I SA/Bk 329/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę od niespłaconych w terminie zaliczek miesięcznych na ten podatek p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. Ł. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 51) podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym żoną i dwójką dzieci. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż prowadzi działalność gospodarczą, które obecnie przynosi same straty. Natomiast działalność gospodarcza żony została zawieszona. Rodzina skarżącego obecnie utrzymuje się z pomocy finansowej rodziny. Wnioskodawca wskazał, iż rok 2009 zamknął się stratą na poziomie 961.070,49 zł. Miesięczne zaś zobowiązania z tytułu umów leasingu, zakupów paliwa, wynagrodzenia dla pracowników oscylują w granicach 200.000 zł. Miesięczne zadłużenie z tytułu opcji walutowych wynosi 2.100.000,00 zł. Rodzina skarżącego zamieszkuje w domu będącym własnością teściowej, która ponosi wszystkie koszty eksploatacyjne. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności (k.51-53). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia [...] lipca 2010 roku oraz [...] lipca 2010 r. wnioskodawca oświadczył, iż średnio miesięczne koszty utrzymania rodziny w kwocie 1.500 – 2.000 zł ponosi teściowa, a pieniądze przekazywane są w formie gotówkowej z uwagi na zajęcie rachunków bankowych. Na dzień [...] lipca 2010 r. skarżący zatrudnia 14 kierowców. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż umowa kredytu w rachunku bieżącym, jak również kredytu rewolwingowego w M. [...] zostały wypowiedziane (zadłużenie opiewa na kwotę około 1.600.000,00 zł) i nie są dokonywane żadne wpłaty tytułem w/w zobowiązań, jak również z tytułu opcji walutowych, a także zobowiązań z tytułu umów leasingu zawartych ze S. F. Sp. z o.o. oraz V. U. F. P. Sp. z o.o. Dodatkowo skarżący podniósł, iż jest właścicielem trzech ciągników siodłowych: V. o nr rej. [...], które są przedmiotem zastawów rejestrowych i zarówno on jak i żona nie są właścicielami samochodów osobowych. Końcowo skarżący wskazał, iż żona zawiesiła prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą związaną z kupnem i sprzedażą samochodów osobowych oraz ciężarowych z dniem [...] marca 2010 r. (k. 76-77, 135). W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Do wniosku skarżący dołączył: wykaz środków trwałych w postaci samochodów ciężarowych oraz naczep (k.78), listę rozrachunków oraz analizę płatności (k. 82), wykaz pracowników (k. 83), wyciągi z rachunków bankowych potwierdzających zadłużenie na kwotę 120.135 zł (k. 84-88), deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za czerwiec 2010 r. z wykazem straty w kwocie 117.034,85 zł (k.89-91), informacja dotycząca zawieszenia działalności przez żonę skarżącego (k. 92-93), dokumenty komornicze potwierdzając m.in. zajęcia wierzytelności oraz rachunków bankowych (k. 95-117), wezwania do zapłaty (k. 118-119), dokumenty bilansowe określające aktywa i pasywa z tytułu działalności gospodarczej skarżącego, bilans oraz rachunek zysków i strat (k. 120-124), protokoły przejęcia ruchomości tj. samochodów ciężarowych (k.126-127). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna M. Ł. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał bowiem, iż jedynym źródłem utrzymania ich czteroosobowej rodziny pozostaje aktualnie pomoc finansowa udzielana przez teściową, która użycza rodzinie skarżącego swojego domu, pokrywa opłaty eksploatacyjne z tym związane oraz bieżące wydatki rodziny wnioskodawcy tj. miesięcznie przekazuje na ten cel kwotę około 1.500 – 2.000 zł. Majątek skarżącego stanowią trzy ciągniki siodłowe: V. o nr rej. [...] wraz z naczepami, które są przedmiotem zastawów rejestrowych. Jak wskazał wnioskodawca od [...] marca 2010 r. żona zawiesiła swoją działalność gospodarczą, bowiem nie przynosiła ona żadnych zysków (k. 92-93). Z nadesłanych licznych dokumentów wynika, iż sytuacja finansowa skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest bardzo trudna. Z wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż zadłużenie skarżącego zamyka się kwotę 120.135 zł (k. 84-88). Dodatkowo z deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za czerwiec 2010 r. wynika, iż w czerwcu strata z tytułu prowadzonej działalności wynosi 117.034,85 zł (k.89-91). Ponadto szereg dokumentów komorniczych potwierdza fakt zajęcia wierzytelności oraz rachunków bankowych na m.in. kwotę 468.255,45 zł (k. 95-117). Skarżący ma zaległości w płatnościach do firm prywatnych (k. 118-119). Powyższe dane wskazują, iż mimo sporego majątku skarżący de facto posiada jedynie środki finansowe i materialne uzyskiwane od teściowej, które pozwalają rodzinie skarżącego jedynie na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Poza tym skarżący ma ogromne zadłużenie zarówno w stosunku do banków, jak i innych wierzycieli. Zaakcentować również należy, iż w zasadzie wnioskodawca posiadanego majątku w postaci samochodów ciężarowych nie może spieniężyć albowiem jest on również zajęty przez wierzycieli. Powyższe okoliczności, a w szczególności brak jakiegokolwiek dochodu z tytułu prowadzonej działalności (strata w czerwcu 2010 r. w kwocie 117.034,85 zł), w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami oraz w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności i ogromnym zadłużeniem wobec banków i innych wierzycieli pozwalają na stwierdzenie, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.656 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojej rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.