I SA/Bk 358/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Pani J. F. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że jest emerytką i utrzymuje się z najniższej krajowej emerytury w kwocie 691,25 zł. Stwierdziła, że nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z uiszczeniem opłaty od skargi w kwocie 1.500 zł. Z wniosku wynika, że skarżąca pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Jej wydatki to miesięczne opłaty za: energię elektryczną - 120 zł; wodę - 100 zł; telefon - 50 zł; żywność i środki czystości - 300 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni około 110 m² oraz samochód osobowy marki Audi A5, rok prod. 2008. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca oświadczyła, że nie posiada majątku na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, nie uzyskuje również żadnych świadczeń z tego kraju. Wskazała, że ponosi również miesięczne wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną - 100 zł, koszty eksploatacji posiadanego samochodu - 200 zł; podatek od nieruchomości - 27 zł (320 zł rocznie). Skarżąca korzysta z pomocy syna, który opłaca część rachunków. Otrzymywane świadczenie nie wystarcza bowiem na pokrycie wszystkich opłat. Poza rachunkiem bankowym, na który wpływa świadczenie ZUS wnioskodawczyni nie posiada innych rachunków bankowych, kont i lokat dewizowych w kraju i na terenie USA. Do akt sprawy skarżąca dołączyła: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 30 listopada do 17 grudnia 2012 r., fakturę za energię elektryczną, upomnienie dotyczące podatku od nieruchomości, fakturę za wodę i odprowadzanie ścieków. Postanowieniem z 17 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżąca podniosła, że jest osobą chorą, w podeszłym wieku, co powoduje konieczność ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem (przede wszystkim lekarstw). Powtórzyła, że nie posiada oszczędności pozwalających na pokrycie kosztów sądowych i nie może w chwili obecnej zdobyć dodatkowych środków pieniężnych. Zarzuciła, że rzekome posiadanie emerytury amerykańskiej nigdzie nie zostało udowodnione. Na wezwanie Sądu z 5 lutego 2013 r. skarżąca nadesłała historię rachunku bankowego za okres od 8 listopada 2012 r. do 7 lutego 2013 r. oraz roczne rozliczenie obliczenie podatku przez organ rentowy za 2011 r. Wyjaśniła, że nie uzyskiwała innych dochodów niż świadczenie emerytalne i nie składała innych deklaracji podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."). Rozpoznając ten wniosek Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi zaś wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 152/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu stronie, która ze względu stan majątkowy nie może ponieść kosztów sądowych. W świetle okoliczności wynikających z oświadczenia skarżącej o jej stanie majątkowym i dochodach, zawartego we wniosku i w sprzeciwie, należy uznać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ustalone zostały w kwocie 1.500 zł (wpis sądowy od skargi). Skarżąca utrzymuje się tymczasem ze świadczenia emerytalnego w wysokości 691,25 zł. Wskazane przez stronę miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 900 zł. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że różnica między wydatkami a niewątpliwie niskimi dochodami jest często niwelowana na skutek pomocy udzielanej przez jej syna. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącą okoliczności wskazują, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Dlatego też stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.