I SA/Bk 329/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia chybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. oddala skargę Postanowieniem z [...] marca 2007 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że odwołanie z [...] stycznia 2007 r. od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] grudnia 2006 r. Nr [...] określającej T. W. (zwanemu dalej skarżący) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2001 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] grudnia 2006 r. została doręczona w trybie art. 148 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) przez pracowników Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w miejscu pracy, tj. w [...] w dniu 15 grudnia 2006 r. W związku z nieobecnością adresata odbiór decyzji pokwitowała osoba upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Organ wskazał, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w sekretariacie, a więc w miejscu, gdzie wpływa całość korespondencji kierowanej do zakładu do rąk osoby posiadającej dostęp do firmowych pieczątek. W związku z powyższym upoważnienie tej osoby do odbioru korespondencji, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B., nie budzi wątpliwości, nawet jeśli nie miało charakteru stałego (tj. zastępstwo pod nieobecność sekretarki). W konsekwencji doręczenie dokonane 15 grudnia 2006 r. jest skuteczne i rodzi określone skutki procesowe. Organ wskazał, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, a termin 14-dniowy do wniesienia odwołania upłynął 29 grudnia 2006 r. Z akt sprawy wynika, że odwołanie złożono 10 stycznia 2007 r., tj. z przekroczeniem terminu zawitego. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym z mocy art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), naruszenie art. 148 ustawy oraz nieprawidłowe odrzucenie odwołania jako złożonego po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżący wskazywał, że decyzję Nr [...] otrzymał za pośrednictwem poczty w dniu 3 stycznia 2007 r. i w ustawowym terminie wniósł odwołanie. Podnosił, że przedmiotowej decyzji określającej wysokość zobowiązania, z uwagi na bliski termin przedawnienia, nie próbowano doręczyć za pośrednictwem poczty. Za wszelką cenę starano się dostarczyć decyzję przed 31 grudnia 2006 r. Na zasadzie zmuszenia zażądano, aby pokwitowane zostały dokumenty przyniesione przez pracowników organu podatkowego. Adresat w tym czasie nie był w ogóle obecny w pracy z uwagi na fakt przebywania w delegacji oraz na zaległym urlopie wypoczynkowym, o czym osoba, której wręczono korespondencję informowała doręczających. Zdaniem skarżącego przewidziana w art. 148 § 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa możliwość doręczenia pisma w miejscu pracy adresata osobie upoważnionej do odbioru korespondencji może być wykorzystana jedynie w sytuacji, gdy osoba upoważniona do odbioru korespondencji została faktycznie ustanowiona. Przy tym osobę tę musi ustanowić pracodawca i musi nadać uprawnienia do odbioru, nie może to być domniemanie. Wskazywał, że z zakresu czynności Pani B. K. nie wynika żadne upoważnienie do dokonywania odbioru pism kierowanych do pracowników. W ocenie skarżącego doręczenie pisma do rąk osoby, która nie jest w tym zakładzie pracy upoważniona do odbioru pisma jest nieskuteczne prawnie. Nieprawidłowe doręczenie pozbawiło go możliwości obrony jego praw, tj. skutecznego odwołania do Izby Skarbowej. Skarżący wskazywał ponadto, że z doręczonej korespondencji nie wynika, czy dostarczono kopię, czy też oryginał decyzji. Podnosił też, że nikt nie sprawdził, czy osoba, której wręczono decyzję została ustanowiona przez pracodawcę jako osoba upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do pracowników zakładu pracy. Dowodem tego jest wystąpienie Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 16.03.2007 r. pismem nr [...] do Pana J. S. pełniącego funkcję organów Samorządu Wojewódzkiego Urzędu Marszałkowskiego o przesłanie regulaminu organizacyjnego pracy obowiązującego w [...], na które odpowiedź udzielono 22 marca 2007r., a więc już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że nie zebrano całego materiału dowodowego wydając postanowienie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podniósł, że skarżący w skardze niezasadnie powołuje się na pismo skierowane do Pana J. S., które nie stanowiło podstawy rozstrzygnięcia i z uwagi na to, że wpłynęło po terminie wydania skarżonego postanowienia nie było włączone do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji następuje, bowiem w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził naruszenia prawa, a tym samym nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. W przypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania nie został zachowany organ odwoławczy na podstawie art. 228 §1 pkt 2) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej O.p., stwierdza w drodze ostatecznego postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95, LEX 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i nawet nieznaczne przekroczenie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. m.in. wyrok NSA z 6 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bk 271/03, niepubl.). Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w konsekwencji powoduje zamknięcie drogi do dalszego rozpoznania sprawy. Skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest konsekwencją sporu dotyczącego stanu faktycznego związanego z datą doręczenia decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. określającej skarżącym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. W art. 148 O.p. ustawodawca wyznaczył miejsca, w których doręczenie pism w tym decyzji, osobom fizycznym jest prawnie dopuszczalne. W doktrynie wskazuje się, że w przepisie tym można wyróżnić podstawowe i dodatkowe miejsca doręczeń korespondencji (por. J. Borkowski w: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, praca zbiorowa, s.538-539). Podstawowym miejscem doręczenia są miejsca wskazane w art. 148 § 1 O.p. tj.: miejsce zamieszkania i miejsce pracy adresata, a miejscami dodatkowymi: siedziba organu podatkowego, miejsce pracy adresata, adres poczty elektronicznej oraz każde miejsce, gdzie się adresata zastanie. Z powyższego wynika, że miejsce pracy adresata, o którym mowa w art. 148 O.p., występuje w podwójnej funkcji jako miejsce podstawowe w przypadku doręczenia właściwego tj. do rąk adresata oraz jako miejsce dodatkowe w przypadku doręczenia zastępczego, do rąk osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Nie można się zgodzić z twierdzącym skarżącego jakoby z wyliczenia miejsc doręczenia w kolejnych paragrafach art. 148 O.p. wynikała kolejność sytuacji w jakich dokonuje się doręczenia, bowiem jedynie w §3 wspomnianego przepisu wyraźnie wskazano, że może mieć one zastosowanie dopiero w dalszej kolejności tj. "w razie niemożności doręczenia pism w sposób określony w §1 i 2" (podobnie B. Gruszczyński w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, praca zbiorowa, Wyd. LexisNexis Warszawa 2006, s.524- 525, P. Pietrasz w: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Praca zbiorowa, Dom Wydawniczy ABC 2006r. teaza1). Konkludując należy stwierdzić, że doręczenie pisma, w jednym z miejsc wskazanych w §2 art. 148, w tym również w miejscu pracy adresata do rąk pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji, nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia korespondencji w miejscach wskazanych w §1 art. 148 O.p. Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. została doręczona w sposób zastępczy, w trybie art. 148 §2 pkt 2 O.p., w dniu 15 grudnia 2006 r., w miejscu pracy skarżącego tj. w [...], inspektorowi do spraw osobowych Pani B. K. Skarżący podnosi, że "z zakresu czynności Pani B. K. nie wynika, żadne upoważnienie do dokonywania odbioru pism kierowanych do pracowników", oraz, że "nikt z doręczających pismo pracowników urzędu skarbowego pomimo protestów osoby, której próbowano wręczyć korespondencję, jak i pracowników organu odwoławczego nie sprawdził, czy osoba ta została upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji". Natomiast w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe sporządzonych przez pracowników urzędu skarbowego (przez E.G. w dniu 29.11.2006 r.,k-31; z dnia 5.12.2006 r., k-33; sporządzona przez I. P. w dniu 15.12.2006 r. k-38, tom zatytułowany "Dyrektor Izby Skarbowej w B."), z których wynika, że kierownik Działu Organizacyjno Prawnego i Kadr Pani A. G. poinformowała pracowników, że podczas nieobecności sekretarki, która przebywa na zwolnieniu lekarskim, wszystkie osoby jej działu, w tym urzędujące w danym dniu w sekretariacie, są upoważnione do odbioru korespondencji składanej w [...] w B. Powyższe przeczy twierdzeniom skarżącego, że pracownicy organu podatkowego doręczając (zastępczo) sporne decyzje nie sprawdzili, czy pracownik odbierający korespondencję w sekretariacie [...] w B. został do tego upoważniony. Z treści notatek wynika, że osoby, które faktycznie odebrały decyzje w miejscu pracy skarżącego zastępowały sekretarkę nieobecną z powodu choroby. W doktrynie podnosi się, że "jakkolwiek możliwość doręczenia pisma w miejscu pracy do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczyciela obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca pismo jest do tego upoważniona, to jednak nie oznacza to iż warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem" (B. Gruszczyński w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, praca zbiorowa, Wyd. LexisNexis Warszawa 2006, teza 11, s.527). Skład orzekający w sprawie w pełni zgadza się z tym poglądem. W sytuacji, gdy osoba obecna w miejscu, o którym mowa art. 148 §2 pkt 2 O.p. podęła się odebrać pismo o czym świadczy adnotacja uczyniona na potwierdzeniu odbioru oraz firmowa pieczątka nagłówkowa, datownik, pieczątka imienna oraz czytelny podpis wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu pracodawcy nie może nasuwać żadnych uzasadnionych wątpliwości. Ustawodawca nie wymaga by upoważnienie do odbioru korespondencji musiało być sporządzone w szczególnej formie, w tym by było w formie pisemnej lub wynikało zakresu czynności pracownika. W konsekwencji uznania, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu skarbowego w B. została skutecznie doręczona w miejscu pracy skarżącego w dniu 15 grudnia 2006 r., 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął 29 grudnia 2006 r. Tym samym odwołanie złożono 15 stycznia 2007 r. zostało złożone z przekroczeniem terminu zawitego (z uchybieniem terminu). Mając na uwadze powyższe należało uznać, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania są niezasadne, a stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. uchybienia terminu do wniesienia odwołania było poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego. W konkluzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co w świetle art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniało oddalenie skargi.