I SA/Bk 330/09

WyrokWSA w Białymstoku2009-12-17

Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, może odmówić zbadania zarzutów dotyczących przedawnienia i zasadności obowiązku, powołując się na wiążące stanowisko wierzyciela, a jeśli nie, to jakie są konsekwencje prawne takiego działania dla postępowania egzekucyjnego i kontroli sądowej?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, nawet jeśli jest jednocześnie wierzycielem, nie jest zwolniony z obowiązku samodzielnego badania dopuszczalności egzekucji, w tym zarzutów przedawnienia i zasadności obowiązku. Wiążące stanowisko wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., nie pozbawia organu odwoławczego ani sądu administracyjnego możliwości oceny tego stanowiska i prawidłowości zastosowanych przepisów prawa, w tym dotyczących przedawnienia. Niewyjaśnienie przez organy kwestii skutecznego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wniesionych przez F. M. wobec postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. Skarżący podnosił, że nie doręczono mu decyzji ZUS z 23 grudnia 2005 r. o jego odpowiedzialności za nieopłacone składki, co pozbawiło go możliwości obrony i doprowadziło do przedawnienia obowiązku. Organy egzekucyjne uznały zarzuty za bezzasadne, powołując się na wiążące stanowisko wierzyciela (ZUS) i przepisy dotyczące przedawnienia. WSA w Białymstoku uchylił postanowienie, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym kwestię doręczenia decyzji. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę zbadania przez WSA zarzutów dotyczących związania organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela oraz kwestii doręczenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, oraz zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi F. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r., nr PN [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 485/07 w sprawie ze skargi F. M. (zwanego dalej: skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, między innymi uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku (sygn. akt II FSK 333/08). Powyższe orzeczenie sądu kasacyjnego, zapadło w motywach następującego, poniżej opisanego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Decyzją z [...] grudnia 2005 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (ZUS) orzekł o odpowiedzialności skarżącego solidarnie z W. P. - drugim wspólnikiem spółki cywilnej "F [...]" z siedzibą w B. za zobowiązania ww. wspólnika z tytułu nieopłaconych składek wobec FUS, FUZ oraz FP i FGSP za miesiąc kwiecień 2000 r. Decyzja ta została odebrana w dniu 30 grudnia 2005 r. przez żonę skarżącego. Następnie 8 maja 2007 r. Dyrektor ZUS działając, jako organ egzekucyjny dokonał zajęcie wynagrodzenia za pracę skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych. Pismem z 17 maja 2007 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego podnosząc, iż z uwagi na nie doręczenie decyzji z 23 grudnia 2005 r. pozbawiono go możliwości obrony jego praw, a przez to doszło do przedawnienia tzw. obowiązku ubezpieczeniowego. Ponadto skarżący podniósł zarzut błędnego określenie tegoż obowiązku, co do osoby zobowiązanego i w dodatku niezgodnego z treścią tego obowiązku. Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny postanowieniem z [...] czerwca 2007 r., uznał za bezzasadne wniesione zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wniesione w oparciu o art. 33 punkt 1, 3, i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm. ), dalej jako: u.p.e.a. Organ egzekucyjny stwierdził, iż podnoszony zarzut nie istnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wymagalność zobowiązania objętego powyższymi tytułami wykonawczymi wynika z prawomocnej wyżej opisanej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Uznał, iż zarzut przedawnienia także nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze. zm.), zwanej dalej u.s.u.s., przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5-ciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Za niezasadny uznał również podnoszony argument dotyczący błędu, co do osoby zobowiązanej, bowiem odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania wspólnika "F. [...]" s.c. została określona decyzją zgodnie z art. 107 oraz art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8,poz. 60 ze. zm.), zwanej dalej o.p., w związku z art. 31 u.s.u.s. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podnosząc, że wymagalność zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi, została określona w ostatecznej decyzji ZUS z [...] grudnia 2005 r. Natomiast odnosząc się do zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1,3 i 4 u.p.e.a., a dotyczących przedawnienia, obowiązku ubezpieczeniowego i określenia jego niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia i błędu, co do osoby zobowiązanego, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 34 § 1 u.p.e.a., zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Nadto w zakresie zarzutów określonych w art. 33 pkt. 1-5 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Podniesiono, że w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. Organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Brak uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oznacza, że zarzut zobowiązanego oparty na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 omawianej ustawy nie potwierdzi tego zarzutu. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że dla organu egzekucyjnego wiążące jest stanowisko wierzyciela (postanowienie Dyrektora ZUS-u z [...] czerwca 2007 r. nr [...]), w przedmiotowej sprawie, co oznacza, że organ egzekucyjny nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego nie jest uprawniony. W takim stanie prawnym Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał, że jest zobligowany do podtrzymania stanowiska Dyrektora ZUS-u o bezzasadności zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. poprzez jego uchylenie i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania w celu umorzenia postępowania w przedmiocie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień 2000 r. W skardze zarzucono, ze organ odwoławczy nie badał zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zatem nie rozpoznał sprawy, co do jej istoty i naruszył art. 7, art. 9, art. 77 §1 i art. 80 Kpa. Ponadto podnoszono, że poprzez zastosowanie w sprawie przepisów art. 24 u.s.u.s., dotyczących przedawnienia w brzmieniu z 2005 r. do stanu z roku 2004, naruszono zasadę nieretroakcji. W związku z powyższym skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia art. 24 ust. 5d u.s.u.s. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 485/07 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie może być ono wykonane w całości oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd ten uzasadniając rozstrzygnięcie, dopatrzył się oprócz podnoszonego w skardze naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 Kpa, również innego naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 Kpa (zasada dwuinstancyjności) oraz zastosowanie art. 24 ust. 5d u.s.u.s. w brzmieniu nieobowiązującym w dacie powstania zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Wskazał, że sprawie występuje przypadek, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (w ręku Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skupione zostały zarówno uprawnienie wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego). W tej sytuacji faza postępowania dotycząca badania dopuszczalności egzekucji w ogóle nie występuje. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem już na etapie sporządzania tytułu wykonawczego powinien ocenić, czy egzekucja jest dopuszczalna. Powołując się na uchwałę NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 Sąd stwierdził, że nie mogło zyskać akceptacji Sądu twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, rozpoznającego zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące zasadności zarzutów, o zobligowaniu do podtrzymania stanowiska organu egzekucyjnego, tj. Dyrektora ZUS-u, z uwagi na jego związanie stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu Dyrektora ZUS-u z dnia [...] czerwca 2007 r. Badając dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny obowiązany jest samodzielnie rozstrzygnąć, jakie przepisy prawa stanowią podstawę oparcia zarzutu w przedmiocie wygaśnięcia zobowiązania z powodu przedawnienia. Natomiast organ odwoławczy rozpoznając, zażalenie powinien powyższe rozstrzygniecie poddać kontroli również z punktu widzenia prawidłowość zastosowanych w sprawie norm prawnych regulujących przedawnienie. Sąd zgodził się ze skarżącym, że do zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należnych za kwiecień 2000 r. mają zastosowanie przepisy art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. Jednakże na mocy art. 31 u.s.u.s. do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m.in. art. 115-119 o.p. regulujących kwestię odpowiedzialności osób trzecich oraz przedawnienia terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności tych osób. Z uwagi na postanowienia art. 118 o.p., decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej można było wydać i doręczyć osobie trzeciej, przed upływem 5-letniego terminu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość. Sąd podniósł, że skoro zaległość dotyczyła nieopłaconej składki za kwiecień 2000 r. decyzję o odpowiedzialności byłych wspólników spółki cywilnej za zaległości jednego ze wspólników, można więc było wydać i doręczyć do dnia 31 grudnia 2005 r. Sąd podkreślał, że sporny jest fakt doręczenia decyzji skarżącemu. Skarżący w pismach z dnia 17 maja 2007 r. i z dnia 28 maja 2007 r., w których sformułował zarzuty dotyczące prowadzonej egzekucji wskazywał na niedopuszczalność egzekucji podnosząc, że decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie została mu doręczona. Dlatego też w ocenie Sądu, organ powinien przeprowadzić postępowanie, którego celem byłoby wyjaśnienie powyższej kwestii. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok, złożył Dyrektor Izby Skarbowej, który wnosząc o jego uchylenie, zarzucił naruszenie: (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 23 § 2 i 4 i art. 29 § 1, art. 34 § 1 u.p.e.