I SA/Bk 27/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 25 listopada 2025 r. nr 9010-2025-002144 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2024 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. G. (dalej: "skarżący") złożył w dniu 11 czerwca 2024 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji wniosek o przyznanie płatności na rok 2024, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zobowiązania kontynuacyjne w ramach PROW 2014-2020 w ramach realizacji pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.7 - ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) do powierzchni [...] ha i wariantu 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do powierzchni 26,85 ha. W dniu 14 czerwca 2024 r. skarżący złożył zmianę do wniosku (powierzchnia nie uległa zmianie). W dniach 4-11 grudnia 2024 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 14- 20 (raport, nr dokumentu 9010-00000007359/24). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Hajnówce (Kierownik BP ARiMR) decyzją z 28 kwietnia 2025 r. nr 0189-2025-014121 przyznał skarżącemu płatność w ramach realizacji wariantu 4.7 w pomniejszonej wysokości nakładając sankcję w wysokości [...] zł i wariantu 4.8 w pomniejszonej wysokości nakładając sankcję w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: "Dyrektor POR ARiMR") decyzją z 2 lipca 2025 r. nr 9010-2025-000839 uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi BP ARiMR. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik BP ARiMR decyzją z 23 lipca 2025 r. nr 0189-2025-016554 przyznał skarżącemu płatność w ramach realizacji wariantu 4.7 w pomniejszonej wysokości, nakładając sankcję w wysokości [...] zł i wariantu 4.8 w pomniejszonej wysokości nakładając sankcję w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor POR ARiMR decyzją z 29 września 2025 r. nr 9010-2025-002036 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi BP ARiMR. Kierownik BP ARiMR decyzją z 23 października 2025 r. nr 0189-2025-017080 przyznał skarżącemu płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną na rok 2024 r. łącznej wysokości 4.482,73 zł, w tym w ramach realizacji: - wariantu 4.7 w wysokości 2.538,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 465,71 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz nałożył sankcję w wysokości 434,64 zł i - wariantu 4.8 w wysokości 1.944,23 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 26.055,47 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Sankcje zastosowano w oparciu o art. §34a pkt 3 Rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego oraz art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności – dalej Rozporządzenie 640/2014. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor POR ARiMR decyzją z 25 listopada 2025 r. nr 9010-2025-002144 utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z 23 października 2025 r. nr 0189-2025-017080. Wskazał, że strona nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, który podważałby ustalenia organu I instancji albo chociaż je uprawdopodobniał. W trakcie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu jednoznacznie stwierdzono, iż na deklarowanych do płatności działkach rolnych doszło do zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności oraz stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów. Organ odwoławczy stwierdził, że mając na względzie stwierdzone nieprawidłowości oraz § 33 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zmniejszenie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariancie 4.7 - ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) przedstawia się następująco: - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] (działka referencyjna nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej (użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe); powierzchnia niekoszenia wynosi [...] ha, co stanowi 12,26%. - kod nieprawidłowości R_4_7_9 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 6%); - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem BA (działka referencyjna nr [...]) o powierzchni [...] ha rolnik nie przestrzega wymogu usunięcia z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi (użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe) - kod nieprawidłowości R_4_7_8 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 31%). Z kolei mając na uwadze stwierdzone w wyniku kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej nieprawidłowości oraz przepisy § 33 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, organ odwoławczy stwierdził, że zmniejszenie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariancie 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, przedstawia się następująco: - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] położonej na działce referencyjnej nr [...] i [...] położonej na działce referencyjnej nr [...], [...], [...], [...] rolnik nie przestrzega obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie (użytkowanie pastwiskowe) - kod