Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Dyrektor tego Instytutu zarządzeniem z 16 kwietnia 2010 r., nr 19/10 wprowadził "Program ochrony zasobów genetycznych koni zimnokrwistych w typie sokólskim" (załącznik nr 6 do zarządzenia, opubl. www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl). Zgodnie z postanowieniami punktu 7 ("Zasady wyboru klaczy do programu"), do programu ochrony mogą być zakwalifikowane klacze zimnokrwiste, wyłącznie hodowli krajowej, urodzone w Polsce, poddane ocenie wartości użytkowej zgodnie z obowiązującymi przepisami, które, m.in. (ppkt 8) są stanowione tylko ogierami tego samego typu, wskazanymi przez podmiot prowadzący księgę i spełniającymi warunki programu ochrony zawarte w pkt.: "Zasady wyboru ogierów dopuszczonych do krycia klaczy w programie ochrony", po których urodzone potomstwo również musi spełnić warunki rodowodowe uczestnictwa w programie. W punkcie 8 ("Zasady wyboru ogierów dopuszczonych do krycia klaczy w programie ochrony") zawarto natomiast stwierdzenie, że w programie ochrony mogą być użyte ogiery, które spełniają warunki wpisu do głównej księgi hodowlanej koni rasy zimnokrwistej, do Działu koni sokólskich (pkt 1). Z tego wynika, że dla objęcia ogierów programem ochrony ma znaczenie spełnienie warunków wpisu ogiera do księgi, nie zaś sam fakt wpisu. Co prawda w punkcie 10 "Zasady organizacji i realizacji programu ochrony") stwierdzono, że programem są obejmowane klacze (...), które są stanowione ogierami z listy ogierów przedstawionej każdego roku w terminie do 28 lutego i opublikowanej na stronie internetowej przez Związek (ppkt 3), to jednak logiczna i spójna wykładnia postanowień tego programu prowadzi do wniosku, że skoro ogier został zakwalifikowany do objęcia go programem ochrony, to spełnia on również warunki do krycia klaczy objętych tym programem. W ocenie Sądu tylko taka interpretacja jest zgodna z ideą programu ochrony zasobów genetycznych, jaką jest zachowanie rasy koni zimnokrwistych w typie sokólskim. Zaprezentowana wykładnia, zdaniem Sądu, nie tylko nie narusza warunków programu ochrony tych koni, ale też czyni ją bardziej efektywną i spójną z ideą wskazaną przez prawodawcę europejskiego. Sąd wyraża przy tym pogląd, że interpretując prawo krajowe, w tym regulaminy czy zarządzenia, które nie są prawem powszechnie obowiązującym, organy powinny brać pod uwagę cele wyznaczone i wyrażone w regulacjach wspólnotowych, a ponadto powinny kierować się zasadą, aby nie wprowadzać zbędnych utrudnień w redystrybucji środków, za pomocą których te cele mają być realizowane. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że orzekające w tej sprawie organy dokonały błędnej interpretacji § 7 pkt 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26 lutego 2009 r. oraz postanowień "Programu ochrony zasobów genetycznych koni zimnokrwistych w typie sokólskim" i błędnie przyjęły, że ogier B. nie był uprawniony do krycia klaczy uczestniczących w tym programie ochrony. Bezsporne bowiem w tej sprawie jest, że w dniu [...] marca 2010 r. na aukcji koni w M. ogier B. został zakwalifikowany do koni zimnokrwistych w typie sokólskim. Potwierdzeniem tego było wpisanie tego ogiera do Księgi Stadnej Polskiego Związku Hodowców Koni, co nastąpiło w dniu [...] maja 2010 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że wpis ten miał charakter deklaratoryjny. Dlatego też pokryte tym ogierem w kwietniu 2010 r. klacze: B., B., B., bezzasadnie zostały wykluczone z płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji. O niewykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią zaprezentowaną przez Sąd wykładnię przepisów oraz ocenę prawną tej sprawy.