I SA/Bk 302/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata M. Ł. kwotę brutto 732,00 zł (słownie: siedemset trzydzieści dwa złote), w tym VAT 132,00 zł (słownie: sto trzydzieści dwa złote) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. W dniu [...] maja 2006 r. Pan J. I. (w dalszej części uzasadnienia także, jako: "skarżący"), złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (w skrócie: "BP ARiMR") wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. W dniu [...] maja 2006 r. Kierownik BP ARiMR powziął informację, że grunty rolne zadeklarowane we wniosku jako działki o identyfikatorach A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K są użytkowane przez innego producenta rolnego. W celu ustalenia okoliczność faktycznego użytkownika działek rolnych położonych na działkach nr [...], [...] i [...] w powiecie s., gminie S. obręb S., w dniu [...] grudnia 2006 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem świadków. W dniu [...] lutego 2007 r. Kierownik BP ARiMR w S. wydał decyzję Nr [...], w której odmówił przyznania skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] kwietnia 2007 r. Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik BP ARiMR zarządził przeprowadzenie kolejnej rozprawy administracyjnej, która odbyła się [...] sierpnia 2007 r. Następnie w dniu [...] kwietnia 2008 r. wydał decyzję Nr [...], w której odmówił przyznania stronie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wskazując, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż Skarżący w 2006 r. nie był użytkownikiem działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], położonych w powiecie s., gminie S., obrębie ewidencyjnym S. oraz nie prowadził na nich działalności rolniczej w okresie objętym wnioskiem. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] maja 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2008 r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w świetle § 2 i § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm., dalej w skrócie: "rozp. RM z 14.04.2004 r."), podstawowymi przesłankami pozwalającymi na uzyskanie płatności ONW są: wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych oraz prowadzenie tej działalności zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. W decyzji wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż w 2006 r. Skarżący nie był użytkownikiem działek o nr ewidencyjnych: [...], [...], [...] położonych w powiecie s., gminie S., obrębie ewidencyjnym S. oraz nie prowadził na nich działalności rolniczej. Organ wziął pod uwagę zawarte w aktach przedmiotowej sprawy: protokoły przesłuchania świadków z rozpraw administracyjnych przeprowadzonych w dniach [...] grudnia 2006 r. i [...] sierpnia 2007 r.; protokół z przesłuchania świadka w dniu [...] października 2007 r.; umowę dzierżawy zawartą w dniu [...] kwietnia 2001 r. pomiędzy Panem J. I. oraz jego żoną Z. I. (wydzierżawiający), a Panem J. P. oraz jego żoną G. P. (dzierżawcy) na okres od [...] kwietnia 2001 r. do [...] kwietnia 2011 r. dotyczącą nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych [...], [...] i [...], oraz wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2005 r., jak również dowód w postaci decyzji Starosty S. nr [...] z [...] stycznia 2006 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wykreślenia dzierżawców J. i G. P. do gospodarstwa położonego we wsi S., gmina S., którego współwłaścicielami są J. i Z. I. Ponadto organ odwoławczy wziął pod uwagę fakt, że Państwo I. wystąpili do Sądu Rejonowego w S. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a na mocy ugody sądowej - wydanie nieruchomości rolnej będącej przedmiotem umowy dzierżawy, wyznaczono Państwu P. na [...] listopada 2007 r. Jednocześnie Sąd wskazał, że Państwo P. do terminu tego mają prawo i obowiązek zebrania wszystkich płodów rolnych. Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii, iż oprócz umowy dzierżawy istniało porozumienie (umowa ustna) zawarte w 2005 r. pomiędzy wydzierżawiającymi a dzierżawcami, które precyzowało warunki umowy dzierżawy, organ odwoławczy w pełni podzielił ocenę tego porozumienia dokonaną przez Kierownika BP ARiMR, że dotyczyło ono jedynie ustalenia, kto od 2005 r. będzie wnioskował o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Organy odwoławczy podniósł, iż art. 70 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), nakazuje stosowanie między innymi art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności na bazie powierzchni gruntów rolnych - zatem m.in. w odniesieniu do płatności ONW. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Za daną grupę upraw uważa się obszary ONW. W przedmiotowej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do otrzymania płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), a powierzchnią stwierdzoną w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wynosiła 100 %, a zatem Skarżącemu na 2006 r. płatność z tytułu ONW nie przysługiwała. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, Skarżący wywiódł do tut. Sądu skargę, zarzucając w niej, że organ odwoławczy nie dokonał starannej analizy materiału dowodowego dotyczącego ustnej umowy zawartej z J. i G. P. Podniósł, że umowa ustna czyni jego osobę faktycznym użytkownikiem uprawnionym do dopłat. Zdaniem autora skargi organ nie dokonał przy tym starannej oceny prawdomówności świadków. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie: "u.p.p.s.a.". Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, więc eliminowanie z obrotu prawnego aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: jest zgodna z normami materialnego prawa oraz została wydana zgodnie z normami prawa procesowego. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa przez organy rozstrzygające w przedmiocie wniosku Skarżącego o przyznanie płatności ONW na rok 2006. Sąd zauważa, że zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozp. RM z 14.04.2004 r., płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.), jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. W myśl zaś § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Kluczowym elementem do ubiegania się o tzw. płatności ONW jest zatem faktyczna uprawa gruntu rolnego przez producenta rolnego na zgłoszonych do płatności działkach rolnych. Właśnie na tle faktycznej uprawy gruntów rolnych, położonych w gminie S., obrębie ewidencyjnym S., zrodził się spór, co do przyznania Skarżącemu płatności ONW na rok 2006. W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że w myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm. (dalej w skrócie: "K.p.a."), w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy materialnej jest naczelną zasadą postępowania, która ma ogromne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji do prawidłowej subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod właściwą normę prawną. Konkretyzację zasady wyrażonej w tym uregulowaniu zawiera przepis art. art. 77 § 1 K.p.a., statuujący zasadę prawdy obiektywnej (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy). Organ oceniając materiał dowodowy nie może pominąć żadnego z zebranych dowodów, jednakże dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), organ oceniając znaczenie i wartość dowodów dla sprawy może odmówić poszczególnym dowodom wiarygodności, obowiązany jest wówczas do wskazania przekonywujących podstaw dokonanej oceny i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie, organy administracji zgromadziły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, która nie nosi cech dowolności. Ustalenia organów administracji, iż Skarżący w okresie objętym wnioskiem, faktycznie nie prowadził działalności rolniczej na przedmiotowych gruntach, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. W szczególności, mając na względzie zapisy umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2001 r., dotyczącej nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni [...] ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych [...], [...] i [...], wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2005 r., a także fakt wystąpienia Skarżącego do Sądu o wydanie przedmiotowej nieruchomości - nie sposób przyjąć za zasadne twierdzenie Skarżącego, iż to on był faktycznym użytkownikiem tych gruntów, uprawnionym do dopłat. Ponadto przed Sądem Rejonowym w S. w dniu [...] maja 2007 r. doszło do zawarcia ugody między Skarżącym i jego małżonką oraz Panem J. P. i Panią G. P. Zgodnie z jej treścią, Państwo P. zobowiązali się do wydania Państwu I. przedmiotowej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości S. gmina S. w nieprzekraczalnym terminie do [...] listopada 2007 r. Jednocześnie dzierżawcy uzyskali prawo i obowiązek zebrania do tego terminu wszystkich plonów rolnych z gruntów rolnych oznaczonych nr geodezyjnymi [...], [...], [...] położonych w w/w miejscowości (sygn. akt [...]). Również zeznania świadków są jednoznaczne w swej wymowie. Z zeznań m.in. F. D., A. D., G. L., B. W. Z. wynika, iż działalność rolniczą na przedmiotowej nieruchomości rolnej prowadzili Państwo J. i G. P. Organy oceniły zeznania w sposób swobodny, wyciągając logiczne wnioski z twierdzeń Skarżącego, Państwa P. oraz pozostałych świadków przesłuchanych podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2007 r. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że w 2006 r. Skarżący nie prowadził działalności rolniczej na przedmiotowych gruntach rolnych, co w świetle § 2 ust. 1 cytowanego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wyklucza możliwość przyznania jego osobie płatności ONW do tychże gruntów na 2006 r. Sąd jeszcze raz pragnie podkreślić, iż przepisy odnoszące się do przyznawania płatności ONW mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Podstawowym warunkiem do uzyskania płatności ONW jest przede wszystkim wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach. Nie mają w tym przypadku znaczenia ustalenia zawarte między dzierżawcą a wydzierżawiającymi w przedmiocie tego, kto wystąpi z wnioskiem o uzyskanie płatności ONW. W takim stanie prawnym i faktycznym, Sąd uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. W szczególności należy wskazać, iż przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy administracyjne uprawnione były do zastosowania przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu orzeczono natomiast przy zastosowaniu art. 250 u.p.p.s.a.