I SA/Bk 283/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Pan J. I., zwany dalej Skarżącym, złożył w dniu 10.05.2005 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. W wyniku przeprowadzonej pozytywnie weryfikacji powyższego wniosku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w dniu [...].01.2006 r. wydał Skarżącemu decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: ONW). W dniu 18.05.2006 r. organ pierwszej instancji powziął informację o nowych, istotnych okolicznościach w sprawie, które nie były znane w dniu wydania opisanej decyzji. Podczas weryfikacji wniosku o przyznanie płatności ONW innego producenta rolnego uzyskano informacje, że w 2005 r. faktycznym użytkownikiem działek rolnych wykazanych we wniosku Skarżącego był inny producent rolny. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...].11.2006 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie płatności ONW. Organ pierwszej instancji w dniu [...].01.2007 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności ONW. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do organu II instancji. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w dniu [...].03.2007 r. na mocy decyzji nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 26, 27, 28 w obrębie S. przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu 28.08.2007 r., a następnie w dniu [...].11.2007 r. wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności ONW. Od powyższej decyzji Skarżący ponownie złożył odwołanie. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...].01.2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w świetle § 2 i § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem z dnia 14 kwietnia 2004 r.", podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW są m. in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. W § 2 ust. 2 powyższego rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r., podano definicję działalności rolniczej, która polega na prowadzeniu produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym również produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadowniczej, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chów i hodowlę ryb. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ drugiej instancji wziął pod uwagę zawarte w aktach przedmiotowej sprawy protokoły przesłuchania świadków z rozpraw administracyjnych przeprowadzonych w dniach 05.12.2006 r. i 28.08.2007 r., protokół z przesłuchania świadka w dniu 16.10.2007 r., umowę dzierżawy zawartą w dniu 03.04.2001 r. pomiędzy Panem J. I. oraz jego żoną Z. I. (wydzierżawiający), a Panem J. P. oraz jego żoną G. P. (dzierżawcy) na okres od 03.04.2001 r. do 30.04.2011 r. dotyczącą nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych 26, 27 i 28, oraz wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 18.06.2005 r., jak również dowód w postaci decyzji Starosty S. nr [...] z dnia [...].01.2006 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wykreślenia dzierżawców J. i G. P. do gospodarstwa położonego we wsi S., gmina S., którego współwłaścicielami są J. i Z. I. Organ drugiej instancji również wziął pod uwagę fakt, że Państwo I. wystąpili do Sądu o zwrot przedmiotowej nieruchomości i - na mocy ugody sądowej - wydanie nieruchomości rolnej będącej przedmiotem umowy dzierżawy, wyznaczono Państwu P. na dzień 02.11.2007 r., czyli po wykonaniu prac polowych na gruntach rolnych (m.in. zebranie plonów) przez dzierżawców (zeznania podczas rozprawy administracyjnej w dniu 28.08.2007 r.). Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona wskazała, że oprócz umowy dzierżawy zawartej w dniu 03.04.2001 r. istniało porozumienie (umowa ustna) zawarte w 2005 roku pomiędzy Państwem J. i Z. I. (wydzierżawiającymi) a Państwem J. i G. P. (dzierżawcami), które zdaniem Wnioskodawcy precyzowało warunki umowy dzierżawy. Jednakże w opinii organów administracyjnych porozumienie to dotyczyło jedynie ustalenia, kto złoży wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Organy administracyjne wskazały, iż art. 70 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) nakazuje stosowanie między innymi art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności na bazie powierzchni gruntów rolnych - zatem m.in. w odniesieniu do płatności ONW. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Za daną grupę upraw uważa się obszary ONW. Według organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do otrzymania płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), a powierzchnią stwierdzoną w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wynosiła 100%, a zatem Skarżącemu na 2005 r. płatność z tytułu ONW nie przysługiwała. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję ostateczną Skarżący zarzucił, iż organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do stwierdzenia zawartego w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, a dotyczącego zarzutu uprawy działek przez wydzierżawiającego sprzecznie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Skarżący stwierdził, iż oświadczenia złożone przez J. P. sformułowane "uprawiałem zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej", są nieprawdziwe. Uzasadniając powyższe stwierdzenie, Skarżący wskazał, iż Pan J. P. naruszył stosunki wodne poprzez zniszczenie rowu odpływowego od istniejącego tam basenu przeciwpożarowego. Według Skarżącego J. P. uprawiając przedmiotowe działki realizował jego wolę (właściciela działek). Ponadto Skarżący wniósł o dokonanie niezbędnych czynności potwierdzających przedstawiony fakt (naruszenie stosunków wodnych) i dołączenie dowodu do akt sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 111/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Pana J. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2008 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz decyzji organu II instancji z dnia 9 stycznia 2008 r. W skardze, powołując się na art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zarzucono między innymi naruszenie art. 34 w zw. z art. 109 p.p.s.a. poprzez nie odroczenie rozprawy pomimo zaistnienia ważnych powodów i uniemożliwienie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi przygotowania się do sprawy, w sytuacji gdy pełnomocnik wyznaczony został do reprezentowania skarżącego w dniu 16 maja 2008 r. (dzień otrzymania informacji z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - pełnomocnictwo udzielone zostało przez skarżącego i otrzymane drogą listowną dopiero w dniu 28 maja 2008 r. - a pełnomocnik przebywał do dnia 29 maja 2008 r. na urlopie poza granicami kraju i ustanowienie substytuta do wykonania fotokopii akt sprawy stało się możliwe dopiero w dniu 30 maja 2008 r.). W ocenie skarżącego naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pozbawiło skarżącego możliwości przedstawienia argumentacji prawnej i faktycznej uzasadniającej skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 984/08, za zasadny uznał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 109 p.p.s.a., poprzez nieodroczenie rozprawy dla umożliwienia wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi przygotowania się do sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii okresu czasu, jaki powinien mieć pełnomocnik procesowy wyznaczony z urzędu na zajęcie stanowiska w sprawie, może znaleźć odpowiednie zastosowanie przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie NSA, w świetle tego przepisu organ, administracji publicznej powinien przekazać wniesioną za jego pośrednictwem skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Skoro więc dla organu, który zna sprawę, bo wydał zaskarżoną decyzję, powołany wyżej przepis wyznacza termin trzydziestu dni, to konstatował dalej sąd kasacyjny, trudno byłoby znaleźć argument przemawiający za wyznaczeniem pełnomocnikowi z urzędu krótszego terminu na przygotowanie stanowiska w sprawie, tym bardziej, gdy w przeciwieństwie do organu, nie zna on sprawy. W świetle pisma pełnomocnika z urzędu z dnia 30 maja 2008 r. powyższy termin nie został mu przyznany, a zatem stwierdził NSA, pełnomocnik procesowy skarżącego w dostatecznym stopniu uprawdopodobnił wniosek o odroczenie rozprawy w celu przygotowania stanowiska w sprawie, co uniemożliwił mu Sąd I instancji, naruszając art. 109 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym nieważność postępowania (art. 193 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził natomiast w rozpatrywanej sprawie naruszenia innych unormowań. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po ponownym rozpatrzeniu skargi, sąd oddalił ją uznając za bezzasadną. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, w świetle oceny materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, dokonanej przez organy administracji, nie można uznać, że Skarżący prowadził w 2005 r. działalność rolniczą na nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych 26, 27 i 28. Z obowiązującego w 2005 r. przepisu zawartego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., jednoznacznie wynikało, że płatność ONW udzielało się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.). Ponadto niezbędną przesłanką była łączna powierzchnia działek rolnych - co najmniej hektar, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza. W myśl zaś § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. W ocenie Sądu, zasadnie przyjęły organy administracji, że nie ma znaczenia w tej sprawie fakt, iż J. P. uprawiał przedmiotowe grunty z naruszeniem stosunków wodnych, a zatem również sprzecznie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Ten element, w żaden sposób nie wpływał na pozbawienie prawa Skarżącego do otrzymania płatności ONW. Ustalenia w powyższym zakresie nie zmieniłyby bowiem faktu, iż Skarżący nie prowadził na wspomnianych gruntach działalności rolniczej, a w konsekwencji w ogóle nie był uprawniony do otrzymania wspomnianych płatności. Słusznie uznały organy administracji, że nie można przyjąć, iż J. P. uprawiając grunty realizował tylko wolę Skarżącego. Zapisy umowy dzierżawy z dnia 3.04.2001 r., zawartej na okres od 3.04.2001 r. do 30.04.2011 r. dotyczącego nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych 26, 27 i 28, wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 18.06.2005r., a także fakt wystąpienia Skarżącego do Sądu o zwrot przedmiotowej nieruchomości, jednoznacznie wskazują, że to Skarżący, a nie J. P. prowadził na przedmiotowych gruntach działalność rolniczą. Nie została zatem zachowana podstawowa przesłanka wymagana do uzyskania płatności ONW, tj. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych. Ponownie należy także podkreślić, że nie mają znaczenia ustalenia zawarte między dzierżawcą a wydzierżawiającym w przedmiocie tego, kto wystąpi z wnioskiem o uzyskanie płatności ONW. W tej sytuacji, Sąd uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Ponownie należy również podkreślić, że przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy administracyjne uprawnione były do zastosowania przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), przewidującego wyłączenie z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. W takim stanie prawnym i faktycznym, Sąd uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.