nieprawidłowości R_4_8_19 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 6%); - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] położonej na działce referencyjnej nr [...] i [...] położonej na działce referencyjnej nr [...], [...], [...], [...] rolnik nie przestrzega wymogu złożenia lub usunięcia ściętej biomasy z niedojadów w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (użytkowanie pastwiskowe) - kod nieprawidłowości R_4_8_20 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 50%); - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem AC położonej na działce referencyjnej nr [...] rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej (użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe). Powierzchnia niekoszenia wynosi [...] ha, co stanowi 22% - kod nieprawidłowości R_4_8_21 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 13%), - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] położonej na działce referencyjnej nr [...] i [...] położonej na działce referencyjnej nr [...], [...], [...], [...] rolnik nie przestrzega wymogu usunięcia z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi (użytkowanie pastwiskowe) - kod nieprawidłowości R_4_8_21 (zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcja 31 %). Dyrektor POR ARMiR stwierdził, że skarżący nie kwestionował ustaleń dotyczących powierzchni stwierdzonych w ramach wariantu 4.7 i 4.8, tylko nie zgadzał się, że na działce rolnej [...] i [...] zostały zastosowane łącznie trzy kody nieprawidłowości (R_4_8_19, R_4_8_20 i R_4_8_21). Zdaniem organu odwoławczego, katalog wymogów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a ich niespełnienie załącznik nr 8 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Skoro skarżący nie kosił niedojadów w terminie, jak też nie kosił ich w ogóle (czego dowodem jest rejestr okazany w dniu kontroli oraz dokumentacja fotograficzna działek i co też potwierdza w piśmie odwoławczym), to i nie zebrał biomasy ani w terminie 14 dni, ani do 1 marca kolejnego roku. Organ stwierdził, że są to trzy uchybienia, a nie jedno, jak twierdzi strona. Biomasa pozostała na działce do kolejnego roku wegetacyjnego. Organ zaznaczył, że ustalenia stanu faktycznego odzwierciedlają wyniki kontroli na miejscu i dokumentacja fotograficzna. W raporcie z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w dniach 4-11 grudnia 2024 r. w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 14-20 (nr dokumentu 9010-00000007359/24), inspektorzy terenowi na działkach rolnych [...] i [...] użytkowanych pastwiskowo stwierdzili, że rolnik nie przestrzega obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie (R_4_8_19), nie przestrzega wymogu złożenia lub usunięcia ściętej biomasy z niedojadów w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (R_4_8_20) oraz nie przestrzega wymogu usunięcia z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi (R_4_8_21). Dyrektor ARMiR wyjaśnił, że każde z ww. naruszeń ma przypisany przez ustawodawcę odpowiedni współczynnik dotkliwości uchybienia oraz współczynnik trwałości uchybienia. Zastosowana wysokość zmniejszenia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej znajduje oparcie w załączniku nr 8 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organ I instancji zobowiązany był do uwzględnienia wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zastosowano zmniejszenia płatności za powtarzalność. Gdyby taka sytuacja miała miejsce, organ I instancji zmniejszyłby kwotę płatności dodatkowo o 7% w oparciu o § 33 pkt 14 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do uchybienia, o którym mowa w ust. 1-3, 5, 8, 9, 9d, ust. 11 pkt 1 i ust. 13, wystąpi powtarzalność, o której mowa w art. 35 ust. 3 akapit piąty rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części, do której odnosi się to uchybienie, jest zmniejszana, a w przypadku uchybienia, o którym mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 11 pkt 3 - podlega zwrotowi, dodatkowo o kwotę stanowiącą iloczyn 7% kwoty, którą rolnik lub zarządca otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło, oraz liczby lat, w których wcześniej stwierdzono podobne niezgodności. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest też prawdziwe twierdzenie skarżącego, że zgodnie z nowymi wymogami da pakietu 4, wariantu 4.8 ww. rozporządzenia wymóg dotyczący koszenia niedojadów zmieniono na obowiązek wykoszenia niedojadów nie rzadziej niż raz na 2 lata w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 15 listopada. Z rozstrzygnięciem takim nie zgodził się skarżący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie: 1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności czynienie ustaleń stanu faktycznego wyłącznie na podstawie nierzetelnie wypełnionego raportu po kontroli na zadeklarowanej działce, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 77 k.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a co za tym idzie, zbadania podstaw do stwierdzenia zaistnienia bądź braku przesłanek warunkujących wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy organ winien był wyjaśnić, czy ocena przestrzegania wymogów wpisana została w raporcie prawidłowo - zdaniem odwołującego w raporcie błędnie wpisano dwie nieprawidłowości, a mianowicie kody R_4_8_20 i R_4_8_21, które faktycznie nie miały miejsca, a do tego nie mogły zaistnieć z uwagi na fakt, iż stwierdzona nieprawidłowość w postaci R_4_8_19 (braku ścięcia niedojadów) wyklucza ich zaistnienie; b) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak swobodnej oceny dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie i oparcie się wyłącznie na wnioskach płynących z nierzetelnie przeprowadzonej kontroli na zadeklarowanej nieruchomości bez sprawdzenia ww. nieruchomości a także zweryfikowania kodów wskazanych w raporcie, w sytuacji gdy na działce nie było ściętej biomasy do złożenia, a także biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi, gdyż - jak to zostało wskazane - skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie; 2) naruszenie prawa materialnego: a) § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 5 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatycznym") poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że zadeklarowana działka [...] i [...] nie spełnia warunków do przyznania płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej na rok 2024 w całości, a jedynie w pomniejszonej o nałożone sankcje wysokości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że nieprawidłowości i niezgodności dotyczyły dwóch tych samych działek – [...] i [...]. Zgodził się jedynie z jedną ze stwierdzonych nieprawidłowości, to jest - R_4_8_19 - Rolnik przestrzega obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie (użytkowanie pastwiskowe). Dwie pozostałe tj. R_4_8_20 i R_4_8_21, w ocenie skarżącego, nie miały miejsca. Podniósł, że skoro nie wykosił niedojadów, to na działce nie było ściętej biomasy do złożenia - kod R_4_8_20 i nie było także biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi - kod R_4_8_21. Zaznaczył, że iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości dla tych dwóch rodzajów uchybień jest bardzo wysoki 50% i 31 %, i z niego głównie wynika nałożona sankcja. Zdaniem skarżącego, te kody zostały błędnie wpisane w protokole, powinna być przy nich ocena NIE DOTYCZY, a zaznaczono TAK. Wskazał, że podczas kontroli poinformowano go, iż stwierdzono brak wykaszania niedojadów i tak też zapisano pod tabelą na str. 7-18 protokołu i z tym się zgodził. Natomiast okazało się, że w tabeli zaznaczono również dwa innego kody tj. R_4_8_20 i R_4_8_21, z czym się nie zgadza. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczy zasadności zmniejszenia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 r. i nałożenia sankcji w pakiecie 4, wariancie 4.8. W czasie kontroli w gospodarstwie skarżącego stwierdzono m.in. nieprawidłowości o kodach pokontrolnych: 4 8 19, 4 8 20 i 4 8 21 do działek [...] i [...]. Skarżący nie kwestionuje wystąpienia nieprawidłowości R 4 8 19 - rolnik nie przestrzega obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie (użytkowanie pastwiskowe); wskazuje natomiast, że nie miały miejsca nieprawidłowości R 4 8 20 - rolnik nie przestrzega wymogu złożenia łub usunięcia ściętej biomasy z niedojadów w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (użytkowanie pastwiskowe) oraz R 4 8 21 - rolnik nie przestrzega wymogu usunięcia z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi (użytkowanie pastwiskowe). Skarżący przyznaje, że w spornym okresie nie wykosił niedojadów, stoi jednak na stanowisku, że powinien go dotyczyć jeden kod, dwa pozostałe w tej sytuacji nie miały miejsca i są nielogiczne – nie wykosił, więc na działce tym samym nie było ściętej biomasy do złożenia - kod R_4_8_20 i nie było także biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym balotowe, stogi lub brogi - kod R_4_8_21. Te nieprawidłowości go nie dotyczą, gdyż dotyczą sytuacji, gdy rolnik skosi niedojady i pozostawi skoszoną biomasę na działce. Organ twierdzi, że w sprawie istniała podstawa do zastosowania łącznie trzech kodów nieprawidłowości (R_4_8_19, R_4_8_20 i R_4_8_21), bowiem skarżący nie kosił niedojadów w terminie, jak też nie kosił ich w ogóle, to i nie zebrał biomasy ani w terminie 14 dni, ani do 1 marca kolejnego roku, a biomasa pozostała na działce do kolejnego roku wegetacyjnego - stwierdzono więc trzy naruszenia. Przyjąć należy za ustalone to, że skarżący nie wykosił na podanych działkach w spornym okresie niedojadów, konsekwencją czego było to, że nie zebrał i nie usunął biomasy, która powstaje z niedojadów. Rozbieżność stanowisk dotyczy tego, jak ten fakt potraktować dla celów zastosowanych zmniejszeń i sankcji. Sąd w zaistniałym sporze przyznał rację skarżącemu. Stosownie do §2 ust. 1 i 2 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy; o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli; 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. 2. Odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013, są wskazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Przepis § 4 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia rolno – środowiskowo - klimatycznego stanowi, że rolnik realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Prawidłowo wskazuje organ na treść zapisów części IV ust. 9 pkt 3 lit. c) załącznika nr 2, wymogiem obowiązkowym przy użytkowaniu pastwiskowym w przypadku pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki jest m. in. w przypadku niedojadów: coroczne wykoszenie niedojadów (raz w roku) w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 sierpnia i kończy się nie później niż w dniu 15 listopada, oraz zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie siano powinno zostać usunięte z działki rolnej lub ułożone w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku. Zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika lub zarządcę wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6 lub 8, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn: 1) iloczynu: a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i b) współczynnika trwałości danego uchybienia - określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz 2) kwoty stanowiącej iloczyn: a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu. Przepis § 34a pkt 3 lit. a Rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego stanowi: W przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 33 ust. 1-9b oraz 9d-13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 33 ust. 3 - w odniesieniu do uchybienia wymienionego w załączniku nr 8 do rozporządzenia: a) (...) w części IV. Pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 i Pakiet 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w lp. 8, 15-20, 26-31, 35, 37, 43, 45, 48-53, 62-65, 67, 68, 76-81, 85, 87, 96, 98, 101-103, 105, 112-117, 121, 123, 130-136, 141, 143, 149-151, 153, 154, 162-166, 172, 174, 180-183, 185 i 186 - iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości danego uchybienia wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzedzającego: – rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%, – o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%, – o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%, – o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5% - iloczynu współczynnika dotkliwości i trwałości tego uchybienia określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia Wysokość zmniejszeń płatności rolno-środowisko-klimatycznej w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki jest określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W rozpoznawanej sprawie organ, przywołując treść § 33 ust. 3 rozporządzenia i przywołując zapisy załącznika nr 8 Rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego w odniesieniu do działek oznaczonych jak [...] i [...] zastosował następujące zmniejszenia: - 6% za naruszenie opisane w załączniku nr 8 jako "niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie niedojadów w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego" (pkt 141); - 50% za naruszenie opisane w załączniku nr 8 jako "niezłożenie ściętej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rolnej rozdrobnionej biomasy z niedojadów" (pkt 142); - 31% za naruszenie opisane w załączniku nr 8 jako "nieusunięcie z działki rolnej do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi" (pkt 143). W ten sposób płatność rolno – środowiskowo klimatyczna w ramach pakietu 4 wariantu 4.8 została zmniejszona w odniesieniu do działek [...] i [...] o 25.718,87 zł. Ponadto na podstawie art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia delegowanego 640/2014, w związku ze stwierdzeniem uchybień w przestrzeganiu wymogów, ustalono kwoty sankcji wieloletnich przywołując przepisy § 34a pkt 3 lit. a rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego za lata 2020, 2021, 2022 i 2023. Nie budzi wątpliwości w sprawie, że skarżący w spornym okresie nie wypełnił opisanych warunków do przyznania płatności rolno–środowiskowo–klimatycznej w odniesieniu do działek [...] i [...]. Skarżący przyznaje, że w odniesieniu do tych działek nie przestrzegał obowiązku wykoszenia niedojadów z odpowiednią częstotliwością i w odpowiednim terminie. Należy w takiej sytuacji odpowiedzieć na pytanie, czy przez opisane działanie skarżący dopuścił się jedynie nieprawidłowości R 4 8 19 opisywanej jako "niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie niedojadów w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego", czy również - jak twierdzi organ - nieprawidłowości R 4 8 20 i R 4 8 21 polegających na niezłożeniu ściętej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięciu w odpowiednim terminie lub pozostawieniu na działce rolnej rozdrobnionej biomasy z niedojadów oraz na nieusunięciu z działki rolnej do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi. Odpowiedź na to pytanie pozwoli stwierdzić, czy prawidłowo zastosowano zmniejszenia i sankcje do działek oznaczonych jako [...] i [...]