I SA/Bk 273/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi A. J. van der V. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2010, całości odsetek za zwłokę od w/w zaległości oraz rozłożenia na raty w/w zaległości wraz z odsetkami za zwłokę i umorzenia postępowania w sprawie umorzenia opłaty prolongacyjnej jako bezprzedmiotowego oddala skargę. Pismem z (...) sierpnia 2014 r. A. V.(dalej również jako Skarżący) wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie w części zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008, 2009 i 2010 r. W sytuacji nieuwzględnienia powyższego żądania Skarżący zwrócił się o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od ww. zaległości podatkowych, alternatywnie o rozłożenie na raty w wysokości po 700 zł miesięcznie ww. zaległości podatkowych oraz o umorzenie opłaty prolongacyjnej. Decyzją z dnia (...) października 2014 r. nr (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił umorzenia części zaległości, całości odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2010 r. w łącznej wysokości 35.899 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień złożenia wniosku w łącznej kwocie 18.720 zł oraz umorzył postępowanie w sprawie umorzenia opłaty prolongacyjnej jako bezprzedmiotowe (na dzień złożenia wniosku strona nie była obciążona obowiązkiem zapłaty takiej opłaty). Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia (...) grudnia 2014 r. nr (...), Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że ulgi określone w przepisach art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej w skrócie: "o.p.") stosowane są tylko w sytuacjach wyjątkowych. Przyznanie ulgi jest uwarunkowane nie tylko spełnieniem jednej z przesłanek - ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organy podatkowe podejmując rozstrzygnięcie uwzględniają również inne okoliczności, związane zarówno z powstaniem zaległości, a które są np. niezależne od sposobu postępowania podatnika, jak i sam sposób postępowania podatnika i jego starania w zakresie uregulowania zaległości podatkowej. Przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego należą do kryteriów zobiektywizowanych, a ocena ich istnienia dokonywana jest w oparciu o sytuację materialno-finansową podatnika. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że organ I instancji podjął działania w celu ustalenia sytuacji finansowo-materialnej Skarżącego. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że zwracał się (...) sierpnia 2014 r. i (...) września 2014r. o wypełnienie i złożenie załączonej "Informacji o stanie majątkowym i uzyskiwanych dochodach". W wezwaniu organ zakreślił termin (3 dni od doręczenia) na dostarczenie informacji, określił skutki niedostarczenia informacji - sprawa zostanie rozstrzygnięta w oparciu o materiał zgromadzony przez organ we własnym zakresie. Informacja o stanie majątkowym wpłynęła do urzędu 8 października - Skarżący nadał ją w placówce pocztowej 7 października - 19 dni od otrzymania wezwania, a więc z przekroczeniem wyznaczonego terminu ustalonego w wezwaniu z (...) września 2014 r. jak i terminu wyznaczonego postanowieniem z (...) września 2014 r. o możliwości wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału w sprawie. Informacja o stanie majątkowym i uzyskiwanych dochodach nie była dowodem w sprawie, gdyż wpłynęła do Urzędu Skarbowego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a ponadto została podpisana przez Skarżącego. Organ I instancji nie mógł wezwać do usunięcia braku formalnego poprzez złożenie podpisu, gdyż dzień wpływu informacji pokrywał się z dniem wyekspediowania decyzji tego organu. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał następnie, że z ustaleń własnych organu I instancji wynika, że w 2010 r. Skarżący osiągnął przychód 84.551,25 zł, a jego małżonka uzyskuje stałe dochody. We wniosku Skarżący podał, że ponosi wydatki na spłatę kredytu w kwocie 1.140 zł. Po rozpatrzeniu materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja finansowa, ustalona na podstawie akt sprawy, nie upoważnia do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny. Fakt osiągania stałych dochodów, niezależnie od sytuacji ekonomicznej podatnika, brak zagrożenia utratą dochodów, możliwość zaciągania kredytów konsumpcyjnych w bankach sytuuje Skarżącego w korzystniejszym położeniu niż dużą część społeczeństwa. Konieczność uregulowania zaległości podatkowej nie ma wpływu na źródło dochodów. W przypadku Skarżącego nie wystąpiły również żadne nadzwyczajne zdarzenia czy też nieprzewidywalne przypadki losowe, z powodu których nagle pogorszyły się warunki bytowe. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej sytuacja Skarżącego, tj. fakt osiągania stałych, ponadprzeciętnych dochodów, których wysokość nie kwalifikuje do przyznania pomocy społecznej, nie pozwala również na uznanie, że występuje w sprawie przesłanka interesu publicznego. Trudna sytuacja finansowa podatnika w chwili obecnej nie może stanowić jedynej przesłanki do udzielenia ulg podatkowych. Zdaniem organu, należy mieć na uwadze także odbiór społeczny ulg udzielanych podatnikom. Umorzenie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę ma charakter wyjątkowy, gdyż definitywnie zwalnia dłużnika Skarbu Państwa z jego powinności i nie może być traktowane jako rozwiązywanie problemów finansowych podatnika. Odsetki za zwłokę są wynagrodzeniem wierzyciela za korzystanie przez dłużnika z jego środków po terminie płatności długu, a z drugiej strony mają za zadanie mobilizować dłużników Skarbu Państwa do terminowego regulowania zobowiązań podatkowych. Umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych stanowiłoby swego rodzaju przyzwolenie na nieterminowe regulowanie zobowiązań przez podatnika. Wobec braku danych o sytuacji majątkowej, w dniu rozstrzygania sprawy, organ odwoławczy uznał, że niemożliwe było podjęcie decyzji o ilości i wysokości rat. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w toku postępowania podjęto działania w celu zgromadzenia dowodów odzwierciedlających rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Ocena zebranego materiału dowodowego została przeprowadzona w zgodzie z zasadami prawa i logiki, uwzględnia też przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych i mieści się w ramach przyznanego organom podatkowym uznania administracyjnego. Postanowieniem z (...) września 2014 r. organ I instancji wyznaczył Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału (doręczone 29 września). Termin do wypowiedzenia się upłynął 6 października, tym samym wydanie decyzji (...) października nie narusza zdaniem organu odwoławczego wskazanego w odwołaniu przepisu art. 123 o.p. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżący wywiódł skargę do Sądu zarzucając naruszenie: 1. art. 67a § 1 pkt 2 i 3 i § 2 o.p., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie istnieją przesłanki do umorzenia części zaległości, całości odsetek oraz rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2008-2010, podczas gdy stan majątkowy Skarżącego nie pozwala na spłatę zadłużenia w pełnej kwocie należności głównej wraz z odsetkami z uwagi na wysokie koszty utrzymania, związane głównie ze złym stanem zdrowia, wysokimi kosztami zakupu lekarstw, wizyt u lekarza i kosztów leczenia, a Skarżący nie posiada środków pozwalających na spłatę całego zadłużenia; 2. art. 67a § 1 pkt 1 o.p., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie istnieją przesłanki do rozłożenia należności na raty, podczas gdy Skarżący nie posiada środków finansowych pozwalających na jednorazową zapłatę, a egzekwowanie należności w pełnej wysokości, bez rozłożenia jej na raty, narazi Skarżącego na znaczną szkodę związaną z brakiem środków do życia, w związku z chorobami Skarżącego oraz kosztami utrzymania. 3. art. 123 § 1 o.p., poprzez niezapewnienie Skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów i wydanie decyzji przed złożeniem organowi zestawienia przychodów i wydatków Skarżącego oraz jego sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji posiadał dokumentację, która potwierdza stan majątkowy Skarżącego na dzień złożenia odwołania, a także w okresie późniejszym. Organ nie był zatem zobowiązany do ustalania stanu majątkowego w oparciu o zebrany materiał, a winien posiłkować się złożonym przez Skarżącego oświadczeniem. Odwołując się do stanu zdrowia, Skarżący powtórzył, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie dokonać jednorazowej zapłaty. Dodał, że odmowa rozłożenia należności na raty narusza podstawową zasadę nieuciążliwości postępowania oraz nienaruszalności majątku podatników. Powyższe godzi w podstawowe prawo do nieuciążliwej egzekucji i podejmowania przez organy działań, które w możliwie najmniejszym stopniu będą uciążliwe dla Skarżącego. Wysokie koszty utrzymania, a przede wszystkim leczenia, nie pozwalają na odłożenie jakichkolwiek oszczędności i jednorazową spłatę zobowiązania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawą uzyskania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych jest art. 67 a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Stanowi on, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy uwzględniając wniosek podatnika, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę, rozłożyć na raty zapłatę tych zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. W realiach niniejszej sprawy przedmiotem rozstrzygania i rozpoznania wniosku podatnika była ocena dopuszczalności umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 2008 do 2010 ewentualnie umorzenia w całości odsetek za zwłokę od tych zaległości lub alternatywnie rozłożenie tychże zaległości wraz z odsetkami za zwłokę na raty. Na wstępie Sąd zauważa, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przed organem podatkowym I instancji – wbrew zarzutom skarżącego (pkt 3 skargi) – nie jest dotknięte wadami, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. 0rgan podatkowy zwracał się do skarżącego o udzielenie stosownych informacji na temat swojej sytuacji majątkowej i dochodowej. Wzywał skarżącego do stawienia się osobistego do siedziby Urzędu, ale także wzywał do pisemnego oświadczenia się co do sytuacji majątkowej. Stworzył więc skarżącemu możliwość aktywnego uczestniczenia w postępowaniu. Skarżący na wezwanie nie stawił się. Okoliczność, iż skarżący odpowiedział na wezwanie organu z uchybieniem zakreślonego terminu, składając niepodpisaną przez siebie informację na temat stanu majątkowego i osiąganych dochodów, nie może być oceniana w kategoriach zawinienia organu, czy też działania zmierzającego do ograniczenia praw strony do udziału w podejmowanych przez organ czynnościach. Istota powołanego przepisu sprowadza się bowiem do zrealizowania gwarancyjnej funkcji i stworzenia możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i udziału w każdym stadium postępowania. Procedowanie organu I instancji w niniejszej sprawie i dowody zgromadzone w aktach postępowania jednoznacznie wskazują, iż skarżący możliwość zrealizowania uprawnień przewidzianych w art. 123 Ordynacji podatkowej miał. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 67 a §1 pkt 2 i 3 i § 2 Ordynacji podatkowej Sąd uznał, że ocena i argumentacja organów podatkowych I i II instancji w zakresie nie występowania przesłanki "ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego" jest prawidłowa. Obie przesłanki mają charakter równorzędny ( wyrok NSA z 3.04.2002 r. ) zatem wystarczy zaistnienie którejkolwiek z nich, ażeby wniosek mógł być pozytywnie rozstrzygnięty.. Odnosząc się do pojęcia "ważnego interesu podatnika" doktryna (Jacek Brolik - "Postępowanie podatkowe w przedmiocie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych z art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, (...) ) i orzecznictwo sądów zgodne są co do tego, iż o jego istnieniu lub braku nie decyduje subiektywna ocena lub przekonanie wnioskodawcy – podatnika, a kryteria obiektywne, wśród których zalicza się przykładowo: zagrożenie życia, zdrowia, niemożność zdobycia środków na utrzymanie własne lub rodziny, wypadki losowe niezależne od podatnika, pogarszająca się sytuacja ekonomiczna zagrażająca egzystencji wnioskodawcy – podatnika lub jego bliskich. Sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącego, którą w oparciu o ustalenia własne poczynił organ I instancji wskazuje, iż zarówno skarżący, jak i jego małżonka posiadają stały, comiesięczny dochód, a wśród wydatków znajduje się spłata kredytu w kwocie ponad tysiąc złotych oraz koszty na zakup lekarstw i wydatki związane z utrzymaniem domu. Nie występuje po stronie skarżącego żadna ze wskazanych wyżej przesłanek, które uzasadniałyby przyjęcie, że wzgląd na ważny interes podatnika uzasadnia uwzględnienie wniosku. Nie istnieje bowiem jakiekolwiek ryzyko utraty źródła stałego dochodu, a sytuacja w której skarżący posiada zdolność kredytową uprawniającą do zaciągania kredytów konsumpcyjnych, statuuje go w lepszym położeniu niż znaczna część społeczeństwa. Po stronie skarżącego nie wystąpiły także żadne nadzwyczajne okoliczności o charakterze losowym, nieprzewidywalnym, niezależnym od skarżącego, które w istotny sposób wpływałyby na sytuację egzystencjalną dłużnika. Nie jest także argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku okoliczność, iż skarżący jest obcokrajowcem, nie znającym języka polskiego, nieświadomym istnienia obowiązków podatkowych kraju w którym zamieszkał. Przy dokonywaniu oceny sytuacji skarżącego nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż zobowiązania dłużnika sięgają odległego 2008 roku i na przestrzeni tego okresu skarżący nie przedsięwziął żadnych starań, by swoje zobowiązania względem Państwa pomniejszyć. Nie wynika ze zgormadzonego materiału dowodowego, aby sytuacja materialna, zdrowotna, bytowa skarżącego pozostawała w tym okresie na niezmienionym poziomie. Złożenie przez skarżącego wniosku w sierpniu 2014 roku pozwała na konkluzję, iż dopiero z tą datą doszło – w ocenie skarżącego – do pogorszenia jego warunków uzasadniających ubieganie się o ulgę w spłacie zobowiązań. Dodatkowo Sąd zauważa, iż zły stan zdrowia i szereg chorób, na które powołuje się skarżący, a także podnoszone wydatki na leczenie, zakup lekarstw i usług medycznych, pozostały twierdzeniami gołosłownymi, nie popartymi żadnymi dowodami, pozwalającymi zweryfikować ich prawdziwość tak co do zasady, jak i wysokości, a to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania przesłanki ważnego interesu strony, który z decyzji pozytywnej wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Nie występuje w niniejszej sprawie także przesłanka "interesu publicznego" uzasadniająca zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań. Utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych (ISA/Gd 407/0 9z dnia 24 września 2009 r, , ISA/Bk 436/11 z dnia 7 marca 2012 r.)jednoznacznie wskazuje, że tak długo, jak istnieje potencjalna możliwość egzekwowania należności podatkowych dopóty umorzenie przed wyczerpaniem tej możliwości byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Po stronie skarżącego, z racji jego dochodów – ich ponadprzeciętnej wysokości i stałości, istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania należności, co w pełni twierdzenie o nieistnieniu tej przesłanki. Odnosząc się do zarzutu opisanego w pkt 2 skargi, związanego z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej Sąd w całości podziela stanowisko organów podatkowych I i II instancji, iż nieistnienie przesłanek związanych z interesem podatnika i interesem publicznym w zestawieniu z pasywną postawą dłużnika na etapie zbierania i gromadzenia dowodów w sprawie, uniemożliwia ocenę co do wysokości i ilości ewentualnych rat. Zauważa Sąd nadto, iż dłużnik w swoim wniosku nie wskazał żadnej sugestii co do ilości i wysokości ewentualnych rat. Brak takiej propozycji, aczkolwiek nie przesądzający o braku podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w tym zakresie pozwoliłby tak organom podatkowym obu instancji, jak i Sądowi ocenić deklarowane możliwości spłaty w kontekście posiadanych informacji o sytuacji materialno-bytowej skarżącego. W całości zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu podatkowego, iż odmowa rozłożenia na raty nie uniemożliwia spłaty podatku w ratach, zgodnie z możliwościami płatniczymi wnioskodawcy. Powoduje jedynie utratę korzyści, jakie wnioskodawca mógłby uzyskać w przypadku decyzji pozytywnej, w wysokości różnicy między kwotą naliczanej w decyzji opłaty prolongacyjnej za okres spłaty, a kwotą odsetek za zwłokę naliczanych na dzień zapłaty oraz powoduje zagrożenie powstania kosztów związanych z ewentualną egzekucją należności budżetowych. Resumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Opierając się na dowodach zgromadzonych w aktach organy prawidłowo uznały, że nie zachodzą po stronie skarżącego warunki uzasadniające zastosowanie art. 67 a Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.