I SA/Bk 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2002 r., nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. S. [...] w B. obowiązek administracyjny o charakterze niepieniężnym. Wykonanie tego obowiązku było przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. W toku tego postępowania organ wydał postanowienie o nałożeniu na Wspólnotę grzywny w wysokości 25.000 zł w celu przymuszenia jej do wykonania obowiązku wynikającego z wydanej decyzji. Grzywna ta, jako należność pieniężna, została wyegzekwowana w odrębnym postępowaniu egzekucyjny przeprowadzonym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Decyzją z [...] października 2007 r., nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] czerwca 2002 r., nr [...]. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wydał [...] czerwca 2008 r. dwa postanowienia: pierwsze o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków wynikających z decyzji, której stwierdzono nieważność, a drugie o uchyleniu czynności egzekucyjnych i zwrocie kwoty grzywny ściągniętej od Wspólnoty Mieszkaniowej w drodze egzekucji przeprowadzonej przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. W związku z powyższym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. zwrócił Wspólnocie Mieszkaniowej koszty prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 1911,16 zł. Jednocześnie organ egzekucyjny wydanym [...] listopada 2009 r. postanowieniem obciążył tymi kosztami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., jako wierzyciela dochłodzonej od Wspólnoty grzywny. Na powyższe postanowienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ egzekucyjny nieprawidłowo obliczył wysokość kosztów egzekucyjnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie z [...] lutego 2010 r., nr [...], w którym obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec majątku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. S. [...] w B. w kwocie 1933,13 zł. Na koszty te złożyła się opłata za zajęcie rachunku bankowego w kwocie 1250 zł, opłata manipulacyjna w wysokości 250 zł oraz odsetki ustawowe w kwocie 433.13 zł. naliczone od dnia pobrania ich od zobowiązanego do dnia ich przekazania zobowiązanemu. Zdaniem organu egzekucyjnego obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest zasadne, bowiem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. będącej podstawą postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał przepisy art. 64c § 3, 7, 9 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie "u.p.e.a." Również i to postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., który podnosił, że decyzja, która była podstawą postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym, w trakcie którego wydane było postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, była w chwili wszczęcia i prowadzenia tych postępowań ostateczna i wymagalna. Na każdym etapie wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem, a w związku z tym organ nadzoru budowlanego niezasadnie został obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem wierzyciela, iż postępowanie administracyjne, w którym nałożono na Wspólnotę obowiązek o charakterze niepieniężnym, a także postępowanie egzekucyjne dotyczące tego obowiązku oraz postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny są odrębnymi postępowaniami. Organ podkreślił jednak, iż postępowania te w niniejszym przypadku są ściśle ze sobą powiązane, bowiem stwierdzenie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] października 2007 r. nieważności decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] czerwca 2002 r. wpłynęło zarówno na postępowanie egzekucyjne obowiązków o charakterze niepieniężnym, jak i na postępowanie egzekucyjne należności pieniężnych. W tych okolicznościach spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 64c § 3 u.p.e.a., pozwalające na obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, że wszczęte i prowadzone w tej sprawie postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne było badane przez WSA w Białymstoku, zarówno na etapie zarzutów, jak i po postanowieniu o nałożeniu grzywny i w obu przypadkach skargę oddalono. Ponadto, nie stwierdzono nieważności tytułu egzekucyjnego ze skutkiem wstecznym. Postępowanie egzekucyjne umorzono, a następnie uchylono czynności egzekucyjne i zwrócono zobowiązanemu kwotę grzywny. Powodem zmiany postępowania była zmiana stanu faktycznego, a nie uznanie, że było ono wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem. Zdaniem Skarżącego, nieuzasadnione jest ponoszenie przez organ egzekucyjny negatywnych konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez inny organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Należy na wstępie podkreślić, że bezsporne są okoliczności faktyczne tej sprawy. Nie budzi wątpliwości fakt stwierdzenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieważności decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] czerwca 2002 r., która była źródłem obowiązku o charakterze niepieniężnym i podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej. W związku zaś z tą egzekucją zostało wydane postanowienie o nałożeniu na Wspólnotę Mieszkaniową grzywny, która z kolei była przedmiotem egzekucji prowadzonej w tej sprawie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Nie budzi też wątpliwości fakt, iż w związku z unieważnieniem decyzji z [...] czerwca 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące wynikającego z tej decyzji obowiązku, a także uchylił czynności egzekucyjne i zwrócił Wspólnocie Mieszkaniowej wyegzekwowaną w drodze egzekucji administracyjnej kwotę grzywny w wysokości 25.000 zł. Istota powstałego w tej sprawie sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy w tych okolicznościach faktycznych organ egzekucyjny zasadnie zastosował przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. i na jego podstawie obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w przedmiocie grzywny nałożonej na Wspólnotę Mieszkaniową w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. W myśl art. 64c § 3 u.p.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z przepisu tego wynika, że warunkiem obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest wykazanie, że spowodował on wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Zdaniem Sądu w tej sprawie warunek ten zostały spełniony. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej w B. zwracając uwagę, że choć postępowanie w przedmiocie nałożonego na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku o charakterze niepieniężnym, postępowanie egzekucyjne dotyczące tego obowiązku, jak i postępowanie egzekucyjne dotyczące nałożonej na Wspólnotę grzywny w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku, są pod względem formalnym oddzielnymi sprawami, to jednak pozostają one ze sobą w ścisłym związku. Gdyby bowiem nie wydana wobec Wspólnoty Mieszkaniowej decyzja z [...] czerwca 2002 r., nie byłoby podstaw do prowadzenia wobec niej postępowań egzekucyjnych, dotyczących wynikającego z tej decyzji obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz obowiązku uiszczenia nałożonej na Wspólnotę grzywny. Stwierdzenie nieważności tej decyzji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oznacza, że z mocą wsteczną (ex tunc) obalone zostały wszelkie skutki, jakie ta decyzja wywołała w czasie swego obowiązywania. Jednym z takich skutków było wszczęcie i prowadzenie wobec Wspólnoty Mieszkaniowej postępowania egzekucyjnego w przedmiocie nałożonej na nią grzywny. Oczywiście, do czasu obowiązywania decyzji z [...] czerwca 2002 r. wiązała ona jej adresatów i mogła być podstawą podejmowanych wobec Wspólnoty czynności egzekucyjnych, które zostały wówczas ocenione przez Sąd jako prawidłowe. Jednak późniejsze stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że ze skutkiem wstecznym odpadła podstawa faktyczna i prawna do podejmowania tych czynności. Należy zauważyć, że w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] czerwca 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. zwrócił Wspólnocie Mieszkaniowej wyegzekwowaną od niej kwoty grzywny, zaś Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. zwrócił jej koszty postępowania egzekucyjnego. Oczywistym bowiem jest, że w takich przypadkach koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą obciążać dłużnika, skoro to nie on ponosi odpowiedzialność za wszczęcie i prowadzenie wobec niego egzekucji. Słusznie więc organy egzekucyjne uznały, że koszty te powinien ponieść wierzyciel, stosowanie do art. 64c § 3 u.p.e.a. Błędne jest stanowisko Skarżącego, że kwestia zwrotu kosztów egzekucyjnych winna być dochodzona w postępowaniu przed sądami cywilnymi. Unormowania zawarte w przepisach art. 64c § 1-12 u.p.e.a. wskazują, że rozliczenia w zakresie kosztów postępowania egzekucyjnego dokonuje organ egzekucyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).