. W załączniku nr 2 cyt. Rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego – nazwanym w dziale IV "Wymogi dla poszczególnych pakietów" odnośnie Pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 jako wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym dla wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki) wskazano m.in.: w przypadku niedojadów: coroczne wykoszenie niedojadów (raz w roku) w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 sierpnia i kończy się nie później niż w dniu 15 listopada, oraz zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie siano powinno zostać usunięte z działki rolnej lub ułożone w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku (ust. 8 pkt 3 lit. c). Niewątpliwie zatem wymogiem dla wariantu 4.8 jest zarówno wykoszenie niedojadów w określonym terminie, jak i zebranie i usunięcie skoszonej biomasy. Nie oznacza to jednak, że stosując zmniejszenia i zwroty (cofnięcia) płatności rolno – środowiskowo - klimatycznych, można rozszerzająco je stosować do naruszeń, które nie wystąpiły, a stanowiły jedynie potencjalne następstwo naruszenia, które faktycznie miało miejsce. Nie ma podstawy prawnej, aby za każdy niezrealizowany obowiązek, nakładać karę pieniężną. Sąd zauważa, że zarówno stosowane zmniejszenia, jak i cofnięcia wsparcia na postawie art. 35 Rozporządzenia delegowanego 640/2014 mają charakter sankcyjny. Z istoty takich przepisów niedopuszczalna jest ich wykładnia rozszerzająca ani też stosowanie do stanów faktycznych, które nie zaistniały. W sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w odniesieniu do konkretnej działki rolnej, nawet gdy można rolnikowi przypisać niedochowanie więcej niż jednego wymogu, stosując sankcje należy przyjąć tę najbardziej odpowiadającą stwierdzonemu naruszeniu. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący zaniechał wypełnienia kilku obowiązków związanych z usuwaniem niedojadów, to nie można sankcjonować tego osobno zarówno za niewykoszenie niedojadów, jak i za niezebranie i nieusunięcie skoszonej biomasy. Subsumpcja stanu faktycznego do przepisów prawa nastąpiła w sposób rozszerzający, który sąd uznaje za niedopuszczalny. Niewątpliwe prawodawca ustanowił zarówno obowiązek wykaszania niedojadów, jak też następnie zebrania i usunięcia skoszonej biomasy. Jednocześnie jednak ustanowił oddzielne sankcje za: - niewykoszenie niedojadów lub ich wykoszenie z nieodpowiednią częstotliwością lub w nieodpowiednim terminie; - niezłożenie ściętej biomasy z niedojadów w pryzmy lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rolnej rozdrobnionej biomasy z niedojadów; - nieusunięcie z działki rolnej do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów. Należy mieć na względzie, że każde z naruszeń prawodawca potraktował odrębnie, przewidując dla każdego z nich inne współczynniki dotkliwości i trwałości. Znaczy to, że dostrzeżono potrzebę odrębnego potraktowania stwierdzanych naruszeń i konieczność ich każdorazowego zastosowania w sposób najbardziej odpowiadający okolicznościom sprawy. Zauważyć też trzeba w kontekście zaistniałego w sprawie uchybienia, że biomasa z niedojadów powstaje dopiero po wykoszeniu niedojadów. Nie można "zebrać i usunąć ściętej biomasy z niedojadów" w sytuacji, gdy niedojady nie zostały wykoszone. Oznacza to, że nie można w odniesieniu do tej samej działki sankcjonować równocześnie niewykoszenia niedojadów, jak i zaniechania usunięcia biomasy z niedojadów. Odmienne działanie organu sąd uznaje za nieprawidłowe i niedopuszczalne. Przyjęcie za uzasadnione stanowiska organów obydwu instancji prowadziłoby do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia, które zapadło wskutek nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, przy pominięciu tego, że mamy do czynienia z przepisami sankcyjnymi, przy wykładni których obowiązuje prymat wykładni ścisłej. Bez znaczenia dla tej oceny jest fakt wpisania w raporcie z kontroli również kodów naruszeń R 4 8 20 i R 4 8 21 i podpisania tego raportu przez skarżącego. Nie zwalniało to organów z prawidłowego zastosowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Sąd stwierdził zatem, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem § 2 ust. 1 i 2, § 33 ust. 2 i § 34a pkt 3 lit. a Rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzez ich błędne zastosowanie. Powyższe naruszenie skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143). Organ we własnym zakresie rozważy, kierując się zasadą dwuinstancyjności postępowania, czy zakres sprawy wymagający ponownej oceny wymaga przekazania sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy procesowej zasądzając na rzecz skarżącego wpis w kwocie 200 zł. Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie uwzględnienie uwag sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. Organ dokona ponownej kwalifikacji zaistniałego stanu faktycznego i zastosuje w sposób prawidłowy przepisy zobowiązujące do zastosowania zmniejszeń i zwrotów, uwzględniając ich sankcyjny charakter i związany z tym zakaz rozszerzającej ich interpretacji.