I SA/Bk 342/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu egzekucji zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec - kwiecień 2009 r. oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] czerwca 2011 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], w sprawie zarzutów S. B. na prowadzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze z [...] marca 2011 r. o nr: [...], [...], [...], [...],[...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z przedstawionych Sądowi akt sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS w B. na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych wszczął wobec majątku S. B. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec - kwiecień 2009 r. Pismem z 30 marca 2011 r., sprecyzowanym pismem z 18 kwietnia 2011 r., dłużnik wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, stwierdzając, iż podstawą zarzutów jest rozłożenie na raty należności pieniężnej. Powołał się przy tym na fakt prowadzenia przed Sądem Okręgowym w B. postępowania (sygn. akt [...]) w sprawie żądania zapłaty należności od dłużników hipotecznych. Rozpoznając sprawę w pierwszej instancji Dyrektor Oddziału ZUS w B. uznał ten zarzut za bezzasadny. Organ wyjaśnił, że stroną postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w B. są Państwo K. i H. R., będący dłużnikami hipotecznymi ZUS. Zawarta [...] kwietnia 2011 r. ugoda na spłatę należności zabezpieczonych hipoteką w ratach zobowiązuje jedynie ZUS do zaniechania przymusowego dochodzenia zaległości wobec stron tej ugody. Porozumienie zawarte z dłużnikami hipotecznymi nie zwalnia S. B. od zapłaty zobowiązań objętych przymusowym dochodzeniem. Rozpatrując sprawę w drugiej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że stosownie do art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej w skrócie "u.p.e.a.") zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to stanowisko wierzyciela nie jest wyrażane w odrębnym postanowieniu lecz jest zawarte w postanowieniu rozpoznającym zarzuty. Dalej organ II instancji zauważył, iż pojęcie odpowiedzialności in solidum to taka sytuacja, w której dłużnicy z różnych tytułów prawnych zobowiązani są spełnić na rzecz tego samego wierzyciela identyczne świadczenie z takim skutkiem, że spełnienie tego świadczenia przez jednego z dłużników zwalnia pozostałych. Zatem każdy z dłużników odpowiada wobec wierzyciela za całość świadczenia, w konsekwencji czego wierzyciel może dochodzić całość lub część świadczenia od każdego z dłużników, a spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalnia pozostałych. W związku z powyższym dopiero spłata dochodzonych należności przez dłużników hipotecznych zwolniłaby S. B. z wykonania obowiązku wynikającego z wystawionych tytułów. Ponieważ wierzyciele hipoteczni regulują zaległości na podstawie układu ratalnego zawartego z ZUS, organ egzekucyjny wszczynając postępowanie egzekucyjne wobec majątku S. B. nie naruszył przepisów prawa. W złożonej do Sądu skardze Pan S. B. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w części dotyczącej prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co do kwoty 606 zł, wynikającej z tytułu wykonawczego nr[...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: – art. 33 pkt 1 u.p.e.a., poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie okoliczności spełnienia zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...]w kwocie 2 709,00 zł; – art. 33 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie okoliczności, że zobowiązanie wynikające z tytułu wykonawczego o nr [...] w kwocie 2.709,00 zł było przedmiotem ugody sądowej zawartej przed Sądem Okręgowym w B. w sprawie o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż "...zaskarżona w niniejszym postępowaniu kwota została już opłacona na rzecz wierzyciela. Ponadto należność ta była przedmiotem prawomocnej ugody sądowej zawartej przed Sądem Okręgowym w B. w sprawie [...] ." Skarżący powołał się także na wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/G 1418/09, w którym stwierdzono, iż częściowe wykonanie obowiązku w czasie prowadzonej egzekucji powoduje częściowe wygaśnięcie obowiązku, a w konsekwencji powoduje konieczność częściowego umorzenia egzekucji. Podstawę częściowego umorzenia egzekucji stanowić może zatem zarówno częściowe wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania, jak i w jego toku. Skarżący podkreślił także, iż należności objęte tytułami wykonawczymi są sukcesywnie spłacane na podstawie ugody sądowej zawartej przed Sądem Okręgowym w B. W jego opinii uniemożliwia to prowadzenie egzekucji, nie tylko z powodu dobrowolnego, sukcesywnego uiszczania należności, ale również z powodu rozłożenia na raty spłaty należności objętej tytułem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że zakres postępowania prowadzonego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a tym samym zakres sądowej kontroli wydanego w tej kwestii rozstrzygnięcia, wyznacza treść zgłoszonych zarzutów. Jak wskazuje się w orzecznictwie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny (zob. wyrok NSA z 12 grudnia 2006 r., sygn. I OSK 1057/06). W tej sprawie Pan S. B., po wyjaśnieniu wątpliwości związanych z treścią jego pism datowanych na [...] marca 2011 r. i nazwanych jako zażalenia (k. 12-21 akt adm.), w piśmie z [...] kwietnia 2001 r. (k. 27 akt adm.) sprecyzował, że jego wcześniejsze pismo należy traktować jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, którego podstawą jest cyt. "rozłożenie na raty spłaty należności" (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.). W tak zakreślonych granicach sprawa była przedmiotem rozpatrzenia przez organy obu instancji, i w tych też granicach podlega rozpatrzeniu przez Sąd. Dlatego też podniesiony dopiero na etapie skargi do Sądu zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. należy uznać za spóźniony i wykraczający poza granice sprawy sądowoadministarcyjnej. W konsekwencji zarzut ten jest całkowicie chybiony. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że zobowiązanie wynikające z tytułu wykonawczego o nr [...]było przedmiotem ugody sądowej zawartej przed Sądem Okręgowym w B. w sprawie o sygn. akt [...], to należy zauważyć, że wspomniana ugoda została zawarta między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a K. i H. R., którzy występują wobec ZUS jako dłużnicy hipoteczni. Racje mają więc organy administracji, że zawarcie tej ugody pozostaje bez wpływu na możliwość prowadzenia egzekucji wobec majątku Skarżącego, który jest dłużnikiem osobistym ZUS. Niewątpliwie mamy tu do czynienia z opartą o różne tytuły prawne tzw. odpowiedzialnością in solidum (określaną także jako odpowiedzialność niezupełna lub przypadkowa). Mimo, iż ten rodzaj odpowiedzialności nie jest uregulowany w przepisach prawa, to jednak przyjmuje się, że można do niej poprzez analogię stosować przepisy o odpowiedzialności solidarnej, które odpowiadają celowi i charakterowi danego stosunku prawnego, w tym między innymi przepisy art. 366-378 Kodeksu cywilnego. W myśl art. 366 § 1 k.c., kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). W świetle zaś § 2 tego unormowania, aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Mając powyższe na uwadze słuszne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B., że dopiero spłata dochodzonych należności przez dłużników hipotecznych zwolniłaby S. B. z wykonania obowiązku wynikającego z wystawionych tytułów. Z obowiązku tego nie zwalnia natomiast sam fakt rozłożenia dłużnikom hipotecznym spłaty należności na raty. Dlatego też słusznie organy uznały, że zgłoszony w tym zakresie zarzut jest bezzasadny. Rozpoznając sprawę w jej granicach Sąd nie stwierdził zatem naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a., a także innych mających zastosowanie w tej sprawie przepisów prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.