I SA/Bk 297/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 8 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2016 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nieznajdujących pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym 2010 oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania za 2010 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 600 zł podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synem J. K. (22 lata). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu prowadzenia działalności dorywczej w wysokości średnio 2.600 euro. J. K. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu skarżącego. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: rata spłaty pożyczki (odsetki) zaciągniętej w 2002 r. na kwotę 80.000 £ (funtów szterlingów) w wysokości 67 £; rata spłaty zobowiązania z tytułu długu wekslowego w wysokości 198.000 euro – spłacane odsetki w kwocie 247 euro; rata spłaty pożyczki (odsetki) zaciągniętej w 2009 r. na kwotę 40.000 £ w wysokości 34 £; czynsz za wynajęcie domu w Hiszpanii – 1.000 euro; opłaty za media 80 euro; inne koszty utrzymania wnioskodawcy i syna – 1.000 euro. A. K. wyjaśnił, że od 2000 r. razem z studiującym synem zamieszkuje na terenie Hiszpanii. Skarżący nie uzyskuje dochodów na terenie Polski, nie posiada również majątku i zgromadzonych oszczędności. Charakter wykonywanych przez wnioskodawcę czynności zarobkowych wymusza przebywanie przez niego na terenie Hiszpanii lub Wielkiej Brytanii. Z uwagi na wysokie koszty utrzymania oraz czynsze w Wielkiej Brytanii A. K. mieszka w Hiszpanii. Kryzys ekonomiczny w Hiszpanii spowodował, że dochody skarżącego spadły w okresie trzech ostatnich lat o 80%. W rezultacie ustaleń podjętych po rozwodzie wnioskodawcy z A. K. (podział majątku), mieszkanie w W. otrzymał syn K. K. natomiast dom jednorodzinny w G. przeszedł na własność syna J. K. Z pełnomocnikiem doradcą podatkowym W. A. obowiązuje skarżącego porozumienie, że pełnomocnik otrzyma wynagrodzenie za zastępstwo procesowe przed sądem administracyjnym w przypadku uwzględnienia skargi i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego. W takiej sytuacji pełnomocnik otrzyma wynagrodzenie w wysokości 100% zwrotu kosztów zastępstwa po uprawomocnieniu się wyroku (k. 34 – 36). Postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r., referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, posiadanie przez Skarżącego stałego źródła dochodu w postaci prowadzonej działalności - usługi konsultingowe (konsulting biznesowy) pozwala na uznanie, iż jest on w stanie pokryć połowę kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślił, że Skarżący osiąga znaczny miesięczny dochód tj. 2.056 £ (11.390,24 zł). Skarżący dysponując tym wynagrodzeniem oraz mając świadomość prowadzenia postepowania sadowoadministracyjnego i związanych z nim kosztów powinien wygospodarować przynajmniej część tej kwoty na pokrycie połowy kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Skarżący i w złożonym przez profesjonalnego pełnomocnika sprzeciwie dokonał rozliczenia dochodów i wydatków Skarżącego. Z przeprowadzonej analizy wynika, że Skarżący wszelkie dochody przeznacza na własne utrzymanie, a zatem nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi, nawet pomniejszonego o 50 %. Podkreślił, że owszem Skarżący uzyskuje wysokie dochody ale jedynie w odniesieniu do realiów Polski. Tymczasem Skarżący od co najmniej 2000 r. nie mieszka w Polsce, a zatem także wydatki ponosi w euro i funtach brytyjskich. Pełnomocnik Skarżącego odwołał się również do art. 45 Konstytucji RP, podkreślając że Skarżący rozumie konieczność ponoszenia kosztów sądowych, dlatego też wystąpił o zwolnienie od kosztów ponad kwotę 600 zł, którą to kwotę jest w stanie uiścić bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 §1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego, przyjąć należy, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie (obniżone o 50%), w szczególności że obecnie ograniczają się one do wpisu od skargi w kwocie 3 377,00 zł. Wskazać przede wszystkim należy, że Skarżący, jak wskazuje we wniosku i sprzeciwie, od wielu lat zamieszkuje w Hiszpanii a utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej w Wielkiej Brytanii. Uzyskuje średniorocznie dochody w wysokości ponad 2000 funtów brytyjskich, które przeznacza na utrzymanie siebie i syna w Hiszpanii, w szczególności opłacenie czynszu za mieszkanie, media oraz inne koszty utrzymania. Dodatkowo Skarżący spłaca zaciągnięte pożyczki w euro i funtach brytyjskich. Z tak opisanej sytuacji majątkowej Skarżącego nie można wywieść wniosku, aby znajdował się on w trudnej czy tragicznej sytuacji majątkowej. Wręcz przeciwnie – jest osobą majętną, którą stać na wynajem mieszkania, którego czynsz wynosi 1000 euro miesięcznie, ponosi dość wysokie, bliżej niesprecyzowane i nieudokumentowane wydatki na utrzymanie siebie i syna w wysokości kolejnego 1000 euro miesięcznie. Zgodzić się niewątpliwe należy z pełnomocnikiem Skarżącego, że w Hiszpanii kosztu utrzymanie są zdecydowanie wyższe niż w Polsce, nie zmienia to jednak faktu, że uzyskiwane przez Skarżącego dochody są znaczne. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący jest zobowiązany po ponoszenia kosztów sądowych w Polsce, których wysokość jest kalkulowana przez ustawodawcę z uwzględnieniem sytuacji majątkowej osób zamieszkujących w Polsce. Zatem uiszczenie kwoty 3 377 zł tytułem połowy wpisu od skargi, która to kwota nie przekracza 1/3 miesięcznych dochodów Skarżącego, z pewnością pozostaje w zasięgu możliwości finansowych Skarżącego, szczególnie że Skarżący nie sprecyzował na co przeznacza miesięcznie kwotę 1000 euro związaną z bieżącym utrzymaniem siebie i syna. Końcowo podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowych w zaskarżonym postanowieniu, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżący, bowiem dysponuje on znacznymi dochodami, umożliwiającymi bezproblemowe utrzymanie siebie i syna w Hiszpanii, ponoszeniem kosztów wynajmu mieszkania, utrzymania samochodu i innymi wydatkami. Stwierdzić tym samym należało, że brak było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie Skarżącego w wysokości połowy kosztów sądowych z pewnością nie ogranicza jego prawa do sądu, bowiem tak ukształtowany obowiązek ponoszenia kosztów sądowych pozostaje w możliwościach finansowych Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.