I SA/Bk 26/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 29 listopada 2024 r. nr 9010-2024-001036 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopada 2024 r. nr 9010-2024-001036, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sokółce z dnia 21 października 2024 r. nr 0198-2024-014078, ustalającą T. B. (dalej powoływany jako: "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 13 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2013 r. Decyzją z dnia 27 marca 2014 r. nr 0198-2014-000002578, Kierownik BP ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 178.407,72 zł i uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 1.336,51 zł). Decyzja stała się ostateczna. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 15 kwietnia 2014 r. Następnie, w dniu 15 maja 2014 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2014 r. Decyzją z dnia 14 maja 2015 r. nr 0198-2015-000002286, Kierownik BP ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 197.045,61 zł i kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 4.033,10 zł). Decyzja stała się ostateczna. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 11 czerwca 2015 r. W dniu 15 czerwca 2015 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2015 r. Decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r. nr 0198-2016-011625, Kierownik BP ARiMR w Sokółce przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 98.311,82 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 65.940,64 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.534,60 zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 30.725,16 zł i kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 2.369,39 zł). Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 13 czerwca 2016 r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r. uchylił rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 10 października 2016 r. nr 0198-2016-013059, Kierownik BP ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 98.410,26 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 66.006,67 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.534,60 zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 30.725,14 zł i kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 2.371,43 zł. Decyzja stała się ostateczna. Płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej (dopłata) w wysokości 2,04 zł została przekazana na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 14 października 2016 r. Płatność z tytułu jednolitej płatności obszarowej (dopłata) w wysokości 98,44 zł i z tytułu zazielenienia (dopłata) w wysokości 66,03 zł została przekazana na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 29 listopada 2018 r. W dniu 15 czerwca 2016 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2016 r. Decyzją z dnia 10 lutego 2017 r. nr 0198-2017-003670, Kierownik BP ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 79.723,85 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 53.505,82 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.605,64 zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 17.254,27 zł i kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 2.030,12 zł. Decyzja stała się ostateczna. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 18 października 2016 r. (zaliczka) i 22 lutego 2017 r. W dniu 30 maja 2017 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2017 r. Decyzją z dnia 16 lutego 2018 r. nr 0198-2018-004561, Kierownik BP ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. (jednolitą płatność obszarową w wysokości 79.658,68 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 53.463,05 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.716,94 zł, płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości 9.726,86 zł, płatność do powierzchni upraw roślin pastewnych w wysokości 2.875,74 zł i kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.900,73 zł. Decyzja stała się ostateczna. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 6 listopada 2017 r. (zaliczka) i 27 lutego 2018 r. W dniu 13 maja 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2018 r. Decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r. Kierownik BP ARiMR w odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 13 lutego 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0198-2023-004878 w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 18 maja 2023 r. nr 9010-2023-000573 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 września 2023 r. (sygn. akt I SA/Bk 268/23) oddalił skargę. Strona złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Termin rozprawy nie został wyznaczony. W dniu 10 kwietnia 2024 r. Kierownik BP ARiMR zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie wypłaconych i pobranych na mocy decyzji przyznających płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: nr 0198-2014-000002578 z dnia 27 marca 2014 r., nr 0198-2015-000002286 z dnia 14 maja 2015 r., nr 0198-2016-011625 z dnia 6 czerwca 2016 r., nr 0198-2016-013059 z dnia 10 października 2016 r., nr 0198-2017-003670 z dnia 10 lutego 2017 r. i nr 0198-2018-004561 z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone w dniu 11 kwietnia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. nr 0198-2024-013503, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce ustalił skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017 w łącznej wysokości 892.330,72 zł. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z 30 września 2024 r. nr 9010-2024-000748, uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 21 października 2024 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr 0198-2024-014078 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017 w łącznej wysokości 892.332,76 zł. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 29 listopada 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199). Wskazał, że wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za lata 2013-2017 pochodzą z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. "a" ustawy. Zaznaczył, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik BP ARiMR decyzją nr 0198-2023-004878 z dnia 13 lutego 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. wskazując m. in. na przepis art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 549, z późn. zm.), zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L z 1995 r. Nr 312, s. 1), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w prowadzonym postępowaniu i dokonując jego oceny we wzajemnym powiązaniu z innymi producentami: Panią A. B., Panem Ł. B., Panią H. B. i Panią M. K., którzy również w tym samym roku kalendarzowym wnioskowali o przyznanie płatności i byli reprezentowani przez skarżącego ustalono, że skarżący stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności bezpośrednich, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Gdyby sztucznych warunków nie stworzono skarżący z uwagi na limity powierzchniowe i modulację płatności mógłby się ubiegać o płatność w innej wysokości. Skutkiem stwierdzenia, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, jest każdorazowo odmowa przyznania płatności, a przyznane płatności prowadzą do wycofania korzyści. Dlatego płatności pobrane za lata 2013-2017 podlegają zwrotowi. Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Ustalona przez organ I instancji kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro. Organ podniósł, że przedmiotowa płatność została przyznana w oparciu o złożony przez stronę wniosek, zatem przekazanie płatności nie nastąpiło wskutek pomyłki ARiMR. Za rzetelność danych wskazanych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Zatem trudno mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika, co do treści żądanych płatności. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wywiódł, że na dzień wydania decyzji przyznających płatności organ I instancji nie posiadał informacji, że zbudowana siatka zależności ujawniona w toku prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2018 ujawniła nowe okoliczności faktyczne. Mianowicie stwierdzono, że skarżący dopuścił się nieprawidłowości, o której mowa art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez stworzenie sztucznych warunków, co zostało ustalone w ostatecznej decyzji wydanej w przedmiocie przyznania płatności na rok 2018. Zdaniem organu nie można zatem uznać, że zostały spełnione określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65 ze zm.) i art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31 lipca 2014 r.) - przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności przez skarżącego, bowiem płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lecz wskutek wniosku skarżącego. Błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Organ odwoławczy zauważył, że w toku postępowania w sprawie przyznania płatności za 2018 r. zakończonego ostateczną decyzją administracyjną ustalono, że skarżący fikcyjnie wydzierżawiał swoje grunty osobom w większości spokrewnionym, przez co dokonał sztucznego podziału swego gospodarstwa - jest to okoliczność udowodniona. Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w decyzją nr 0198-2023-004878 z dnia 13 lutego 2023 r. na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. ze względu na sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania korzyści wynikających z przepisów prawa, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją nr 9010-2023-000573 z dnia 18 maja 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Legalność rozstrzygnięć organu I i II instancji wydanych w postępowaniu w sprawie przyznania płatności za 2018 r. zakończonych ostateczną decyzją potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (wyrok z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 268/23). Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017 w łącznej wysokości 892.332,76 zł jest płatnością nienależną, jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Odnośnie terminu przedawnienia ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w niniejszej sprawie nieprawidłowość była ciągła i powtarzająca się. Stworzenie przez stronę sztucznych warunków, których elementem było wyodrębnienie pozornie samodzielnego gospodarstwa w celu uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wnioskowanie o nie trwało od roku 2010 do roku 2018. Kierownik BP ARiMR za datę dopuszczenia się nieprawidłowości prawidłowo uznał datę złożenia ostatniego wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2018, tj.10 lipca 2020 r. Czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w rozporządzeniu nr 2988/95 został przerwany, a termin 8 lat nie upłynął. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając w całości decyzję organu odwoławczego sformułował zarzuty naruszenia: I. Przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uchylenia i umorzenia postępowania przed tym organem w całości w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2) art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji ustaleń organu I instancji dotyczących kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 892.332,76 zł za prawidłowe, w sytuacji gdy kwota pobranych przez skarżącego płatności bezpośrednich za lata 2013-2017 była niższa i wyniosła 892.332,74 zł, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności powyżej kwoty rzeczywiście pobranych płatności; 3) art. 139 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została wydana na niekorzyść skarżącego w ten sposób, że organ I instancji zwiększył kwotę nienależnie pobranych płatności z kwoty 892.330,72 zł (kwota ustalona decyzją organu I instancji z dnia 19 lipca 2024 r.) do kwoty 892.332,76 zł, przy czym organ I instancji nie wykazał, że zaskarżona decyzja z dnia 19 lipca 2024 r. rażąco naruszała prawo lub interes społeczny; 4) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie skarżącego do organów władzy publicznej, w szczególności zmierzając do osiągnięcia z góry zamierzonego rezultatu tj. wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności wyłącznie w oparciu o decyzję odmawiającą przyznania płatności za 2018 r. bez: (-) przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w celu wykazania, że w latach 2013-2017 Skarżący brał udział w tworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, (-) załączenia do akt sprawy jakichkolwiek dowodów, na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji, które miałyby świadczyć o tym, że w latach 2013-2017 skarżący brał udział w tworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, (-) jasnego i niebudzącego wątpliwości wykazania, na czym nieprawidłowości w latach 2013-2017 miałyby polecać i z jakich dowodów miałoby to wynikać, - pomimo tego, że w obrocie nadal funkcjonują prawomocne i ostateczne decyzje przyznające skarżącemu płatności za lata 2013-2017, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego uznania, iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności i nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 5) art. 79 § 2 k.p.a., art. 77 § 4 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zakresie prawa do czynnego udziału skarżącego w postępowaniu oraz zasady bezpośredniości a także art. 6 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 1 ustawy o ARiMR - zasady praworządności oraz art. 8 § 1 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania do obywateli z uwagi na: (-) oparcie ustaleń wyłącznie na podstawie nieprawomocnej decyzji odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2018 r. oraz bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, w szczególności tych które potwierdzałyby istnienie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności w latach 2013-2017, (-) oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie włączonych w poczet materiału dowodowego, uznanych przez organ za fakty znane z urzędu, nie wymagające dowodu, - pomimo tego, że w obrocie nadal funkcjonują prawomocne i ostateczne decyzje przyznające skarżącemu płatności za lata 2013-2017, co skutkowało naruszeniem prawa skarżącemu do czynnego udziału w postępowaniu, przesłuchaniu świadków oraz prawa do zadawania im pytań, a w konsekwencji spowodowało oparcie ustaleń na dowodach dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o stworzeniu przez skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy, a w konsekwencji ustalenia, że skarżący nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 6) art. 77 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie zakresu postępowania dowodowego z wymienieniem dopuszczenia jako środków dowodowych akt innych postępowań administracyjnych, a które organ uznał za podstawę swojego rozstrzygnięcia, błędnie uznając zaś dowody z tych spraw za fakty znane mu z urzędu i nie wymagające przez to dowodu; 7) art. 77 § 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o fakty znane organowi z urzędu, a które to fakty nie zostały zakomunikowane skarżącemu przed wydaniem decyzji w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego uznania, iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności i nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 8) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, w sytuacji gdy mieli oni wiedzę istotną dla rozstrzygnięcia sprawy i których zeznania mogły wykazać, że skarżący nie stworzył sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, a w konsekwencji, że brak jest podstaw do ustalenia, że nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 9) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ekonomii rolnictwa, podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie w sprawie, bowiem pozwoliłby wykazać, że skarżący nie stworzył sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, a w konsekwencji, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 10) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. z uwagi na zaniechanie wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji na podstawie jakich dowodów organ ustalił, że skarżący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności w latach 2013-2017, w szczególności poprzez ogólne odniesienie się do postępowania dowodowego przeprowadzonego w odrębnej sprawie administracyjnej – dotyczącej odmowy przyznania płatności za 2018 r., i innych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, również dotyczących innych podmiotów niż skarżący, w miejsce wskazania konkretnych dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia, jak również wskazania przyczyn, z powodu których przeciwnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego uznania, iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności i nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017; 11) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na odmowę zawieszenia postępowania, podczas gdy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd; 12) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR poprzez sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach, brak jego wszechstronnej oceny oraz przyjęcie ustaleń wzajemnie sprzecznych, prowadzących w efekcie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności, w sytuacji gdy rolą skarżącego, prowadzącego Biuro Usług Doradczych, było zapewnienie profesjonalnej pomocy i bieżącego doradztwa w prowadzeniu gospodarstwa rolnego przez dzierżawców oraz w uzyskaniu wsparcia finansowego w postaci płatności, a materiał dowodowy zgromadzony w innych postępowaniach potwierdza, że po zawarciu umów dzierżawy skarżący nie był posiadaczem nieruchomości, zaś prowadzeniem działalności rolniczej zajmowali się dzierżawcy, działając na własne ryzyko finansowe i produkcyjne, co czyni nieuzasadnionym zarzut stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności i przyjęcia, że nienależnie pobrał płatności za lata 2013-2017. II. Przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący nienależnie pobrał płatności, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, w sytuacji gdy skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną wyłącznie w posiadanym gospodarstwie rolnym, zaś wszyscy pozostali dzierżawcy, do których organ odnosi się w decyzji (Ł. B., A. B., M. K. i H. B.) prowadzili odrębne gospodarstwa rolne (na wydzierżawionych przez skarżącego gruntach) i samodzielnie nimi zarządzali, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, a w konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nienależnie pobrał płatności; 2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, z uwagi na jego zastosowanie, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, a w konsekwencji brak jest podstaw do ustalenia, że skarżący nienależnie pobrał płatności, w sytuacji gdy skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną wyłącznie w posiadanym gospodarstwie rolnym, zaś wszyscy pozostali dzierżawcy, do których organ odnosi się w decyzji (Ł. B., A. B., M. K. i H. B.) prowadzili, odrębne gospodarstwa rolne (na wydzierżawionych przez skarżącego gruntach) i samodzielnie nimi zarządzali, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, a w konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że nienależnie pobrał płatności; 3) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z uwagi na jego zastosowanie, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, a w konsekwencji brak jest podstaw do ustalenia, że skarżący nienależnie pobrał płatności, w sytuacji gdy skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną wyłącznie w posiadanym gospodarstwie rolnym, zaś wszyscy pozostali dzierżawcy, do których organ odnosi się w decyzji (Ł. B., A. B., M. K. i H. B.) prowadzili, odrębne gospodarstwa rolne (na wydzierżawionych przez skarżącego gruntach) i samodzielnie nimi zarządzali, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, a w konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nienależnie pobrał płatności; 4) art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie doszło do przedawnienia należności, w sytuacji gdy bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 14 maja 2018 r. a został przerwany dopiero w dniu doręczenia skarżącemu decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tj. 14 lutego 2023 r., a wobec tego organ nie był uprawniony do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej. Możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność została szeroko zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na tożsamym stanowisku. Nie jest warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1789/20 i przywołane tam orzecznictwo – powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy wyroków: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się nadto