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i przyjęcie, że organ odwoławczy, będąc jednocześnie organem nadzoru, nie jest związany stanowiskiem wierzyciela w kwestii przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż Dyrektor Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. jest w tej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym, a także poprzez przyjęcie, że organ odwoławczy rozpoznając zażalenie powinien rozstrzygnięcie zbadać również z punktu widzenia prawidłowości zastosowanych w sprawie norm prawnych regulujących przedawnienie; (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia i przyjęcie, że doszło do naruszenia przez organ art. 7, art. 77, art. 80 Kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 15 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak przeprowadzenia postępowania w zakresie wyjaśnienia kwestii doręczenia decyzji z dnia 23 grudnia 2005 r. Zdaniem organu, nie doszło do wskazanego naruszenia przepisów postępowania, gdyż wskazane przez Sąd ustalenia nie są niezbędne w świetle przepisów Kpa o doręczeniach, a nadto Sąd uchylając postanowienie z tego powodu nie wykazał, że naruszanie przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy; (3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wskazanie na naruszenie przez organy prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5d u.s.u.s. i zastosowanie w brzmieniu nieobowiązującym w 2000 r. oraz uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., podczas gdy WSA w Białymstoku nie rozważył szczegółowo jaki wpływ ma wskazane naruszenie na treść postanowienia. Mylne powołanie tego przepisu nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż z analizy przepisów obowiązujących w 2000 r., tj. w dacie powstania zaległości z tytułu składek, termin do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej również wynosił 5 lat, a egzekucja zobowiązania wynikającego z takiej decyzji możliwa jest w okresie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została ona doręczona, czyli w dacie czynności egzekucyjnych nie upłynął termin przedawnienia dochodzonego zobowiązania. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok w całości i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, między innymi podnosił, że uzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Sąd kasacyjny w szczególności podkreślał, że Dyrektor Izby Skarbowej jest wprawdzie organem odwoławczym w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS jako wierzyciela, jednakże nie jest organem wyższego stopnia nad nim. Organem wyższego stopnia nad Dyrektorem Oddziału ZUS, zgodnie z art. 66 ust. 5 u.s.u.s., jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym za trafny został uznany w skardze kasacyjnej zarzut, że zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji, przez organ nie będący organem wyższego stopnia nad organem egzekucyjnym pierwszej instancji będącym równocześnie wierzycielem, byłoby nie do pogodzenia z zakresem art. 29 § 1 u.p.e.a., który zawęża zakres rozpoznania sprawy przez organ nadzoru będący organem egzekucyjnym odwoławczym. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie oznacza to jednak, by skarżący zastał pozbawiony możliwości podnoszenia zarzutów, co do zasadności stanowiska organu egzekucyjnego pierwszej instancji będącego wierzycielem. Nie pozbawia to również wojewódzkiego sądu administracyjnego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, możliwości dokonywania oceny wypowiedzi wierzyciela, przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. W odpowiedzi na skargę oraz na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa, nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.), dopatrzył się naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nie było podniesione w skardze. W uzasadnieniu wydanego w przedmiotowej sprawie wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że skarżącemu nie odebrano możliwości podnoszenia zarzutów, co do zasadności stanowiska organu egzekucyjnego pierwszej instancji będącego wierzycielem. Jednocześnie oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny, ma możliwości dokonywania oceny wypowiedzi wierzyciela, przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo podjęcia w tej kwestii przez NSA uchwały z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, zachowały aktualność poglądy wypowiedziane w wyroku NSA z dnia 14 listopada 2006 r., II FSK 1480/05, ONSAiWSA 2007, nr 6, poz. 129 i w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r., III SA/Wr 517/04, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 169, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi ZUS, jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.), nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej (podobny pogląd został wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04, niepubl.). Tym samym, zauważał Naczelny Sąd Administracyjny, pogląd Sądu pierwszej instancji nakładający na organ odwoławczy określone zalecenia do wykonania, a równocześnie uchylający się od zbadania zasadności zarzutów podniesionych przez zobowiązanego narusza art. 23 § 4 pkt 2 w zw. z art. 29 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto sąd kasacyjny stwierdził, że błędny jest pogląd Sądu pierwszej instancji, co do konieczności badania, ale dla zachowania 5-letniego terminu przedawnienia z art. 118 § 1 o.p., czy decyzję o odpowiedzialności ubezpieczeniowej osoby trzeciej doręczono tej osobie przed dniem 31 grudnia 2005 r. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że nie oznacza to, że badanie doręczenia tej decyzji jest bezprzedmiotowe. W kontekście powyższych wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze treść art. 190 p.p.s.a., Sąd za zasadny uznaje podniesiony w skardze zarzut braku zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w kontekście wątpliwości, co do skuteczności doręczenia decyzji z [...] grudnia 2005 r., znak: [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (ZUS), orzekającej o odpowiedzialności skarżącego. Powyższe stanowi o naruszeniu art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sąd podkreśla, że wydana [...] grudnia 2005 r. wyżej opisana decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (ZUS), orzekająca o odpowiedzialności skarżącego solidarnie z W. P. -drugim wspólnikiem spółki cywilnej "F. [...]" z siedzibą w B. za zobowiązania ww. wspólnika z tytułu nieopłaconych składek wobec FUS, FUZ oraz FP i FGSP za miesiąc kwiecień 2000 r., jest rozstrzygnięciem o charakterze konstytutywnym, tzn. dopiero z chwilą skutecznego prawnie doręczenia tej decyzji, możemy mówić o zaistnieniu skutku materialnoprawnego, następnie dającego podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie, skarżący od początku kwestionował fakt doręczenia mu decyzji z [...] grudnia 2005 r., znak: [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (ZUS), orzekającej o jego odpowiedzialności. Już w uzasadnieniu poprzedniego wyroku, uchylonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie, Sąd zwracał uwagę, że organy w sposób bezkrytyczny przyjęły, że w sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze opisanej decyzji - dorosłemu domownikowi (żonie), o którym mowa w przepisie art. 43 Kpa. Natomiast stosownie do treści tego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W ocenie niniejszego składu orzekającego Sądu, zasadnie wywodzono w uzasadnieniu poprzedniego wyroku, że doręczenie zastępcze może być dokonane z zachowaniem kilku wymienionych w art. 43 Kpa przesłanek występujących łącznie. Mianowicie, po pierwsze: adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność w czasie samego doręczenia pisma. Po drugie: pismo przyjmuje za pokwitowaniem pełnoletnia osoba wymieniona w tym przepisie. Dodatkowo w przypadku doręczenia pisma sąsiadowi lub dozorcy, zawiadamia się adresata o tym fakcie poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe w drzwiach mieszkania. Z analizy przepisów regulujących "doręczenia" w tym art. 42 Kpa i art. 43 Kpa wynika, podkreślał Sąd, że o skuteczności doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 Kpa można mówić, gdy łącznie wystąpiły powyższe przesłanki, a dodatkowo doręczenie pisma (decyzji) osobom wskazanym w art. 43 Kpa, następuje w miejscach, w których Kpa dopuszcza takie doręczenie adresatowi, będącemu osobą fizyczną, tj. w mieszkaniu lub miejscu pracy. Natomiast z dopiętego do decyzji treści formularza "Potwierdzenia odbioru" wynika, że 29 grudnia 2005 r. przesyłki nie doręczono w sposób określony w pkt 1 tego formularza, tj. m.in.: adresatowi, osobie upoważnionej do odbioru przesyłki, dorosłemu domownikowi, administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać przesyłkę adresatowi. Daną przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej Białystok 28, o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce listowej. Sąd podziela pogląd, że powyższe pozwala domniemywać, że decyzja została odebrana przez żonę skarżącego w dniu 30 grudnia 2005 r. w placówce pocztowej. To z kolei wykluczałoby możliwość uznania, że decyzję z [...] grudnia 2005 r., znak: [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (ZUS), orzekającą o odpowiedzialności skarżącego, doręczono w sposób zastępczy, o którym mowa w art. 43 Kpa. Organy nie wyjaśniły, ani miejsca odbioru decyzji, ani tego, czy żona skarżącego dysponowała stosownym upoważnieniem pozwalającym odebrać przesyłkę w imieniu męża (skarżącego) w placówce pocztowej. Ustalając powyższe okoliczności, należy mieć na uwadze również treść przepisów art. 32 i art. 33 Kpa. Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe, mając na uwadze podniesiony przez skarżącego zarzut niedopuszczalność egzekucji, powinny uzupełnić materiał dowodowy i ustalić okoliczności doręczenia spornej decyzji, a następnie uwzględnić zaprezentowaną przez Sąd interpretację przepisów prawa, dokonując jego subsumcji pod ustalony w sprawie stan faktyczny. Wobec powyżej stwierdzonych naruszeń przepisów prawa materialnego i postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić wszystkie wymienione wyżej uchybienia, które jednocześnie stanowią wskazania, co do sposobu i kierunku dalszego procedowania. Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło