I SA/Bk 325/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł w sprawie ze skargi C. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok z tytułu osiągnięcia przychodów z nieujawnionych źródeł przychodów p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. C. U. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł (k. 50) podając we wniosku, iż wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Na swoim utrzymaniu wnioskodawczyni ma dwudziestoletnią córkę. Skarżąca prowadzi produkcję rolną wielkotowarową, a dochód roczny z tego tytułu wynosi około 20.000 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom jednorodzinny w W. M. oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym wnioskodawczyni nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródło utrzymania wnioskodawczyni stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w wysokości 833 zł na jedną osobę miesięcznie. Skarżąca ponadto podniosła, iż dom jednorodzinny zabezpieczony jest hipoteką przymusową Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wnioskodawczyni ponosi w skali roku wydatki za: wodę – 612 zł, ścieki – 665 zł, energię elektryczną – 1.769 zł, gaz – 2.909 zł oraz ubezpieczenie KRUS -2.600 zł (k.50-51). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 04 października 2011 roku pełnomocnik skarżącej wskazał, iż bieżące dochody pokrywane są z gospodarstwa rolnego, w którym uzyskuje się takie płody rolne jak zboże oraz ziemniaki. Skarżąca nie posiada inwentarza żywego oraz nie otrzymała dopłat obszarowych. Rodzina skarżącej posiada samochód dostawczy V. S. [...]. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej przedstawiają się następująco: opłata za wodę – 51 zł, opłata za odprowadzenie ścieków – 55,40 zł, opłata za energię elektryczną – 147,40 zł, opłata za dostawę gazu – 242,42 zł, opłata podatku rolnego – 37,62 zł, koszty transportu, użycia maszyn rolniczych – 126,24 zł, opłata na ubezpieczenie społeczne rolników – 167,58 zł, zakup żywności – 503,94 zł, zakup odzieży i obuwia – 81,15 zł. Pełnomocnik podniósł ponadto, iż skarżąca nie posiada rachunków z tytułu sprzedaży płodów rolnych, gdyż są zbywane między rolnikami bez dokumentowania tego faktu, natomiast pozostałych dokumentów nie może w zakreślonym terminie przedstawić z uwagi na brak kontaktu z mocodawcami (k. 54-55). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu C. U. wykazała, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem oraz pełnoletnią córką, źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego tj. sprzedaży zboża oraz ziemniaków rolnych w kwocie 833 zł na jedną osobę w rodzinie. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 1.412,75 zł i przedstawiają się następująco: opłata za wodę – 51 zł, opłata za odprowadzenie ścieków – 55,40 zł, opłata za energię elektryczną – 147,40 zł, opłata za dostawę gazu – 242,42 zł, opłata podatku rolnego – 37,62 zł, koszty transportu, użycia maszyn rolniczych – 126,24 zł, opłata na ubezpieczenie społeczne rolników – 167,58 zł, zakup żywności – 503,94 zł, zakup odzieży i obuwia – 81,15 zł. W skład majątku C. U. wchodzi dom jednorodzinny w W. M. (zabezpieczony hipotecznie przez urząd skarbowy) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Ponadto skarżąca posiada samochód dostawczy V. S. [...]. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem wymaganych dokumentów poświadczających min. wysokość ponoszonych wydatków, uzyskiwanych dochodów oraz stanu konta bankowego uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej (możliwości płatniczych) wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazane wydatki skarżącej za jeden miesiąc zamykają się kwotą 1.412,75 zł. Podkreślić przy tym należy, iż po rozliczeniu bieżących wydatków rodziny skarżącej zostaje jeszcze kwota około 1.000 zł (833 zł x 3 = 2.499 zł k.65). Ponadto skarżąca poza zobowiązaniem podatkowym nie wykazała, aby posiadała jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i domu oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, co świadczy o dobrej kondycji finansowej jej rodziny. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, a te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż C. U. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 2.000 zł, nawet biorąc pod uwagę, iż jej mąż również jest zobowiązany do uiszczenia takiej samej kwoty z tytułu wpisu sądowego (sprawa sygn. akt I SA/Bk 324/11). Dodatkowo wnioskodawczyni pokrywa we własnym zakresie koszty pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżąca tego nie uczyniła. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.