I SA/Bk 354/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z [...] lutego 2006 r., opartego na decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2006 r. ustalającej zryczałtowany podatek od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2003 r. w kwocie należności głównej 16 091,30 zł, wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Pani E. W. (dalej powoływana także jako "Skarżąca"). W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w okresie od 2006 r. do 2009 r. w wyniku podejmowanych czynności egzekucyjnych, powstało szereg kosztów egzekucyjnych, w łącznej kwocie 1 949,30 zł. Koszty te zostały w całości zrealizowane. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Skarżąca wielokrotnie występowała o udzielenie ulg w spłacie zaległości podatkowej, objętej tytułem wykonawczym [...]. Z takim wnioskiem po raz pierwszy wystąpiła pismem z dnia 24 maja 2006 r., w wyniku którego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił rozłożenia zaległości na 107 rat. Powyższa decyzja, w wyniku odwołania Skarżącej, została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2006 r. Następnie z podobnym wnioskiem Skarżąca wystąpiła pismem z dnia 18 listopada 2008 r., w wyniku rozpoznania którego, organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na 42 raty. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2009 r. W wyniku rozpoznania skargi Skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 592/09 uchylił powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., a następnie tenże organ uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] organ rozłożył na 40 rat zaległość podatkową w kwocie 8 185,76 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 4 529,53 zł. W związku z powyższą decyzją, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Pismami z 20 stycznia 2011 r. i 7 kwietnia 2011 r., Skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o "umorzenie odsetek od zaległego podatku dochodowego, jak również kosztów egzekucji komorniczej" oraz o odliczenie środków pobranych poczet odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych od kwoty zadłużenia. Uzasadniając wniosek stwierdziła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] października 2010 r. rozłożył na raty dochodzoną zaległość podatkową, co oznacza, że decyzja tego organu z 18 lipca 2006 r. odmawiająca rozłożenia na raty tej zaległości podatkowej - była błędna. Wszelkie odsetki i koszty egzekucyjne w związku z tym powstałe, uważa za niesprawiedliwe. Podniosła, że odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne są nienależne, ponieważ gdyby w 2006 r. organ rozłożył zaległość podatkową na raty, to wspólnie z mężem spłaciłaby już tę zaległość. Decyzją z [...] maja 2011 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległego zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2003 r. Postanowieniem z [...] maja 2011 r. nr [...] sprostowanym postanowieniem z [...] lipca 2011 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego S. odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych w kwocie 1 949,30 zł. Wskazał, że wydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. w sprawie rozłożenia zaległości podatkowej na raty nie oznacza, że decyzja tego organu z dnia [...] lipca 2006 r., odmawiająca rozłożenia zaległości podatkowej na raty, była błędna. Organ egzekucyjny przedstawił kolejne czynności egzekucyjne podejmowane w trakcie postępowania egzekucyjnego i wysokość powstałych w związku z tym kosztów egzekucyjnych oraz poniesionych wydatków egzekucyjnych. Wyjaśnił, że znaczna część kosztów egzekucyjnych, tj. w kwocie 1 178,90 zł powstała przed złożeniem wniosku z 24 maja 2006 r. o umorzenie odsetek za zwłokę i rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Podkreślił, że decyzja odmawiająca uwzględnienia w całości wniosku z 24 maja 2006 r. stała się ostateczna i nie może być obecnie kwestionowana. Przytoczył treść przepisów art. 64c § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej powoływana jako: "u.p.e.a." oraz stwierdził, że nie dopatrzył się, aby wszczęcie egzekucji oraz jej prowadzenie było niezgodne z prawem. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym podlegał egzekucji administracyjnej i był wymagalny przez cały okres prowadzenia egzekucji. Tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w B., postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu postanowienia organ, wskazując konkretne koszty i wydatki wraz z przepisami u.p.e.a., uznał, że były one należne i zasadnie naliczone przez organ egzekucyjny. Podkreślił, że zobowiązanemu należy się zwrot kosztów egzekucyjnych, gdyby rzeczywiście wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło niezgodnie z prawem, co w sprawie nie miało miejsca. Organ podkreślił, że odmowa przez organ I instancji decyzją z [...] lipca 2006 r. rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie oznacza, że wszczęcie egzekucji i jej prowadzenie było sprzeczne z prawem. Powyższa decyzja stała się ostateczna i obecnie nie może być kwestionowała. Późniejsze wydanie przez ten sam organ decyzji rozkładającej zaległość podatkową na raty nie świadczy o tym, że wszczęcie egzekucji i jej prowadzenie było sprzeczne z prawem. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze podniosła, że gdyby koszty egzekucyjne nie zostały pobrane, to "w świetle decyzji rozkładającej spłatę zadłużenia na raty zapewne zostałyby umorzone". Wyraziła zdanie, że koszty egzekucyjne zostały naliczone chyba w zbyt wysokiej kwocie. Stwierdziła, że nie orientuje się w przepisach, o których pisze Dyrektor Izby Skarbowej w B., ale jeżeli naliczenie i pobranie kosztów egzekucyjnych nastąpiło zgodnie z prawem, to uważa, że została skrzywdzona. Wyraziła nadzieję, że istnieją jednak przepisy regulujące sposób naprawy tak wyrządzonej szkody. Dlatego też zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o wskazanie organom egzekucyjnym przepisów, w oparciu, o które mają naprawić wyrządzoną Skarżącej krzywdę. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie może natomiast oceniać skarżonego aktu w oparciu o inne kryteria np. słusznościowe. Oznacza to, że wskazywana przez Skarżącą okoliczność, iż czuje się pokrzywdzona przez organy egzekucyjne nie może wpłynąć na ocenę zgodności z prawem wydanych postanowień. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdza naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania okoliczności stanu faktycznego nie są sporne. Kwestię sporną stanowi natomiast odmienna ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego, odnosząca się do wyjaśnienia, czy organ egzekucyjny zasadnie obciążył Skarżącą kosztami egzekucyjnymi, a w konsekwencji odmówił ich zwrotu. Z treści art. 64c § 1 u.p.e.a. wynika, że opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Koszty te są następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne oraz związana z nim konieczność funkcjonowania organu egzekucyjnego, jest bowiem następstwem braku pożądanych zachowań zobowiązanego. Zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu, stosownie do art. 64c § 3 u.p.e.a. jest możliwy, jeżeli okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Wówczas należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Tym samym przyjąć należy, iż niezbędnym warunkiem do uwzględnienia wniosku Skarżącej o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych jest stwierdzenie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż brak jest przesłanek do uznania, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji wobec Skarżącej było niezgodne z prawem. Wobec Skarżącej została wydana decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] stycznia 2006 r. ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2003 r. Powyższa decyzja podlegała wykonaniu, jednakże Skarżąca dobrowolnie nie uregulowania należności wynikającej z powyższej decyzji. Dlatego też, powyższa decyzja była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], który spełniał wszystkie wymogi stawiane przez przepisy prawa, w szczególności art. 27 § 1 u.p.e.a. Skarżącej zostało także doręczone upomnienie, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., a zatem przyjąć należy, iż zaległość podatkowa była wymagalna i mogła podlegać egzekucji. Tym samym należało przyjąć, że prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej. W wyniku prowadzonej egzekucji, organ egzekucyjny podejmował szereg czynności, z którymi związane były poszczególne opłaty i wydatki egzekucyjne. Rodzaj i daty podejmowanych czynności, oraz naliczone kwoty kosztów egzekucyjnych zostały szczegółowo wyliczone na stronie 3 postanowienia organu I instancji (k. 164 akt adm.). W ocenie Sądu, wskazane koszty egzekucyjne (zarówno opłaty jak i wydatki) odpowiadają podejmowanym czynnościom egzekucyjnym, dlatego też nie można zgodzić się ze Skarżącą, ażeby zostały one naliczone w zawyżonej wysokości, czy też niezgodnie z prawem. Zaznaczyć należy, iż Skarżąca nie kwestionowała, iż wskazane w uzasadnieniu postanowienia czynności miały miejsce, np. sporządzenie protokołów o stanie majątkowym, przeprowadzenie egzekucji z ruchomości czy też zajęcie nieruchomości. Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty zaległości podatkowej, nie może być postrzegane, jako wszczęcie i prowadzenie egzekucji sprzecznie z prawem. Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] stycznia 2006 r. ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2003 r. w dalszym ciągu była wymagalna, a zatem istniały podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Zaznaczyć należy, iż większa część kosztów egzekucyjnych - 1178,90 zł powstała nie tylko przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty zaległości podatkowej, ale także przed złożeniem przez Skarżącą wniosku o zastosowanie ulgi. Także późniejsze wydanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] października 2010 r., rozkładającej zaległość podatkową na raty, również nie świadczy o ty, że postępowanie egzekucyjne było sprzeczne z prawem. W trakcie podejmowania poszczególnych czynności egzekucyjnych, w z związku z którymi powstawała konieczność naliczenia opłaty bądź wydatków, istniała wymagalna należność, stwierdzona prawidłowo wystawionym tytułem wykonawczym, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że czynności te zostały wykonane niezasadnie, czy też w sposób naruszający prawo. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji ich niedobrania, wskazać należy, iż zgodnie z art. 115 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w pierwszej kolejności zaspokaja się koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Tym samym, organ prowadzący egzekucję, pobrane od Skarżącej kwoty w pierwszej kolejności zobowiązany był do zaliczenia na poczet kosztów egzekucyjnych, a dopiero w dalszej kolejności na poczet zaległości podatkowych. Ustosunkowując się do stanowiska Skarżącej, jakoby została pokrzywdzona przez organy egzekucyjne w wyniku podjęcia czynności egzekucyjnych, raz jeszcze należy wskazać, że powodem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji powstania dodatkowych kosztów egzekucyjnych, było uchylenie się Skarżącej od zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] stycznia 2006 r. ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2003 r. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca, chcąc uniknąć wszczynania postępowania egzekucyjnego, powinna była należycie dbać o swoje interesy i bezpośrednio po doręczeniu decyzji organu podatkowego (upływie terminu do złożenia odwołania), wystąpić z wnioskiem o zastosowanie ulgi podatkowej - umorzenia zaległości, czy też rozłożenia jej na raty. Tymczasem z takim wnioskiem skarżąca wystąpiła dopiero 24 maja 2006 r., czyli po wszczęciu egzekucji, spisaniu protokołów o stanie majątkowym oraz zajęciu ruchomości - wykonaniu czynności egzekucyjnych, z podjęciem których wiązały się znaczne koszty egzekucyjne. Tym niemniej, jak słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, Skarżąca może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami wszczęcia lub prowadzenia egzekucji. Mając na uwadze powyższe, nie dostrzegając naruszenia prawa przez organy obu instancji przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).