I SA/Bk 259/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji oddala skargę Stan faktyczny w sprawie przedstawia się następująco: Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zajął wierzytelność zobowiązanej Pani B. K. w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W" w W. Po zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową do tej wierzytelności Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny postanowieniem z [...] października 2006 r. sygn. akt [...], wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji. Z zajętej wierzytelności w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W" w W. uzyskano [...] grudnia 2006 r. kwotę [...] zł. Postanowieniem z [...] listopada 2007 r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał podziału powyższej kwoty uzyskanej w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanej B. K. Wyżej wymienioną kwotę organ egzekucyjny przeznaczył na zaspokojenie kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji administracyjnej i sądowej oraz na zaspokojenie zaległości podatkowych wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelników Urzędu Skarbowego w S. i W. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego W., a także na pokrycie należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz należności cywilnoprawnych innych podmiotów. Ujęto również należności Pana A. K. (dalej również, jako skarżący), wynikające z tytułu z [...] października 2006 r. sygn. akt [...], natomiast należności wynikającej z tytułu wykonawczego sygn. akt [...] z [...] maja 2006 r. nie zostały uwzględnione w planie podziału, w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2007 r.). Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik złożył zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji zobowiązanej Pani B. K., w którym zarzucił naruszenie: art. 7701 i art. 774 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie w planie podziału postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w L.; art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej w skrócie: "K.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.e.a.") poprzez jego niezastosowanie, art. 17 § 2 u.p.e.a. oraz art. 7 K.p.a. poprzez nie wstrzymanie egzekucji pomimo uzasadniającego to słusznego interesu strony. Pełnomocnik podniósł, że skoro w dniu wydania postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji, nie było jeszcze prawomocne postanowienie z [...] listopada 2007 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie nakazu zapłaty sygn. akt [...], ponieważ [...] listopada 2007 r. zostało wniesione na nie zażalenie - to w jego ocenie organ egzekucyjny bez podstawy prawnej odmówił uwzględnienia w planie podziału wierzytelności skarżącego. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że dokonując podziału kwoty uzyskanej z wierzytelności organ egzekucyjny zastosował zasady określone w art. 115 u.p.e.a. oraz postąpił właściwie uwzględniając fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tytułu egzekucyjnego - nakazu zapłaty sygn. akt [...]. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7701 k.p.c. organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji prowadzonej na mocy nakazu zapłaty sygn. akt [...] zostały ustalone postanowieniem Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w L. z [...] lipca 2006 r. sygn. akt [...], to jednak organ egzekucyjny postąpił właściwie nie uwzględniając ich w planie podziału. Dochodzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji sądowej prowadzonej na podstawie nakazu zapłaty, przyjętego do realizacji przez administracyjny organ egzekucyjny wskutek zbiegu z egzekucją sądową, powinno być prowadzone w oparciu o art. 64c § 5 i § 6 u.p.e.a. Skoro tytuł egzekucyjny - nakaz zapłaty sygn. akt [...] nie stanowi już podstawy do prowadzenia egzekucji, ponieważ z powodu uchylenia klauzuli wykonalności postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji prowadzonej na podstawie tego nakazu zapłaty nie mogły być ujęte w planie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. Organ podkreślił, iż także w świetle art. 770 k.p.c. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji sądowej mogą być dochodzone od zobowiązanego tylko wówczas, gdy tytuł wykonawczy, na podstawie którego koszty te powstały, podlega egzekucji. Uchylenie klauzuli wykonalności nadanej w/w nakazowi zapłaty spowodowało umorzenie prowadzonego na jego podstawie postępowania egzekucyjnego. Skoro nie można egzekwować wynikającego z niego roszczenia, nie jest uprawnione także ściągnięcie kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji prowadzonej na jego podstawie. Wskazując na treść art. 777 k.p.c., który wylicza dokumenty, które mogą być uznane za tytuły egzekucyjne, organ wyjaśnił, że tytuł egzekucyjny - nakaz zapłaty, nie był egzekwowany przez administracyjny organ egzekucyjny z powodu umorzenia egzekucji w trybie art. 59 u.p.e.a. oraz podniósł, że w przedmiotowym postępowaniu nie jest dopuszczalne dokonanie oceny zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ kwestia ta została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu (postanowienie z [...] listopada 2007 r. Nr [...], utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] grudnia 2007 r. Nr [...]). Odnosząc się do zarzutu, iż w dniu wydania postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji postanowienie z [...] listopada 2007 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie było jeszcze prawomocne, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż nie miało to wpływu na ocenę prawidłowości dokonanego podziału kwoty, ponieważ zgodnie z art. 143 K.p.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art. 17 § 2 u.p.e.a. oraz art. 7 K.p.a. Stwierdził, że przepis art. 17 § 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy zażalenie wniesiono na postanowienie dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego, natomiast postępowanie egzekucyjne w sprawie tytułu egzekucyjnego - nakazu zapłaty sygn. akt [...] nie jest prowadzone, ponieważ postanowieniem z [...] listopada 2007 r. zostało umorzone. Dyrektor Izby Skarbowej dodał też, że w sprawie należności wynikających z nakazu zapłaty sygn. akt [...], Komornik Sądowy Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w L. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o zabezpieczenie należności skarżącego wynikających z tego nakazu zapłaty, więc kwota przypadająca do zwrotu Pani B. K. nie zostanie jej zwrócona. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w B., działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wywiódł do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie w całości skarżonego postanowienia. Pełnomocnik zarzucił postanowieniu organu odwoławczego z [...] kwietnia 2008 r. naruszenie przepisów postępowania: art. 15 K.p.a., poprzez nie ustosunkowanie się przez organ drugiej instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, tym samym brak ponownego rozstrzygnięcia sprawy oraz art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ drugiej instancji przy wydawaniu postanowienia. Autor skargi podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu nie odniesiono się do zarzutu naruszenia art. 774 k.p.c. Podkreślił, że odniesiono się tylko do zarzutu naruszenia art. 7701 k.p.c. nie zaznaczając, że tytuł wykonawczy w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma odmienny charakter niż tytuł wykonawczy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego Stwierdził, że w przypadku kosztów egzekucyjnych podstawę prawną stanowi art. 7701 k.p.c. W ocenie pełnomocnika, zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, że w świetle art. 770 k.p.c. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji sądowej mogą być dochodzone od zobowiązanego tylko wówczas, gdy tytuł wykonawczy, na podstawie którego koszty te powstały podlega egzekucji, jest zbyt daleko idące. Pełnomocnik podkreślił, że postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych ma byt niezależny do tytułu wykonawczego. Stwierdził, że wierzyciel ponosi wydatki z tytułu zaliczek na dokonane czynności egzekucyjne będąc przekonanym, iż kwoty te zostaną następnie wyegzekwowane od dłużnika i w chwili pobierania zaliczek wierzyciel dysponował tytułem wykonawczym, dlatego kwoty te powinny zostać zwrócone wierzycielowi. Ponadto pełnomocnik podniósł, że zgodnie ze zdaniem drugim art. 143 K.p.a. organowi administracji w uzasadnionych przypadkach przysługuje prawo wstrzymania wykonania postanowienia. W jego ocenie, w sytuacji gdy wierzyciel dysponował w dalszym ciągu tytułem egzekucyjnym uzasadnione było wstrzymanie wykonania postanowienia. Odnośnie stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, iż przepis art. 17 § 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy zażalenie wniesiono na postanowienie dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego, natomiast postępowanie egzekucyjne w sprawie tytułu egzekucyjnego - nakazu zapłaty sygn. akt [...] nie jest prowadzone, ponieważ zostało umorzone, Pełnomocnik podniósł, że zażalenie wniesiono na postanowienie wydane w trakcie postępowania egzekucyjnego, tym samym zarzut organu drugiej instancji, iż art. 17 § 2 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie jest bezpodstawny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie: "u.p.p.s.a.". W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek uchylenia zaskarżonego postanowienia. Na wstępie należy zauważyć, iż w przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (tak jak w niniejszej sprawie), do prawa zbywalnego, jakim jest wierzytelność zobowiązanej Pani B. K. w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W" w W., organ egzekucyjny miał obowiązek wydać postanowienie w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji do tej wierzytelności (por. art. 115a u.p.e.a.). Kolejność zaspokojenia wierzycieli przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji normuje art. 115 u.p.e.a. Kwestią sporną w sprawie jest nie uwzględnienie w podziale kwoty uzyskanej z egzekucji, kosztów egzekucyjnych dochodzonych wraz z wierzytelnością wynikającą z nakazu zapłaty z [...] maja 2006 r., sygn. akt [...]