trafnie, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, a więc w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności, jest odrębnym postępowaniem. Postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Nie oznacza to jednak, że organ w każdym przypadku powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające od samego początku, z pominięciem dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnej, świadczących o tym, że została ona nienależnie pobrana. W sytuacji bowiem, gdy organ dysponuje decyzją odmawiającą przyznania płatności, to brak jest racjonalnych podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie. W takim przypadku, w razie niedokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności, organ jest zobowiązany do wszczęcia z urzędu i przeprowadzenia postępowanie w sprawie ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, w trybie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR, z uwzględnieniem decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania płatności rolnych. Postępowanie to nie powinno jednak, bez uzasadnionych przyczyn, skupiać się na kwestiach przesądzonych w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją. W postępowaniu tym organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, a także czy została zwrócona dobrowolnie przez zobowiązanego. Może to zrobić samodzielnie lub skorzystać, tak jak miało to miejsce w tej sprawie, z ustaleń dokonanych w tym zakresie w postępowaniu w sprawie odmowy przyznania płatności (por. wyroki NSA: z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2975/18; z dnia 9 października 2020 r., I GSK 284/18). Wydane w niniejszej sprawie decyzje stanowią więc w znacznej mierze konsekwencję ustaleń dokonanych na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora POR ARiMR z 18 maja 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Oparcie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji na ustaleniach z tego postępowania nie stanowiło uchybienia. Ustalenia dokonane w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora POR ARiMR z 18 maja 2023 r. w zakresie tego czy skarżący stworzył sztuczne warunki, pozostawały wiążące w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Okoliczności, które zostały zbadane w sprawie, w której odmówiono przyznania płatności na 2018 r. z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie mogą być ponownie badane w sprawie niniejszej. Sprawa ta stanowi niejako kontynuację i konsekwencję postępowania zakończonego decyzją z 18 maja 2023 r., po stwierdzeniu, że ustalenia organu są adekwatne do lat 2013-2017. W rozstrzygnięciu tym stwierdzono ziszczenie się przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 z którego wynika, że pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: 1) obiektywnego stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści; 3) obiektywnego wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji organ, prowadząc postepowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, nie mógł ponownie badać stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, gdyż zostało to zbadane w ostatecznej decyzji z 18 maja 2023 r. Postępowanie o przyznanie płatności, jak i postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności pozostają bowiem ze sobą w bezpośrednim związku. Chybione okazały się więc zarzuty wskazujące na brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie dot. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2018 r. pozwalał na wywiedzenie tożsamych wniosków w zakresie płatności za lata 2013-2017. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 18 maja 2023 r. Brak ich włączenia do akt niniejszej sprawy nie stanowił uchybienia, gdyż były one skarżącemu znane. Bezzasadne jest także powoływanie się na ostateczne decyzje dot. płatności za kolejne lata od 2013 do 2017 r., gdyż – jak podniesiono wyżej – w ramach niniejszej sprawy decyzje te nie wykluczają możliwości ustalenia nienależnie pobranych płatności. W tych decyzjach organy opierały się na twierdzeniach skarżącego i nie była prowadzona analiza pod kątem zaistnienia "sztucznych warunków". Należy ponownie podkreślić, że skarżący był stroną w przywołanym postępowaniu i miał możliwość kwestionowania wywiedzionych tam ustaleń. Brak zatem przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego w niniejszej sprawie nie oznacza naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ograniczonej zresztą z uwagi na treść art. 10a ust. 1a pkt 4 ustawy o ARiMR. Przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów, w tym z opinii biegłego, było zbyteczne i jedynie wydłużyłoby postępowanie. W niniejszej sprawie skarżący nie miał bowiem możliwości skutecznego zakwestionowania ustaleń dokonanych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 18 maja 2023 r., dotyczących kwestii stworzenia sztucznych warunków. Postępowanie w niniejszej sprawie ograniczało się do tego, czy ustalenia ww. decyzji ostatecznej są adekwatne w stosunku do spraw płatności za lata 2013-2017 i w związku z tym, czy skarżący powinien dokonać zwrotu tych płatności jako nienależnie pobranych. Prawidłowość ustaleń decyzji z 18 maja 2023 r. podlegała nadto ocenie WSA w