I SA/Bk 345/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2003 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata A. G. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B., ustalił E. W. (dalej powoływana jako Skarżąca) zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, jednakże z powodu złożenia jej po terminie, Sąd postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 275/06 ją odrzucił. Następnie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 275/06 Sąd odrzucił wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wnioskiem z dnia 8 lutego 2009 r. Skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania podatkowego, wskazując przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że decyzja organu II instancji z dnia [...] marca 2006 r., wbrew twierdzeniom organów, nie została przez nikogo odebrana a zatem nie można uznać, że została doręczona. Zaznaczyła, że nikt nie informował jej osoby o tym, że decyzję może odebrać w terminie 14 dni w urzędzie pocztowym, a zatem bez własnej winy nie brała udziału w toczącym się postępowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej w B. w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu wskazał, iż przepisy Kpa nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem prowadzenie postępowania podatkowego regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana jako o.p.). W tejże ustawie tryb wznowienia postępowania został określony w art. 240 § 1, jednakże żadna ze wskazanych tam przesłanek, w szczególności określona w pkt 4 (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy) nie miała miejsca w przeprowadzonym postępowaniu. Zdaniem organu, przedstawione we wniosku okoliczności związane z doręczeniem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2006 r. nie są przesłanką wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. jak i pozostałych punktach art. 240 § 1 o.p. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca brała udział w całym postępowaniu, zaś decyzja została doręczona w trybie art. 150 o.p. – doręczenia zastępczego. Zaznaczył, iż brak podpisu Skarżącej na dokumencie potwierdzenia odbioru nie oznacza, że decyzji nie doręczono w sposób zastępczy. Organ zaznaczył, że z postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 9 sierpnia 2006 r. wynika, że Sąd analizował sprawę w zakresie doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2006 r. i uznał, że miało miejsce doręczenie zastępcze w trybie art. 150 o.p., ze skutkiem doręczenia decyzji na dzień 7 kwietnia 2006 r. Tym samym, powyższym postanowieniem Sąd dokonał oceny poprawności doręczenia decyzji, o której uchylenie w wyniku wznowienia postępowania Skarżąca wnioskuje. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, w której podtrzymała wniosek o wznowienie postępowania w myśl art. 145 § 1 Kpa. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji, iż w wydanej decyzji nie udzieliła odpowiedzi na postawione w odwołaniu zarzuty, zaś uparte powoływanie się na art. 150 i 240 o.p. świadczy o złej woli organu i niechęci do ponownego rozpoznania sprawy i wydania nowej decyzji, która z pewnością będzie odmienna od dotychczasowej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami niniejszej sprawy sprowadzał się do oceny, czy wobec zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2006 r. postępowania podatkowego w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2003 r., zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, w szczególności czy Skarżąca bez własnej winy nie brała udziały w tym postępowaniu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B. zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy przede wszystkim stwierdzić, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy Kpa, w tym art. 145 § 1 pkt 4, albowiem postępowanie podatkowe, w tym również tryby nadzwyczajne są uregulowane w Ordynacji podatkowej. Zatem w przedmiotowej sprawie jedynie art. 240 o.p. mógł stanowić ewentualnie podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji i wznowienia zakończonego postępowania w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Tym niemniej, z uwagi na zbieżność regulacji art. 240 o.p. i art. 145 Kpa można, przy analizie poszczególnych przesłanek wznowienia postępowania z art. 240 § 1 o.p., stosować odpowiednio wypracowane przez doktrynę i orzecznictwo zapatrywania i poglądy. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (por. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, str. 230). W postępowaniu podatkowym, stosownie do regulacji zawartej w art. 240 § 1 o.p. wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest jeżeli zachodzą przyczyny enumeratywnie wyliczone w art. 240, to znaczy przynajmniej jedna z przyczyn w tym przepisie wskazanych. Postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególne uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 o.p. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, na którą powoływała się Skarżąca, uregulowaną w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. jest brak udziału strony w postępowaniu, bez własnej winy. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w których taki udział przewiduje ustawa. Przesłanka ta obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. W doktrynie przyjmuje się, że przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach tego postępowania, ale też w czynnościach decydujących, które są realizowane przez doręczenie stronie decyzji. Pozbawienie strony udziału w postępowaniu będzie miało zatem miejsce również wówczas, gdy stronie nie doręczono decyzji (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 8, s. 651 i nast.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Skarżąca nie odebrała decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2003 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w dniu 24 marca 2006 r. przesyłka została awizowana z powodu zamkniętego mieszkania, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono na drzwiach mieszkania skarżącej. Ponowne awizo miało miejsce w dniu 1 kwietnia 2006 r., zaś w dniu 10 kwietnia 2006 r. urząd pocztowy dokonał zwrotu przesyłki jako niepodjętej w terminie. W związku z powyższym organ przyjął, iż nastąpiło doręczenie decyzji w trybie art. 150 o.p., z którego wynika, że doręczenie decyzji uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu, w którym poczta przechowuje przesyłkę. Powyższe okoliczności nie były sporne pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej, że opisany powyżej sposób zastępczego doręczenia decyzji nie może oznaczać, iż Skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu. Przy doręczaniu decyzji zostały zachowane wszelkie przepisy regulujące tę kwestię i sama okoliczność rzeczywistego nieodebrania przesyłki przez adresata nie może świadczyć, iż nie brał on udziału w toczącym się postępowaniu bez własnej winy. Brak podpisu Skarżącej na dokumencie potwierdzenia odbioru nie oznacza, że decyzja nie została doręczona w sposób zastępczy. Decyzja organu II instancji została skutecznie doręczona w zastępczy sposób w dniu 7 kwietnia 2006 r., co zostało potwierdzone w postanowieniu tut. Sądu z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 275/06, w którym została odrzucona skarga Skarżącej na powyższą decyzję z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu. Postanowienia art. 150 § 2 o.p. wprowadzają instytucję fikcji prawnej doręczenia pisma przez organ podatkowy. To zatem ustawa nakazuje uznać pismo za doręczone pomimo tego, że faktycznie adresat pisma nie otrzymał. Nie ma tu zastosowania art. 152 § 1 i 2 o.p., gdyż istota fikcji doręczenia wiąże się właśnie z brakiem faktycznego doręczenia pisma adresatowi lub innej osobie (np. sąsiadowi lub domownikowi). Nie może być tu zatem mowy o potwierdzeniu doręczenia lub też odmowie takiego potwierdzenia. W świetle powyższego zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej, iż wskazywane przez stronę skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności nie mogą stawić przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi i zwrocie niezbędnych wydatków, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).