I SA/Bk 339/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi U. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od stycznia do grudnia 2013 r. oraz określenia obowiązku zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych w poszczególnych miesiącach od stycznia do grudnia 2013 r. w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. , W skardze do Sądu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od stycznia do grudnia 2013 r. oraz określenia obowiązku zapłaty podatku wynikającego z faktur wystawionych w poszczególnych miesiącach od stycznia do grudnia 2013 r. w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, pełnomocnik skarżącej U. O. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik wskazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku podatnika i spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w sferze gospodarczej. Podkreślił, że skarżąca nie jest w stanie dobrowolnie wykonać decyzji, a jej wykonanie w drodze egzekucji wiązałoby się z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, co już teraz jest znacznie utrudnione, ze względu na zajęcie konta bankowego i nieruchomości wskutek zabezpieczenia. Niewstrzymanie decyzji doprowadzi do upadłości podatnika i pozbawienia go środków do życia. Pełnomocnik zaznaczył, że skutki te będą ciężkie do odwrócenia, a być może wręcz niemożliwe w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd, co jest dla podatnika wręcz oczywiste zważywszy na podniesione w skardze zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien skrupulatnie uzasadnić swój wniosek, wskazując na konkretne okoliczności, uzasadniające konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu strona skarżąca nie uczyniła tego w sposób uzasadniający objęcie ochroną tymczasową. Na wstępie trzeba zaznaczyć, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania decyzji, Sąd nie dokonuje oceny zasadności zarzutów skargi. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu ma bowiem charakter wyjątkowy, niejako incydentalny, i w istocie sprowadza się do zbadania zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek. Odnosząc się do tychże przesłanek wskazać należy na utrwalony w judykaturze i doktrynie pogląd, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, WK 2016, Lex nr 498515 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. GZ 138/04; zob. także postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. II FZ 497/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W opinii Sądu, skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej tak daleko idące skutki. W aktach znajdują się co prawda dokumenty świadczące o trudnej sytuacji materialnej skarżącej, co nie oznacza jednak, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca uzyskała co prawda prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000,00 zł (postanowienie z dnia 12 września 2018 r.), jednakże okoliczność ta nie przesądza o istnieniu przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Ocena dokonana przez Sąd w odniesieniu do przyznania prawa pomocy zapadła bowiem w kontekście zaistnienia innych przesłanek, czyli możliwości poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny podatnika. Należy zauważyć, że dokumenty dołączone do akt w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy istotnie wskazują na trudną sytuację finansową i majątkową skarżącej. Skarżąca wraz z córką utrzymują się z darowizn od rodziców skarżącej i alimentów uzyskiwanych od ojca córki (w łącznej kwocie 2.000,00 zł). Jest ona współwłaścicielem ½ mieszkania o powierzchni 1.100 m2 (wartości 75.000,00 zł) oraz garażu i miejsca postojowego. Nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, nie osiąga dochodów z pracy zawodowej. Mieszkanie i działka skarżącej obciążone są hipoteką przymusową, toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. W ocenie Sądu z powyższego nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zważywszy na fakt, że posiadane nieruchomości są już objęte hipoteką przymusową, wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne oraz z tym, że skarżąca utrzymuje się jedynie z darowizn, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie została zawieszona ani zamknięta, nie sposób stwierdzić, nawet mając na uwadze wysokość zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, w jaki sposób nieudzielnie skarżącej ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć jej sytuację. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżącej. Należy wskazać, że przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W przypadku skarżącej nie zostało wykazane, aby mogły zaistnieć skutki, przed którymi ma chronić instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. przed wystąpieniem zagrożenia egzystencji skarżącej i jej rodziny, czy doprowadzeniem do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku. Wymaga podkreślenia, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Ze względu na powyższe, Sąd za uzasadnioną uznał odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym orzekł w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.