Białymstoku i została wyrażona w wyroku z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 268/24, którym oddalono skargę tego samego skarżącego. Domniemanie legalności decyzji ostatecznej nie zostało więc podważone. Wyrok ten został przez skarżącego zaskarżony skargą kasacyjną do NSA i jest w związku z tym nieprawomocny. Sprawa w NSA nie została do tej pory rozpoznana. Wyrok WSA w Białymstoku jako nieprawomocny nie jest wiążący, jednak sąd podziela wyrażone w tym wyroku stanowisko i uznaje je za adekwatne do okoliczności rozpoznawanej sprawy, odnoszącej się do tożsamego stanu faktycznego. Istotne jest, że w przywołanej decyzji ostatecznej z 18 maja 2023 r. stwierdzono, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organy ustaliły, że sztuczne rozdrobnienie gruntów pozwoliło stronie na ominięcie uregulowań prawnych dotyczących przyznania płatności. Z dokonanej analizy wynikało, że łączna kwota zyskana w wyniku podziału w ramach płatności bezpośrednich, ONW, rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ekologicznych byłaby wyższa o 140.726,06 zł niż gdyby skarżący wnioskował o wsparcie samodzielnie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy uznały, że tożsame wnioski o stworzeniu sztucznych warunków można odnieść do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017, w związku z czym płatności pobrane za te lata podlegają zwrotowi. Po analizie sprawy sąd doszedł do przekonania, że ustalenia organów wyprowadzone w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Dyrektora POR ARiMR z 18 maja 2023 r. z powodzeniem można było odnieść także do płatności za lata 2013-2017, bowiem stan faktyczny w tych sprawach był tożsamy. Wnioski o płatności dotyczyły tych samych gruntów i takie same były okoliczności, które doprowadziły do przekonania o stworzeniu sztucznych warunków. Nie było więc konieczne prowadzenie postępowania dowodowego w tym samym zakresie, co prowadzone w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną. Jedyną różnicę w stosunku do postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną stanowił rok, którego dotyczyła płatność, a w związku z tym konkluzje prowadzące do wydania decyzji z 18 maja 2023 r. można było z powodzeniem odnieść do rozpoznawanej sprawy, dotyczącej nienależnie pobranych płatności za lata 2013-2017. Prowadzenie postępowania dowodowego od początku byłoby sprzeczne z zasadą szybkości postępowania. W ocenie sądu zasługuje na aprobatę stanowisko WSA w Białymstoku z wyroku z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 268/23 dotyczące pojęcia sztucznych warunków, przy tym wywiedzione w zasadniczo tożsamym stanie faktycznym, w związku z czym sąd przyjmuje je za własne. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten jest interpretowany z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 stanowiącym, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przewidziany w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przepis zawiera tzw. klauzulę generalną, pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejściu prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymaniu wbrew intencjom prawodawcy unijnego. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie danej płatności, bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi – dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie. Z przepisów tych wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19 i z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 2148/18). W uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, dotyczącego wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje w dalszym ciągu aktualny (por. wyroki NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 29/19 oraz z 13 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2852/18) wskazano, że organ, dokonując oceny sprawy w konkretnych jej okolicznościach, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Ponadto, dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", Trybunał wskazał, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W nowszym orzecznictwie dotyczącym wykładni art. 60 rozporządzenia 1306/2013, tj. w wyroku z 7 kwietnia 2022 r., w sprawie C-176/20 Trybunał wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania". W wyroku tym Trybunał nie odwołał się już do kierunkowego działania wnioskodawcy, a więc do wyłącznego celu jego działania. Oznacza to, że obecny pogląd został złagodzony w porównaniu do poprzedniego wyroku TSUE z 12 września 2013 r., C-434/12, gdzie o sztucznym tworzeniu warunków można było mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy. Z wykładni unormowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika więc, że pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: 1) obiektywnego stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści; 3) obiektywnego wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Podział gospodarstwa rolnego na szereg mniejszych gospodarstw stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności (por. np. wyroki NSA: z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 632/22 i z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3520/17; a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Po 766/17). Organy stwierdziły, że taka sytuacja zaistniała w odniesieniu do płatności za 2018 r., a sąd w sprawie I SA/Bk 268/23 zaaprobował te ustalenia. W ocenie sądu, opierając się na tych samych ustaleniach, adekwatnych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2013-2017, organy nie mogły dojść do odmiennego przekonania niż to, że skarżący, dokonując podziału gospodarstwa rolnego na szereg mniejszych gospodarstw, stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności. Skarżący nie miał zaś możliwości skutecznego zakwestionowania w niniejszej sprawie ustaleń dot. "sztucznych warunków". Przesądzało to o bezzasadności zarzutów skargi w tym zakresie, również dot. prawa materialnego. Należy wskazać nadto, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl powołanego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zasługuje bowiem na aprobatę pogląd, że nie stanowi rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p. lub w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wydanie orzeczenia przez sąd administracyjny, rozstrzygający skargę na rozstrzygnięcie organu podatkowego (organu administracji), mające charakter prejudycjalny, co nie wyłącza możliwości późniejszego wzruszenia w stosownym trybie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, gdy, również w odpowiednim trybie, zostanie zmienione wcześniejsze rozstrzygnięcie uznane za zagadnienie wstępne (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 790/10). Ewentualnie usunięcie z obrotu prawnego decyzji z 18 maja 2023 r. może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., tj. z powodu wydania decyzji w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona lub zmieniona (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 21 maja 2024 r., III SA/Po 93/24). Zdaniem sądu organ należycie zatem zbadał i ocenił, że kwoty wypłacone skarżącemu tytułem przyznanych płatności w latach 2013-2017 stanowią nienależnie pobrane środki. W ocenie sądu organy zasadnie przy tym uznały, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Po pierwsze, ustalone kwoty nienależnie pobranych płatności (za kolejne lata od 2013 do 2017), przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro. Nie miał więc zastosowania art. art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.). Po drugie, nie mogły znaleźć zastosowania art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Z przepisów tych wynika, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Należy zgodzić się z organami, że przekazanie płatności nie nastąpiło na skutek pomyłki ARiMR, lecz w oparciu o składane przez skarżącego wnioski. To skarżący odpowiadał za rzetelność wniosków i nie stanowiło błędu organów działanie w zaufaniu do twierdzeń wnioskodawcy. W datach wydawania kolejnych decyzji za lata 2013-2017 i wypłaty płatności organy nie posiadały informacji o występujących nieprawidłowościach. Trafnie też w przedmiocie możliwości wykrycia błędu przez skarżącego zwraca się uwagę na fakt, że skarżący jest nie tylko rolnikiem, ale i profesjonalnym doradcą, zajmującym się wypełnianiem wniosków o płatności rolne. Przy tym stworzenie sztucznych warunków było działaniem w pełni świadomym. Deklarował również, że zna zasady przyznawania płatności oraz ich zwrotu jako nienależnie lub nadmiernie pobranych. Nieuzasadniony jest podnoszony przez skarżącego zarzut przedawnienia. Stosownie do art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie Wspólnoty lub w budżetach przez nią zarządzanych. Dopuszczenie się nieprawidłowości należy zatem wiązać z faktem naruszenia przepisów prawa wspólnotowego powodującego rzeczywistą lub potencjalną szkodę w budżecie Unii, a nie z datą wykrycia przez organ tej nieprawidłowości. W myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. A zatem prawidłowe ustalenie daty nieprawidłowości ma wpływ na właściwą ocenę przesłanek zastosowania okresu przedawnienia. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 11 czerwca 2015 r. (Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG przeciwko Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung, C-52/14, ECLI:EU:C:2015:381) orzekł, że nieprawidłowość ma charakter powtarzający się, jeśli czas, który upłynął pomiędzy składającymi się na nią nieprawidłowościami odrębnymi, nie przekroczył czteroletniego okresu przedawnienia określonego w art. 3 ust. 1 ak. 1 rozporządzenia nr 2988/95. W takiej bowiem sytuacji, zdaniem Trybunału Sprawiedliwości, nieprawidłowości odrębne łączy wystarczająco ścisły związek czasowy. Nieprawidłowość powtarzająca się ustaje zatem w dniu, w którym ustaje ostatnia z nieprawidłowości odrębnych składających się na nieprawidłowość powtarzającą się (zob. również J. Łacny, Bieg terminów przedawnienia nieprawidłowości naruszających interesy finansowe Unii Europejskiej - wprowadzenie i wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 11.06.2015 r., C-52/14, EPS 2018, nr 9, s. 50-59, dostępne w LEX). W sprawie niniejszej mamy właśnie do czynienia z nieprawidłowością powtarzającą się, gdyż skarżący wnioskował o płatności unijne od 2010 do 2018 r., wykorzystując przy tym stworzony przez siebie nielegalny mechanizm