I SA/Bk 349/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę J. K.(dalej: "skarżący") złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 277,50 zł, powstałych w związku z prowadzonym wobec niego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2017 r. o Nr [...]. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał m.in., że postanowienie to narusza jego interes prawny, zasady współżycia społecznego a organ nie dokonał merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Wskazał, że jest osobą bezrobotną, faktycznie bezdomną, nie posiada majątku i środków utrzymania. Postanowieniem z [...] maja 2019 r., Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazując na treść art. 64e § 1 – 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") stwierdził, że umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny, co oznacza, że organ egzekucyjny może, ale nie musi udzielić ulgi w umorzeniu przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniała przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku. Wskazano, że organ egzekucyjny nadal prowadzi postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 04/2011 r. do 11/2012 r. Zdaniem organu, w sprawie nie można stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, gdyż nie przedstawił on informacji o dochodach, ponoszonych kosztach i zobowiązaniach. Zwrot przez skarżącego druku RON skutkuje tym, że organ nie ma możliwości oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej. Organ ustalił w sprawie, że skarżący nie posiada nadpłaty z tytułu podatków, nie zalega z opłatą podatków, nie zawierał umów cywilnoprawnych i nie figuruje w wykazie informacji o czynnościach majątkowych. Za rok 2015 złożył zeznanie PIT-37, w którym wykazał dochód 0,00 zł, zaś za lata 2016-2017 nie składał zeznań. Za ww. lata brak jest również informacji przekazanych przez płatników. Ponadto ustalono, że skarżący nie jest zatrudniony ani zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna, nie posiada nieruchomości, jest właścicielem samochodu ciężarowego FSC-L. z 1986 r. i FSC-L. z 1987 r. Organ ocenił, że w sprawie nie zaistniała też przesłanka ważnego interesu publicznego. Zaznaczył, że sytuacja, w której znalazł się skarżący, nie jest spowodowana nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi. Koszty egzekucyjne powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w związku z niedopełnieniem przez skarżącego ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Umorzenie wnioskowanych j kosztów egzekucyjnych prowadziłoby do sytuacji uprzywilejowania skarżącego względem płatników, którzy wywiązują się z ustawowego obowiązku zapłaty składek. Skarżący prowadził działalność gospodarczą na własną odpowiedzialność, a zapłata danin publicznych jest nieodłączną cechą planowania tej działalności. Skutki takiej działalności nie mogą więc być przenoszone na budżet państwa. Zdaniem organu, wniosek skarżącego nie spełnia także trzeciej przesłanki z art. 64e § 2 u.p.e.a.. W sprawie dochodzenie powstałych, a niewyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych nie spowoduje powstania niewspółmiernych wydatków. Na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dochodzi nie tylko kwoty kosztów egzekucyjnych, ale także zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten nie może być przedmiotem rozstrzygania w sprawie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Za nieuprawniony organ uznał wniosek skarżącego o wyłączenie organu wskazując, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 25 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że przedmiotowa sprawa "znajduje rzekomo umocowanie w przepisach prawa, choć w swojej istocie jest bezprzedmiotowa", a także naruszenie przepisów prawa materialnego wynikającego z przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z nielegalną próbą wyłudzenia przez organ państwowy świadczeń nienależnych, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż "skutkowało wydaniem decyzji, pomimo braku podstaw prawnych do jej wydania". Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i o umorzenie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania. Ponadto skarżący wniósł o "wyłączenie sprawy Dyrektora Izby Skarbowej w B. i przekazanie jej do postępowania karnego, w związku z popełnionym w zamiarze bezpośrednim przestępstwem potwierdzenia nieprawdy w dokumentach, niedopełnienia obowiązków wraz z przekroczeniem uprawnień, mataczeniem w sprawie, ukrywaniem świadomym schematu przestępczego organu I instancji i niepoinformowanie Prokuratury Krajowej o przestępstwach tychże urzędników, co należy traktować jako rozciągnięcie parasola ochronnego i pełną akceptację co do nielegalnych i bezprawnych poczynań urzędników państwowych". Wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu w uzupełnieniu skargi zarzucił naruszenie art. 64e § 1 i 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie skarżącemu kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Na wstępie zaznaczyć należy, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. jest organem właściwym w sprawie z wniosku Skarżącego o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Organem właściwym w zakresie innych, indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Podniesiony w skardze zarzut Skarżącego o "nie ziszczeniu się" materialno-prawnych przesłanek do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ani ustalenia kosztów z tego tytułu nie może być rozpatrwany w sprawie z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie odmowy umorzenia tych kosztów a nie prowadzenia samego postępowania egzekucyjnego. Należy jednocześnie wskazać, że w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] lutego 2019 r. nr [...] Skarżący nie kwestionował obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym. Podnosił on jedynie zarzut przedawnienia należności, który nie mógł być przedmiotem rozpoznania w sprawie z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 04/2011 r. do 11/2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. pismem z [...].12.2018 r. poinformował Skarżącego, że zobowiązania z tytułu składek nie są przedawnione. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...].02.2019 r. odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 72 407,06 zł, w tym za okresy objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na naruszeniu przepisów u.p.e.a. poprzez "nielegalną próbę wyłudzenia przez organ państwowy świadczeń nienależnych". Należy także wskazać, że organ pierwszej instancji pismem z 11.12.2018 r. zwrócił się do Skarżącego o przedstawienie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz zeznania podatkowego za rok 2017. Poinformował o możliwości dołączenia do oświadczenia dokumentów przedstawiających sytuację materialną Skarżącego i innych okoliczności podnoszonych we wniosku o umorzenie. Skarżący pismem z [...].01.2019 r. zwrócił druk (RON) jako "bezprzedmiotowy i bezzasadnie ingerujący w dobra osobiste i dane wrażliwe chronione prawem". Z kolei w postępowaniu zażaleniowym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z [...].04.2019 r. umożliwił Skarżącemu zapoznanie i wypowiedzenie się w zakresie zebranego materiału dowodowego oraz poinformował o możliwości przedstawienia dodatkowych dowodów. Z uprawnienia powyższego Skarżący nie skorzystał. Wobec powyższego rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o posiadany przez organy materiał dowodowy. Jednocześnie należy zauważyć, że to w interesie strony ubiegającej się o ulgę leży przedstawienie dowodów pozwalających na jej udzielenie. W skarżonym postanowieniu nie zawarto stwierdzenia, że Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą czy składa stosowne PIT. Wskazano w nim, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą oraz że za lata 2016-2017 nie składał zeznań. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. zauważył również, iż organ I instancji w toku prowadzonego przez siebie postępowania ustalił, że Skarżący nie posiada nieruchomości i jest właścicielem samochodu ciężarowego FSC-L. z 1986 r. i FSC-L. z 1987 r. Ponadto należy zauważyć, że organ szczegółowo wskazał w swoim postanowieniu, co należy rozumieć pod pojęciem ważnego interesu publicznego. Tym samym niezasadne jest stwierdzenie Skarżącego, że organ nie jest w stanie dokonać właściwej oceny i wykładni przepisów. Organ takiej wykładni dokonał. Nie zostały zatem naruszone powoływane w skardze przepisy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 103 kpa. Na marginesie zauważyć należy, iż Skarżący myli postępowania. Przedmiotowe postępowanie dotyczy bowiem umorzenia kosztów egzekucyjnych, a Skarżący żąda stwierdzenia nieważności decyzji ZUS i to obu instancji. Skarżone postanowienie nie narusza zasad współżycia społecznego (art.7 K.p.a.). w toku prowadzonego postępowania podjęto wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 K.p.a.) z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne ze wskazaniem przyczyn, dla których odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych, a co za tym idzie nie naruszono wskazanych przez pełnomocnika Skarżącego przepisów art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.