I SA/Bk 258/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2019 r. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do złożenia zażalenia Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. S. na decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. W dniu [...] sierpnia 2019 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w ww. sprawie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. odmówiono skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku, z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do złożenia tego wniosku. W dniu [...] września 2019 r. do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w którym podniósł, że z uwagi na posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności oraz poruszanie się na wózku inwalidzkim, aby dostać się do sądu musi złożyć zapotrzebowanie na dowiezienie w Urzędzie Miejskim, który nie zawsze ma wolny termin. Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. tut. sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu sąd wskazał, iż skarżący, w złożonym wniosku, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podał, że na dzień doręczenia mu przedmiotowego orzeczenia, nie miał ustanowionego pełnomocnika z urzędu i dlatego zasadne jest przywrócenie mu terminu do złożenia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Nie wystarczy więc powołać okoliczności świadczących o braku winy strony w uchybieniu terminu, lecz należy je również uprawdopodobnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu. Nie daje ono pewności, a jedynie wiarygodność prawdopodobieństwo twierdzenia o danej okoliczności (por. J. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 463). Oznacza to, że strona nie musi przedstawiać na poparcie swoich twierdzeń dowodów, dających pewność, że powołane okoliczności wystąpiły, lecz jedynie uwiarygodnić ich wystąpienie. Sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 13/15, LEX nr 1640543). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że pierwsza próba doręczenia rozstrzygnięcia tut. sądu z dnia [...] września 2019 r. miała miejsce w dniu [...] września 2019 r. W tym dniu przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego. Przesyłka została ponownie awizowana w dniu [...] września br. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki z placówki pocztowej w terminie uznano ją za doręczoną skarżącemu w dniu [...] października 2019 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upłynął więc skarżącemu wraz z dniem [...] października 2019 r., a zatem od tego dnia do dnia ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, tj. do dnia [...] października 2019 r., skarżący nie podjął jakichkolwiek kroków mających na celu wykazanie przyczyn, dla których nie odebrał przedmiotowej przesyłki z placówki pocztowej oraz nie wniósł zażalenia w terminie. Nie wykonał w tym czasie żadnego kroku w celu skontaktowania się z sądem, nie powołał się na żadne okoliczności szczególne uniemożliwiające mu wyjście z domu i dotarcie na pocztę przez ponad miesiąc. Bez znaczenia pozostaje przy tym podnoszony argument, że na dzień doręczenia ww. orzeczenia skarżący nie miał ustanowionego pełnomocnika z urzędu, bowiem w takiej sytuacji był on zobowiązany do samodzielnej obrony swoich praw i interesów. To strona powinna dołożyć wszelkich możliwych starań, aby uniknąć negatywnych konsekwencji upływu ustawowych terminów. Nawet przyjmując, że skarżący faktycznie pozostawał w ww. okresie w zwłoce bez swojej winy, to podkreślenia wymaga, że profesjonalny pełnomocnik został wyznaczony skarżącemu w dniu [...] października 2019 r (k. 87 akt sprawy), o czym, jak sam wskazuje, został poinformowany smsem (k. 89 akt sprawy). Zatem przyjmując nawet, że to w tym dniu odpadła przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie, to siedmiodniowy termin do wniesienia tegoż zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, upłynął stronie wraz z dniem [...] listopada 2019 r. Przedmiotowe zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało natomiast nadane w placówce pocztowej dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., przy czym pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W treści pisma z dnia [...] listopada 2019 r. strona nie podała również dlaczego skarżący nie odebrał przesyłki zawierającej sporne postanowienie, a co za tym idzie – dlaczego nie wniósł zażalenia w zakreślonym ustawowo terminie. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona (jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. np. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1722/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Chodzi o okoliczności od strony (jej pełnomocnika) całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę (jej pełnomocnika) działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W tych warunkach nie można było przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności uniemożliwiających mu złożenie w terminie zażalenia na postanowienie tutejszego sądu z dnia [...] września 2019 r. Również profesjonalny pełnomocnik nie podał dlaczego zwlekał tydzień od wyznaczenia go do udziału w przedmiotowej sprawie z zapoznaniem się z aktami sprawy, oraz kolejne 6 dni ze złożeniem zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji postanowienia.