I SA/Bk 343/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Pismem z 14 marca 2025 r. J.S. (dalej: "skarżąca") wniosła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny") m.in. o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z 14 maja 2025 r. nr 010000/71/160416/2025/UK-REDU-EL odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.516,50 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z 21 czerwca 2025 r. (data nadania: 24 czerwca 2025 r.) skarżąca wniosła zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podniosła, że otrzymała postanowienie, gdy była poważnie chora. Postanowieniem z 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przywołał treść art. 58 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") wyjaśniając, że przywrócenie terminu wymaga, złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, uprawdopodobnienia braku zawinienia w spowodowaniu przekroczenia terminu, jednoczesnego dokonanie czynności, dla której ustanowiony był termin. DIAS podniósł, że trudno stwierdzić czy złożenie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, bowiem skarżąca nie wskazała, kiedy ta przyczyna ustała. Jednak, zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. DIAS zaakcentował, że w prośbie o przywrócenie terminu należy wykazać, że mimo całej staranności nie udało się go zachować. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazała jedynie, że otrzymała postanowienie, gdy była poważnie chora. Na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dowodów. W ocenie organu, skarżąca nie uprawdopodobniła zatem braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. DIAS nadmienił, że z informacji z 26 czerwca 2025 r. udzielonej przez Dyrektora Oddziału ZUS wynika, że w danych w rejestrze zaświadczeń lekarskich KSI ZUS, w okresie ostatnich dwóch miesięcy wobec skarżącej nie wystawiono zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA. Postanowieniem z 18 lipca 2025 r. nr 2001-IEE.7192.57.2025 DIAS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. Na powyższe postanowienie skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając skargę wskazała, że odmówiono jej przywrócenia terminu, albowiem nie wskazała terminu, w którym ustała jej choroba. Powyższa motywacja oparta jest na niefigurowaniu w rejestrze zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA w okresie dwóch miesięcy. Skarżąca uznaje to za nietrafne. Wskazała, że w dalszym ciągu choruje, ale nie korzysta ze zwolnień lekarskich, ponieważ zależy jej na stabilnej umowie o pracę i nie chce nadużywać świadczeń zusowskich, ponieważ nie miałabym komu przekazać obowiązków pracowniczych. Podniosła także, że opiekuje się chorym ojcem ze znacznym stopniem niepełnosprawności, który ma 94 lata. Zdaniem skarżącej choroba nie musi być poparta wydanym zwolnieniem lekarskim, tym bardziej, że korzysta z prywatnych porad medycznych. Dodatkowo zaznaczyła, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji jest nietrafne bowiem "decyzja nr 858/2025 I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 13.05.2025 r. wydana w sprawie 010000/71/160416/2025 znak sprawy RWA 210000/71/2025-OUM-858/AJ jest nieprawomocna. Została złożona skarga do WSA w Białymstoku." W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Pismem z 9 października 2025 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci wyroku WSA w Białymstoku z 24 września 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 278/25 na okoliczność dochodzonych kosztów przez organ administracji skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie DIAS odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Natomiast jak wynika z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Stosownie zaś do treści art. 59 § 1-2 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek: złożenia wniosku o przywrócenie terminu; dokonania czynności, której terminowi uchybiono; uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu oraz zachowania siedmiodniowego nieprzywracanego terminu licząc od dnia ustania przeszkody, na złożenie wniosku. W przypadku niespełnienia choćby jednej z wymienionej wyżej przesłanek przywrócenia terminu, wniosek nie może być uwzględniony. Nawiązanie w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła w uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, do których zalicza się takie okoliczności jak pożar, powódź, huragan, przerwę w komunikacji, strajk, nagłą i ciężką chorobę (por. wyroki: NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 317/23, NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2401/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku tej ostatniej okoliczności podkreślenia wymaga i co jest też przyjmowane jednolicie w orzecznictwie, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Uprawdopodobnienia bowiem wymaga, że okoliczności związane z chorobą były nie do przezwyciężenia, pomimo zachowania staranności, w tym także, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z 7 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2220/24, opubl. CBOSA). Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III OSK 2162/21). Ocena normatywnych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia powinna być poprzedzona uprzednim ustaleniem, że postanowienie, na które zostało wniesione zażalenie, zostało stronie skutecznie doręczone. W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 14 maja 2025 r. zostało skutecznie doręczone skarżącej 28 maja 2025 r. Wskazany w art. 17 § 1 u.p.e.a. termin siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia upływał w dniu 4 czerwca 2025 r. Skarżąca dopiero 24 czerwca 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożyła zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ wskazuje, że trudno stwierdzić, czy złożenie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, bowiem skarżąca nie wskazała, kiedy ta przyczyna ustała. W ocenie sądu organ w tej sytuacji powinien był wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez wskazanie, kiedy ustąpiła przeszkoda do wniesienia wniosku. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Sam fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w terminie, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a., nie czyni tego wniosku zasadnym. Przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej jest uzależnione od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Błędne jest tym samym stanowisko skarżącej, że odmówiono jej przywrócenie terminu z tego powodu, że nie wskazała terminu, w którym ustała jej choroba. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, przyczyną odmowy przywrócenia terminu było nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Sąd akceptuje stanowisko DIAS, że brak przedstawienia dowodów na okoliczność poważnej choroby oraz informacja Dyrektora Oddziału ZUS z 26 czerwca 2025 r., że w danych w rejestrze zaświadczeń lekarskich KSI ZUS, w okresie ostatnich dwóch miesięcy wobec skarżącej nie wystawiono zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA świadczą o nieuprawdopodobnieniu braku winy w przekroczeniu terminu. W skardze do WSA skarżąca wskazała, że nie korzysta ze zwolnień lekarskich, ponieważ zależy jej na stabilnej umowie o pracę i nie chce nadużywać świadczeń zusowskich, ponieważ nie miałabym komu przekazać obowiązków pracowniczych. Uznać należy, że skoro świadczy pracę, to mogła też dokonać czynności procesowej z zachowaniem terminu, osobiście lub korzystając z pomocy innych osób. Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Orzekając w tej sprawie sąd nie mógł badać zarzutu, że "rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji jest nietrafne". Kontroli sądu podlegało bowiem postanowienie o odmowie przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie. Z tego powodu nie mógł też zostać uwzględniony wniosek skarżącej o dopuszczenie dowodu w postaci wyroku WSA w Białymstoku z 24 września 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 278/25. Reasumując, w ocenie sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Skutkowało to koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.