I SA/Bk 263/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi F. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2006 roku p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. F. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego (k. 27). Skarżący podniósł, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzyletnią córką. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi w chwili obecnej dochód uzyskiwany przez żonę skarżącego, z tytułu wykonywania umowy o pracę w Biurze Obsługi Szkół Samorządowych w Ł. w wysokości 1.862,24 zł netto. Wnioskodawca natomiast aktualnie nie posiada żadnego zatrudnienia. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący wskazał, iż córka od września zacznie uczęszczać do przedszkola, co zwiększy koszty utrzymania rodziny o kwotę 200 zł. Ponadto jego żona obecnie jest w siódmym miesiącu ciąży przez co koszty opieki medycznej znacznie wzrosły. Przedstawiając swoje wydatki wnioskodawca oświadczył, że miesięcznie ponosi takie koszty związane z bieżącym utrzymanie rodziny jak: czynsz mieszkaniowy – 397,33 zł, prąd – 202,40 zł, telefon- 223,35 zł, wyżywienie – około 300 zł na osobę, koszty środków czystości i ubrania – około 200 zł. Dodatkowo skarżący podniósł, iż żona posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, które stanowi jej odrębną własność. Poza tym jego rodzina nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych (k.27-30). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 16 lipca 2009 roku w sprawie I SA/Bk 228/09 F. P. podniósł, że nieruchomość zamieszkiwana przez nich stanowi własność jego rodziców. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, iż jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych (k. 33 akt sprawy I SA/Bk 228/09). W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępnie należy podnieść – mając na uwadze wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie doradcy podatkowego – iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżący jest już reprezentowany przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia 15 grudnia 2006 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane (k. 23). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07). Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji, kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 4 sprawach, w których łączna suma wpisów sądowych wynosi około 10.000 zł (I SA/Bk 228/09 – 2.000 zł, I SA/Bk 229/09 – 3.844 zł, I SA/Bk 263/09 - 2.000 zł, I SA/Bk 334/09 - 2.100). Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna F. P. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał bowiem, iż źródłem utrzymania jego trzyosobowej rodziny pozostaje wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez żonę w wysokości 1.862,24 zł netto (k. 29). Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie posiadającą przy tym żadnych zgromadzonych oszczędności, majątku czy też przedmiotów wartościowych. Jedynym majątkiem jego rodziny jest mieszkanie o powierzchni [...] m2, które stanowi odrębną własność żony. Wydatki miesięczne wnioskodawcy kształtują się na poziomie około 1.923 zł (k. 27-30). Powyższe okoliczności, a w szczególności niski stały dochód trzyosobowej osobowej rodziny skarżącego w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami oraz w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż F. P. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Poza tym skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, majątku ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby posłużyć do uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż nie należy obarczać skarżącego kosztami sądowymi, jako osoby pozbawionej środków potrzebnych na ich pokrycie, gdyż spowodowałoby to przekreślenie jego szansy na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa do Sądu. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.