. Natomiast pełnomocnik skargę oparł głównie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, wywodząc, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, jak też niedostatecznie wyjaśnił przesłanki, jakimi się kierował przy wydawaniu postanowienia. Okolicznością istotną w sprawie jest fakt, że postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w W. uchylił klauzulę wykonalności nadaną tytułowi wykonawczemu sygn. akt [...] z [...] maja 2006 r., a Sąd Apelacyjny w W., postanowieniem z [...] października 2007 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie skarżącego na w/w postanowienie. Powyższe wskazuje, że tytuł wykonawczy [...] został prawomocnie pozbawiony klauzuli wykonalności. Z tego też względu Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tego tytułu wykonawczego (postanowienie z [...] listopada 2007 r. Nr [...]). Dyrektor Izby Skarbowej w B., postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. Nr [...] powyższe rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego utrzymał w mocy. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w sprawie o sygn. I SA/Bk 82/08 prawomocnym wyrokiem Tut. Sądu z 27 marca 2008 r. została oddalona skarga na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy – nakaz zapłaty sygn. [...]. Z uwagi na to, że koszty te powstały jeszcze przed wystąpieniem w sprawie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (tj. powstały w toku egzekucji sądowej przedmiotowego nakazu zapłaty przyjętego następnie do egzekucji przez organ administracyjny), ich dochodzenie winno być prowadzone na podstawie art. 64c § 5 i 6 u.p.e.a. Ujęcie w planie podziału kosztów postępowania egzekucyjnego, spowodowałoby, w niniejszej sprawie naruszenie dyspozycji art. 64c § 6 u.p.e.a., zgodnie z którą, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. W sytuacji, gdy tytuł wykonawczy sygn. akt [...] przejęty do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na skutek zbiegu egzekucji, został pozbawiony klauzuli wykonalności, postępowanie egzekucyjne zaś zostało umorzone, tytuł ten nie mógł stanowić podstawy dochodzenia należności. Wierzytelność skarżącego wynikająca z wskazanego wyżej tytułu nie mogła być, zatem brana pod uwagę w podziale kwoty z egzekucji wierzytelności zobowiązanej, dokonanej w postanowieniu organu egzekucyjnego z [...] listopada 2007 r. Nr [...], skoro, został prawomocnie pozbawiony klauzuli wykonalności. Zarówno wierzytelność wynikająca z tego tytułu pozbawionego klauzuli wykonalności, jak i koszty egzekucyjne powstałe na etapie realizacji tego tytułu wykonawczego, nie mogły być poddane egzekucji. Zwłaszcza, że postępowanie egzekucyjne z przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało umorzone postanowieniem z [...] listopada 2007 r., a więc tytuł wykonawczy na podstawie, którego powstały nie podlega już egzekucji. Z uwagi na powyższe podniesione, w związku z nie ustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 774 k.p.c., naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.), nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania. Bez wpływu na dokonany podział sumy uzyskanej z egzekucji ma również fakt, iż postanowienie z [...] listopada 2007 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie było ostateczne w momencie dokonywania przedmiotowego podziału. Zgodnie z art. 143 K.p.a. wniesienie zażalenia, co do zasady nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Prawdą jest, że organ, który wydał postanowieniem w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać jego wykonanie, jednakże ocenę wystąpienia przesłanek do zastosowania tego uprawnienie pozostawiono organowi. W tym stanie rzeczy również zarzut skargi naruszenia art. 11 należało uznać za naruszenie, niemające wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ rozpatrujący odwołanie trafnie wskazał również na brak możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a. Przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się, bowiem wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych (art.1a pkt 16 u.p.e.a.). Z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu [...] nie było potrzeby wstrzymywania postępowania egzekucyjnego, które się już nie toczy. Uznając rozstrzygnięcie organu odwoławczego za rozstrzygnięcie, które nie narusza powołanych w skardze przepisów (art. 15 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a.) w stopniu, który miałby wpływ na wynika sprawy orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 u.p.p.s.