multiplikowania gospodarstwa rolnego, wciąż naruszając te same przepisy prawa Unii Europejskiej. Należy więc stwierdzić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący powodował sytuację, w której nieprawidłowość nieustannie trwała, tzn. nie została usunięta. Niezmiennie bowiem istniały wykreowane przez skarżącego sztuczne warunki do uzyskania wnioskowanych płatności, a ww. zmiany do wniosku tej niezgodnej z przepisami prawa UE sytuacji nie zniwelowały. Zgodzić się należy także z organem, że w przedmiotowej sprawie czteroletni okres przedawnienia był przerywany, a okres ośmioletni nie upłynął. Przerwanie biegu przedawnienia następowało bowiem przy "każdym akcie właściwego organu władzy", który odnosił się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości (zob. art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95). Zgodnie z wyrokiem TSUE z 11 czerwca 2015 r., C-52/14 (w pkt 47) – art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, iż, aby wydanie danego aktu mogło zostać uznane za "czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania" w rozumieniu tego przepisu, akt ten musi określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Oceniając przez ten pryzmat zaskarżoną decyzję, należy stwierdzić, że wobec tego, iż stwierdzona nieprawidłowość jest ciągła i powtarzająca się (wnioskowanie o płatności w ramach sztucznie stworzonych warunków odbywało się do 2020 r., kiedy to złożona została ostatnia zmiana do wniosku o przyznanie płatności za 2018 r.) organ prawidłowo ustalił datę ostatniej zmiany do wniosku za 2018 r., tj. 10 lipca 2020 r., jako datę dopuszczenia się ostatniej nieprawidłowości. Od tego momentu swój bieg rozpoczął 4 letni okres przedawnienia, który zresztą został kilkukrotnie przerwany. Organ trafnie odkodował wszystkie zdarzenia przerywające bieg przedawnienia i prawidłowo stwierdził, że stanowiły akty "odnoszące się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości." Miało to miejsce m.in. w następujących datach skutecznego doręczenia skarżącemu: (-) w dniu 7 stycznia 2022 r. - decyzji nr 0198-2021-008884 z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018, (-) w dniu 14 lutego 2023 r. - decyzji nr 0198-2023-004878 z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018, (-) w dniu 22 maja 2023 r. - decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży nr 9010-2023-000573 z dnia 18 maja 2023 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, (-) w dniu 11 kwietnia 2024 r. - zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie wypłaconych i pobranych przez skarżącego za lata 2013-2017. Tym samym organy zasadnie uznały, że do przedawnienia nienależnie pobranych płatności nie doszło. Zdaniem sądu usprawiedliwionych podstaw nie znajduje również zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. W tym zakresie wyjaśnić trzeba, że zakaz reformationis in peius dotyczy organu odwoławczego i nie obejmuje decyzji o charakterze kasacyjnym (a więc decyzji, które nie orzekają merytorycznie), ale też nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2554/22, LEX nr 3478900). Jeżeli więc po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustalił wyższą kwotę nienależnie pobranych płatności (niż uczynił to w pierwotnie wydanej decyzji, która została uchylona przez Dyrektora Oddziału Agencji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.) – i decyzja ta została utrzymana w mocy – to nie można mówić o naruszeniu przez organ II instancji reguły niedziałania na niekorzyść strony. Odnosząc się natomiast do zarzutu ustalenia kwoty do zwrotu przekraczającej (o 2 grosze) kwotę pobraną przez skarżącego – sąd stwierdza na podstawie akt sprawy, że organ prawidłowo ustalił wysokość nienależnie pobranych płatności w kwocie w jakiej płatności zostały faktycznie wypłacone skarżącemu. W skardze uwypuklono, że w zaskarżonej decyzji organ II instancji podniósł, że wysokość przyznanych kwot w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015 wyniosła łącznie 202.048,12 zł, jednak w ocenie skarżącego jest to nieprawidłowe wyliczenie, ponieważ z akt sprawy wyraźnie wynika, że przyznana i faktycznie wypłacona kwota wyniosła 202.048,10 zł. Suma przyznanych skarżącemu płatności wynikająca z decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 10 października 2016 r. nr 0198-2016-013059 rzeczywiście wynosi 202.048,10 zł. Z akt sprawy wynika jednak, że 13 czerwca 2016 r. wypłacono skarżącemu kwotę 201.881,61 zł (wynikającą z pierwotnej decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 6 czerwca 2016 r. nr 0198-2016-011625, która została uchylona przez organ odwoławczy). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARiMR wydał 10 października 2016 r. decyzję nr 0198-2016-013059 i na rachunek bankowy skarżącego przekazano dodatkowo kwoty 2,04 zł (14 października 2016 r.) i 164,47 zł (29 listopada 2018 r.). Łącznie skarżącemu przekazano tytułem płatności za 2015 r. kwotę 202.048,12 zł. Niezasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. Kwota pobranych przez skarżącego płatności za lata 2013-2017 wyniosła łącznie 893.332,76 zł, w tym za 2015 r. – 202.048,12 zł Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).