I SA/Bk 260/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 01.04.2012 r. do 30.06.2012 r. oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] lipca 2012 r. znak: [...], wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, utrzymująca w mocy decyzję z [...] czerwca 2012 r. odmawiającą umorzenia Panu T. K. (dalej przywoływany jako skarżący, wnioskodawca) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 kwietnia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. (II kwartał 2012 r.) w kwocie 366,00 zł. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej skarżącego ustalono, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o pow. 7,34 ha (1,00085 ha przeliczeniowego) oraz, że całość gospodarstwa stanowią użytki zielone. W gospodarstwie tym skarżący nie prowadzi hodowli inwentarza żywego, produkcji roślinnej i nie posiada maszyn rolniczych. Ustalono także, że korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wypłacanych przez ARiMR, których celem jest poprawa dochodowości gospodarstwa. Ponadto organ ustalił, że źródłem dochodu rodziny jest renta socjalna żony skarżącego w wysokości 540.62 zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł oraz zasiłek rodzinny. Organ zauważył również, że skarżący przebywał wielokrotnie na zasiłku chorobowym, w tym ostatnio w okresie 2 kwietnia 2012 r. - 14 kwietnia 2012 r. Z tytułu czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wypłacono mu zasiłek choroby w kwocie 3.600 zł. Rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych i celowych. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że podnoszone we wniosku okoliczności wpływają na obniżenie zdolności płatniczych wnioskodawcy, nie stanowią jednak podstawy do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Podniósł, że umorzenie takich należności stanowi pomoc de minimis w rozumieniu ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Pomoc ta może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza, co do dalszych wyników beneficjentów, tymczasem sytuacja skarżącego nie charakteru przejściowego. W skardze do sądu administracyjnego skarżący nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem zarzucił naruszenie art. 41a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), dalej w skrócie jako: "u.s.r." oraz art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podkreślił, że jego sytuacja zdrowotna powstała niezależnie od sposobu postępowania. Choruje od 10 lat, co spowodowało, że gospodarstwo mocno podupadło. Od czterech lat jest niezdolny do pracy. Podniósł, że prowadzi z żoną oddzielne gospodarstwo domowe, więc nie godzi się ona utrzymywać go z renty socjalnej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl postanowień art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., który był podstawą orzekania w sprawie, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: 1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części; 2) umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że w przypadku zaistnienia przesłanek organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenie tych należności. W tym miejscu podkreślić należy, że sąd administracyjny nie może zastępować organu w merytorycznej ocenie wniosku, uprawniony jest natomiast do kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Rozpatrując wniosek skarżącego, organ w sposób należyty zbadał stan majątkowy oraz jego sytuację zdrowotną i zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. Ustalono, że skarżący posiada dom i budynki gospodarcze oraz gospodarstwo rolne, w którym prowadzi działalność rolniczą. Potwierdzeniem tego może być również fakt otrzymywania płatności do gruntów rolnych. Płatności te stanowią też niewątpliwie dodatkowe źródło dochodu, oprócz innych dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest również renta socjalna jego żony oraz świadczenia z pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Jednocześnie organ nie kwestionował podnoszonych we wniosku dolegliwości zdrowotnych skarżącego. Ustalenia organu potwierdzają trudną sytuację materialną, na którą powołuje się sam skarżący w złożonym wniosku, jednakże w ocenie organu nie stanowią podstawy do umorzenia wnioskowanych należności. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41a u.s.r., jedynie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, organ może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uwzględniając przy tym możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W orzecznictwie wskazuje się, że ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania oraz, że występuje on jedynie w sytuacjach szczególnych, w których niemożliwość uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak klęska żywiołowa, czy też trwała niezdolność do pracy wywołana chorobą (por. wyrok WSA w Kielcach sygn. I SA/Ke 350/11, LEX 966058). Jak zauważył organ skarżący, składając wniosek, nie wykazał, aby w gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe. Organ podniósł także, że konieczność opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników jest wynikiem, prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym (o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego), czego skarżący nie kwestionował. Przy badaniu okoliczności sprawy organ uwzględnił trudną sytuację materialną skarżącego. Tak, więc nie można mu zarzucić, że nie rozważył możliwości płatniczych skarżącego. Tym niemniej, w oparciu o przywołane powyżej okoliczności, takie jak prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego i czerpanie z niego korzyści, a także uzyskiwanie innych dochodów oraz fakt posiadania określonych składników majątkowych, organ miał podstawy do uznania, że skarżący ma możliwość uregulowania należności w kwocie 366.00 zł. Nadto, jak zauważył organ, umorzenie składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników stanowi pomoc de minimis. Pomoc taka ma zaś charakter selektywny i może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników beneficjenta. Jak podniósł organ, decyzje o ewentualnym umorzeniu zaległości nie mogą mieć charakteru powtarzającego się, wpływając na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Trudna sytuacja nie ma charakteru przejściowego, stąd nie kwalifikuje się do skorzystania z tej formy pomocy. Z uwagi na to, że organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., powyższą argumentację należało uznać za uzupełniającą. Podsumowując, dokonana przez organ ocena sytuacji wnioskodawcy opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów i znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta jest zgodna z prawem. Uznając za niezasadne zarzuty skargi orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).