I SA/Bk 307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi E. i T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. Państwo E. i T. C. zwrócili się do Prezydenta B. o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za 2005 r., naliczonego od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku podali, że zlikwidowano sieć wodno-kanalizacyjną związaną z ich budynkiem, a tym samym pozbawiono ich budynek infrastruktury niezbędnej do jego użytkowania, a w szczególności do prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym pozbawiono ich możliwości eksploatacji budynku i prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym uniemożliwiono osiąganie środków finansowych na utrzymywanie rodziny oraz dokonywanie opłat. Podniesiono również, że bezprawne działania Prezydenta zmusiły ich do zaciśnięcia kredytów na bieżące utrzymanie, ponieważ wszystkie ich oszczędności zostały zagrabione z ich konta na pokrycie podatku od nieruchomości w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., znak: [...] organ odmówił umorzenia zaległego podatku od nieruchomości w kwocie 2049,40 zł, uznając, że kondycja finansowo-ekonomiczna skarżonych w świetle zebranego materiału dowodowego (stałe dochody) nie może być uznana za wyjątkową lub uniemożliwiającą realizację zobowiązań, tym samym uznano, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", o której mowa w art. 67a §1 ustawy Ordynacja podatkowa. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący podnieśli, iż Prezydent B. wielokrotnie naruszył prawo w ich sprawach z zakresu prawa budowlanego, co zostało potwierdzone orzeczeniami innych organów. Dodali, że od 2002 r. nie prowadzą we wspomnianym budynku działalności gospodarczej i tam nie zamieszkują. Ich zdaniem, obniżenie zdolności płatniczych zostało spowodowane przez Prezydenta B., poprzez pozbawienie ich od 2002 r. warunków do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu korzyści finansowych. W piśmie z dnia [...].04.2006 r., skierowanym do Kolegium Skarżący zwrócili się z pytaniem, czy Prezydent B. miał prawo dokonać zajęcia egzekucyjnego z rachunku bankowego dochodzonej kwoty przez rozpoznaniem odwołania przez organ odwoławczy. W kolejnym piśmie z [...].04.2006 r., skierowanym do Kolegium, wnieśli o umożliwienie im uczestnictwa w postępowaniu jako stronom. Uzupełnili swoje zarzuty, wskazując na wysokie wydatki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że nie jest umocowane prawnie do oceny działań Prezydenta B. w sprawach wskazanych przez Skarżących, chyba że działanie organu I instancji mogło mieć wpływ na sytuację podatników, którą z godnie z art. 67 a Ordynacji podatkowej dla potrzeb niniejszej sprawy można byłoby uznać za ważny interes podatników lub interes społeczny. Powołując się na postanowienia art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej wskazano, że samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym, że sprawy dotyczące umorzenia zaległości podatkowych należą do kategorii spraw w których rozstrzygnięcia zaliczane są do sfery uznania administracyjnego organu podatkowego samorządowe kolegium odwoławcze nie może orzec reformatoryjnie i orzec zgodnie z wnioskiem - umarzając zaległość podatkową. Wskazano, że w sprawie, nawet przy założeniu, że w innych postępowaniach prowadzonych z udziałem skarżących, Prezydent B. naruszał prawo, czego skutkiem było pogorszenie sytuacji materialnej Skarżących, to efekt działania Prezydenta w stosunku do Stron, w połączeniu z innymi okolicznościami w sprawie, nie może być uznany za "ważny interes podatnika" w rozumieniu powołanego przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej - w świetle całości zebranego materiału dowodowego. Świadczą o tym wysokie stałe dochody Skarżących, ich status majątkowy oraz relatywnie niezbyt wygórowana wielkość obciążeń finansowych, jakie ponoszą i mają ponieść. W dalszej części uzasadnienia Kolegium nie wykluczyło, iż opisane przez Skarżących działania Prezydenta B. mogły spowodować obniżenie dochodów Skarżących, jednakże w sprawie ustalenia odpowiedzialności cywilnej Gminy B. właściwy jest sąd powszechny i to on winien ustalać wielkość ewentualnego odszkodowania. Ewentualne szkody Skarżących mogą być dochodzone według przepisów prawa cywilnego i nie ma podstaw do ich kompensowania umorzeniem zaległości podatkowej w trybie postępowania administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję Kolegium, Skarżący przytoczyli argumentację zawartą w odwołaniu. W ich ocenie okoliczność, że w wyniku błędnej decyzji Prezydenta ich budynek położony w B. przy ul. [...], nie może być użytkowany od 2002 r. jest tzw. ważnym interesem podatnika przemawiającym za umorzeniem wnioskowanej zaległości w podatku od nieruchomości za 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymało argumentacje zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że w niniejszej sprawie, nawet przy założeniu, że w innych postępowaniach prowadzonych z udziałem skarżących, Prezydent B. naruszał prawo, czego skutkiem było pogorszenie sytuacji materialnej Skarżących, to efekt działania Prezydenta w stosunku do Stron, w połączeniu z innymi okolicznościami w sprawie, nie może być uznany za "ważny interes podatnika" w rozumieniu powołanego przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej - w świetle całości zebranego materiału dowodowego. Świadczą o tym wysokie stałe dochody Skarżących, ich status majątkowy. Zdaniem Kolegium, ocena sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżących dokonana przez organ pierwszej instancji nie jest dowolna i zawiera potwierdzenie w materiale dowodowym. Kolegium uznało, że nie ma potrzeby przeprowadzania posiedzenia w niniejszej sprawie, bowiem materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący. Kolegium nie dopatrzyło się też stronniczości w działaniu organu pierwszej instancji oraz wyjaśniło, że zaległość podatkowa może być egzekwowana przed ostatecznym rozstrzygnięciem w przedmiocie jej umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Sąd administracyjne został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, mają wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd administracyjny nie jest, więc organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i w przypadku orzeczeń wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny. Zgodnie z postanowieniami art. 67a §1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższe oznacza, że organy podatkowe decyzję o umorzeniu zaległości podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że sądy administracyjne nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej, zatem nie mogą rozstrzygać o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu, co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi (podobnie NSA w wyroku z 01.06.1994 r., sygn. akt III SA 1734/93, publ. Wspólnota 1994/42/16) Organ podatkowy podejmując decyzję powinien wyważyć interes jednostki i interes majątkowy gminy mając na uwadze, że zasadą konstytucyjną jest obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (art.84 Konstytucji RP), a uregulowana w art.67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest ograniczeniem tej zasady. W rozpatrywanej sprawie rozważone zostały argumenty skarżących, co do występowania ważnego interesu podatnika, a zajęte w tym zakresie stanowisko zostało uzasadnione. Sąd zgadza się z oceną, że utraty ewentualnych korzyści, tj. dochodów z wynajmu budynku położonego w B. przy ul. [...], nie można utożsamiać z ważnym interesem podatnika, o którym mowa w art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa oraz, że ewentualna szkoda skarżących będąca wynikiem błędnych decyzji wydanych w innym postępowaniu nie może być kompensowana poprzez umorzenie zaległości podatkowych w trybie przepisów ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami). W sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy oraz sporządzono protokół o stanie majątkowym, na którego postawie zbadano stan materialny i rodzinny wnioskodawców. W związku z powyższym podjętemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności i należy uznać, że mieści się ono w ramach przyznanego organom podatkowym uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie sformułowano żadnych zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych związanych z wydaniem zaskarżonej decyzji. Naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów w stopniu mającym wpływ na rozstrzygniecie sprawy nie dostrzega również Sąd. Skarga nie jest, więc uzasadniona, co w świetle art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowiło podstawę jej oddalenia.