I SA/Bk 32/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marcin Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lutego 2008 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania obejmujących koszty opinii biegłego 1. uchyla zaskarżone postanowienie. 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego W. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie. Pan W.G. (zwany dalej: "skarżącym"), w dniu [...] maja 2007 r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki [...], o pojemności skokowej silnika [...] cm3, wyprodukowany w 2006 r. Do zgłoszenia celnego nr [...] załączono m.in.: umowę kupna-sprzedaży z dnia [...].03.2007 r., wystawioną przez firmę "A" ze Stanów Zjednoczonych na rzecz skarżącego dotyczącą zakupu samochodu osobowego za kwotę 2.800,00 USD (nr identyfikacyjnym pojazdu [...]); dokument "Salvage Certificate Of A Vehicle " z [...] lutego 2007 r., Nr [...]; fakturę za transport z [...] kwietnia 2007 r.; oświadczenie dotyczące kosztów transportu krajowego. W tym samym dniu organ celny przeprowadził w obecności skarżącego rewizję celną towaru w wyniku, której stwierdzono uszkodzenia: pokrywy silnika, błotnika prawego i lewego, chłodnicy, poduszko powietrznej kierowcy oraz braki zderzaka przedniego, atrapy przedniej, reflektorów. Organ celny analizując wartości pojazdów tej samej marki i typu z zastosowaniem notowań internetowych na rynku kraju eksportu powziął wątpliwość czy zadeklarowana przez skarżącego wartość transakcyjna jest całkowitą faktycznie zapłaconą ceną za samochód osobowy marki [...], o czym powiadomił skarżącego pismem z [...] maja 2007 r. W piśmie tym, organ celny poinformował również, iż zgodnie z art. 181a ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny organy celne, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, ze zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą, faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, to nie muszą ustalać wartości celnej importowanych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Następnie pismem z [...] maja 2007r. Urząd Celny w Ł. powołał biegłego należącego do Ekspertów Techniczno-Motoryzacyjnych " Rzeczoznawcy - PZM " S.A z Ł., celem określenia średniej wartości rynkowej pojazdu z uwzględnieniem korekt za braki, uszkodzenia i przebieg oraz podanie źródła na podstawie, którego określono wartość pojazdu. Biegły przedłożył ocenę techniczną Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., określającą wartość rynkową przedmiotowego pojazdu, podając sposób obliczenia tej wartości, do której załączył fakturę VAT z [...] maja 2007 r. Nr [...] za wykonanie usługi, na łączną kwotę [...] zł. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. postanowieniem z [...] października 2007 r. Nr [...], obciążył skarżącego kosztami postępowania w kwocie [...] zł, na które składały się koszty przeprowadzenia ekspertyzy przez biegłego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że przez zawinione działanie strony, należy rozumieć każde jej działanie, w następstwie, którego organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w czasie, którego konieczne jest przeprowadzenie określonych dowodów. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. wskazał ponadto, że metodą, która mogła znaleźć zastosowanie w powyższym przypadku jest metoda z art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego na podstawie, której w celu określenia wartości celnej można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W przypadku braku odpowiedniego notowania w katalogach lub stwierdzenia uszkodzeń w pojeździe wartość celną przedmiotowego towaru można ustalić z wykorzystaniem wiedzy specjalisty. W przedmiotowej sprawie ze względu na uszkodzenia zaistniała potrzeba powołania rzeczoznawcy. Przeprowadzona przez niego analiza potwierdziła znaczne zaniżenie wartości towaru podanej w załączonych do zgłoszenia celnego dokumentach, co było podstawą uznania przez organ, iż dodatkowe koszty postępowania powstały z winy skarżącego. Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...] listopada 2007 r. Nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że podstawą obciążenia skarżącego kosztami wykonania opinii był art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, przewidujący obciążenie strony kosztami powstałymi z jej winy. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że katalog kosztów w nim podanych nie jest katalogiem zamkniętym i ma charakter egzemplifikacyjny oraz, że przez zawinione działanie strony w rozumieniu art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej należy rozumieć każde działanie strony postępowania w następstwie, którego organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w czasie, którego konieczne jest przeprowadzenie określonych dowodów. Ponadto podniósł, że powołanie biegłego przez organ celny, dokonane w toku postępowania wyjaśniającego, znalazło swoje uzasadnienie w art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, który wskazuje, że w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ celny może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii, jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem opinie rzeczoznawców podlegają takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie przedkładany w toku prowadzonego postępowania. W przedmiotowej sprawie zaistniały wątpliwości, co do zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości celnej importowanego towaru, a w związku z tym powołano biegłego, w celu określenia stanu technicznego i wartości samochodu w stanie uszkodzonym. Opinia biegłego potwierdziła znaczne zaniżenie wartości towaru przedstawionego organowi celnemu, a co za tym idzie, jego nieprawidłowe zgłoszenie. Powyższe ustalenia były podstawą uznania, iż dodatkowe koszty postępowania powstały z winy Strony. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wniósł m.in. o: umorzenie jako bezprzedmiotowego, postępowania dotyczącego obciążenia strony kosztami postępowania w kwocie [...] zł, na które składają się koszty wykonania opinii technicznej samochodu osobowego marki [...]. Na rozprawie skarżący modyfikując wniosek skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto w uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi celnemu pierwszej instancji manipulowanie przeglądarką internetową poprzez zawężenie analizy ofert sprzedaży podobnych pojazdów tej samej marki i typu na rynku amerykańskim. Do skargi dołączono m.in. wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. w sprawie J. W. decyzję Nr [...], z dnia [...] listopada 2007 r. i postanowienie Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Wskazując na złamanie zasady równości wobec prawa skarżący podniósł, iż " w tym samym dniu tj. [...].11.2007 r. organy celne wydały w identycznej sprawie dwie różne decyzje i postanowienia". Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Natomiast odnosząc się do powoływania się przez skarżącego na rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. w sprawach dotyczących innej osoby, Dyrektor Izby Celnej w B. podniósł, że z uwagi na to, że każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie na podstawie zebranych przez organy celne materiałów dowodowych, w omawianej sprawie nie można mówić o złamaniu zasady równości wobec prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do postanowień art. 267 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.), stronę obciążają koszty powstałe z jej winy. Nie ma wątpliwości, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" oznacza, że katalog kosztów obciążających stronę zawarty w dalszej części wskazanego przepisu nie jest katalogiem zamkniętym i ma charakter egzemplifikacyjny. Tym niemniej, jeżeli organ w oparciu o ten przepis chce obciążyć stronę kosztami postępowania, musi przeprowadzić dowód na okoliczność, iż jedynie strona winna jest poniesienia kosztów, które nie powinny były powstać w toku prowadzonego postępowania. Dokonane ustalenia powinny znaleźć się w uzasadnieniu postanowienia, tak by strona mogła je zweryfikować np. w drodze postępowania zażaleniowego. Koszty postępowania związane są z wykonywaniem przez organy ich ustawowych uprawnień, są to, więc koszty związane ze wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania w danej sprawie. Obowiązkiem organów jest pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, dlatego też, co do zasady zdecydowana większość czynności dowodowych obciąża organ prowadzący postępowanie. Mając powyższe na uwadze nie do przyjęcia jest, zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji, że przez zawinione działanie strony w rozumieniu art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej należy rozumieć każde działanie strony postępowania w następstwie, którego organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i konieczne jest przeprowadzenie określonych dowodów. Katalog kosztów obciążających wyłącznie stronę postępowania zawarty w art. 267 §1 O.p., stanowi odstępstwo od zasady określonej w art. 264 O.p., zgodnie z którą koszty postępowania przed organami ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina i jako odstępstwo od zasady powinno być interpretowane w sposób ścisły (podobnie B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz, tom. II, wyd. TNOiK, Toruń 2007, s.641). Strona będzie, więc ponosić koszty postępowania wyłącznie w sytuacji, gdy przepis szczególny wyraźnie będzie nakładał na nią taki obowiązek. Dokonane przez ustawodawcę w art. 267 §1 pkt 5 O.p. przykładowe wyliczenie zawinionych przez stronę kosztów postępowania, które ją obciążają takich jak: dodatkowe koszty wynikłe wskutek niewykonania obowiązków wymienionych w art. 262 O.p., koszty wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, czy też koszty wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą, stanowi swego rodzaju wytyczne wyznaczające organom kierunek oceny kosztów poniesionych w trakcie postępowania z punktu widzenia ich zawinienia przez stronę. W tym pojęciu nie mieszczą się, więc koszty postępowania wynikające z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. W ocenie Sądu uznanie przez organy celne, że każde działanie strony postępowania w następstwie, którego organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i konieczne jest przeprowadzenie określonych dowodów prowadzi do powstania kosztów postępowania powstałych z jej winy wskazuje na naruszenie art. 267§1 pkt 5 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, poza tym organy nie wykazały, że koszty powołania biegłego nie powinny były powstać w toku prowadzonego postępowania, ani też nie przeprowadziły dowodu na okoliczność, iż jedynie strona winna była ponieść koszty postępowania związane z powołaniem biegłego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 264 i art. 267 §1 pkt 5 O.p. Powyższe uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, by skutecznie obciążyć stronę kosztami powołani biegłego, organy powinny przeprowadzić dowód potwierdzający, ze koszty powstały z winy skarżącego oraz, że jedynie strona winna była ponieść koszty prowadzonego przez organy celne postępowania, a dokonane ustalenia powinny znaleźć się w uzasadnieniu postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o tym, że postanowienie nie może być wykonane na podstawie art. 152 tejże ustawy.